Mời các bạn đọc bài Chuẩn bị vào lớp 1: Rèn kỹ năng mềm để nuôi dưỡng từ phần gốc  (Phần 1)

3. Rèn luyện những kĩ năng sống cần thiết 

3.1   Tự chăm sóc bản thân 

Những việc liên quan đến vệ sinh cá nhân đều có thể tự mình làm được như tự ngồi xúc ăn, sáng dậy tự đánh răng, rửa mặt, ăn sáng, thay quần áo. Tự chùi sau khi đi vệ sinh. Với bé trai bố mẹ nên dạy trẻ bật nắp bồn cầu trước khi đi vệ sinh. Với bé gái nên dạy trẻ cách dùng giấy vệ sinh để thấm vùng kín. 

3.2   Tự chuẩn bị đồ đạc khi đến trường, dọn đồ chơi khi chơi xong  

Từ 4-5 tuổi trẻ cần được rèn kỹ năng chuẩn bị đồ cá nhân trước khi đi học rồi. Bố mẹ có thể dán hình ảnh những đồ con cần chuẩn bị lên vị trí dễ nhận thấy. Trước khi đi ngủ hãy nhắc trẻ tự chuẩn bị đồ cá nhân cho ngày mai. Khi rèn được thói quen này rồi lên lớp 1 con sẽ nhanh quen với việc chuẩn bị sách vở và đồ dùng khi đi học. Nếu con được rèn luyện thói quen dọn đồ chơi sau khi chơi xong thì sẽ biết cách dọn lại bàn học của mình sau khi học xong.  

3.3   Bảo quản đồ đạc 

Từ nhỏ Bon đã có thói quen nhớ đồ mình mang đi rất tốt nhờ việc luôn để con tự mang đồ và tự chịu trách nhiệm với đồ của mình. Bố mẹ thường dặn con trước khi đi về phải luôn kiểm tra lại đồ đạc của mình. Nếu con làm mất thì sẽ không được mua lại. Khi đi học mẫu giáo con thường xin phép mẹ cho con mang ô tô đến lớp chơi cùng các bạn. Tôi đồng ý với điều kiện con phải kiểm tra số ô tô con mang đi và trước khi về đếm lại xem có thiếu cái nào không. 

Khi lên lớp Một có 1-2 lần con để quên đồ và bố mẹ đều cho con tự bỏ tiền tiết kiệm ra để mua bù lại đồ đã mất. Đó cũng là cách giúp con học được bài học chịu trách nhiệm. 

3.4  Biết hỏi người khác để nhờ giúp đỡ khi gặp khó khăn 

Hồi Bon gần 4 tuổi, một lần con đi siêu thị và bỏ quên ô tô ở siêu thị. Khi đi được nửa đường con nhớ ra mình quên. Tôi bảo con hãy chạy lại siêu thị rồi hỏi cô bán hàng nhé, mẹ sẽ đứng đây chờ con. Thế là cu cậu chạy một mạch lại siêu thị dù trời tối, rồi sau đó sung sướng cầm chiếc ô tô chạy về với mẹ. 

Việc cho trẻ trải nghiệm được tự mình hỏi người khác khi có khó khăn là điều rất cần thiết. Để rèn điều này bố mẹ hãy cho trẻ trải nghiệm như “Nhờ trẻ đi hỏi cô nhân viên siêu thị xem món đồ cần mua ở đâu”, hoặc “Nếu con muốn mua đồ con không biết ở đâu thì con hãy đi hỏi cô nhân viên”. Tôi đã luyện thói quen này cho Bon từ hồi hơn 3 tuổi. Ban đầu con rất ngại không dám ra hỏi, tôi sẽ đi cùng con và làm mẫu cho con học theo. Lần tiếp theo tôi vẫn đi cùng và chờ để con tự mở lời hỏi cô. Dần dần con cảm thấy việc hỏi người khác không có gì là sợ nữa con sẽ tự tin đi hỏi khi cần giúp đỡ. 

Trước khi đi học bố mẹ hãy dạy con nếu ở trường có khó khăn gì con nên hỏi ai, cách hỏi như thế nào. 

3.5 Thói quen sinh hoạt có quy tắc: ngủ sớm dậy sớm đúng giờ

Như trong bài “Tầm quan trọng của việc xây dựng các quy tắc trong gia đình” ở chuong 2 tôi đã giới thiệu. Muốn trẻ vào lớp Một có thói quen học tốt bố mẹ nhất định cần rèn trẻ thói quen sinh hoạt có quy tắc là ngủ sớm, dậy sớm đúng giờ, ngủ đủ giấc, và biết tuân theo quy định. 

Khi Bon lên lớp mẫu giáo 5 tuổi tôi cố gắng thực hiện triệt để việc con phải dậy đúng giờ, cho dù hôm trước con có đi ngủ muộn. Buổi sáng dậy sớm tôi có thể trảnh thủ đọc 1-2 cuốn truyện cho con rồi mới đến trường. Không gì tốt bằng việc rèn cho một đứa trẻ tính kỉ luật, thói quen sinh hoạt có quy tắc. Nếu hình thành thói quen này trước khi đi học thì trẻ không còn bị sốc múi giờ sinh hoạt khi vào lớp Một nữa. Hơn nữa việc ngủ đủ giấc cũng giúp trẻ tập trung học và tiếp thu bài tốt hơn trên lớp. Đây là điều các bố mẹ rất cần coi trọng trong việc chuẩn bị tâm thế vào lớp Một cho con. 

4. Những kỹ năng mềm liên quan đến việc học ở lớp Một  

4.1 Cùng đọc truyện hàng ngày để giúp con làm quen với mặt chữ  

Hàng ngày vào buổi tối bố mẹ hãy cùng con ngồi đọc một cuốn truyện nào đó để trẻ làm quen với mặt chữ cái, đồng thời hình thành thói quen ngồi đọc. Khi vào lớp Một trẻ cần ngồi tập đọc hàng ngày, vì thế thói quen ngồi đọc sách cùng bố mẹ sẽ giúp trẻ thích nghi nhanh hơn với thói quen học ở lớp Một. Đồng thời cũng giúp trẻ yêu thích việc đọc sách hơn. Những trẻ được nghe đọc truyện nhiều từ trước khi vào lớp Một cũng sẽ có sự mẫn cảm với chữ cái nên việc học đọc cũng tiếp thu nhanh hơn. 

 4.2 Cách cầm bút và tư thế ngồi đúng  

Trước khi vào lớp Một bố mẹ luyện cho trẻ tư thế ngồi vào bàn học và cách cầm bút đúng cách. Việc cầm bút được lâu sẽ liên quan đến khả năng cử động của 3 ngón tay và cơ tay. Vì thế nếu trẻ nào sử dụng kéo thành thạo, làm quen với việc cắt, cầm bút tô vẽ nhiều thì cơ tay và ngón tay sẽ linh hoạt. Vào lớp Một sẽ nhanh thích nghi với việc tập viết hơn. 

 4.3 Khả năng tập trung làm một việc gì đó (hoạt động tĩnh)

1-2 buổi tối mỗi tuần bố mẹ có thể cho trẻ làm quen với hoạt động tĩnh để rèn khả năng ngồi tập trung. Không nhất thiết chỉ là ngồi làm bài tập sách vở như tô chữ, học đọc, làm toán mà cả việc ngồi vẽ, tô màu, cắt dán gì đó cũng được. Khi trẻ ngồi làm bố mẹ hãy ngồi bên cạnh làm việc của mình, nhưng không kè kè giám sát việc trẻ làm. Như thế sẽ tạo cho trẻ cảm giác an toàn và có người đồng hành cùng mình. Tránh việc ngồi cạnh con nhưng bố mẹ lại bấm điện thoại hay máy tính bảng, vì như vậy sẽ khiến trẻ bị mất tập trung. 

5. Những kỹ năng mềm khác 

5.1  Khả năng tự kiềm chế 

Cô giáo mầm non nhận xét rằng Bon là em bé hiếu động nên việc phải ngồi lâu một chỗ trong hoạt động tĩnh mà con không thích thì con rất hay chạy ra khỏi chỗ. Nhưng với những hoạt động con thích thì con vẫn ngồi được rất lâu và hào hứng. Thực ra có nhiều trẻ giống Bon nên bố mẹ cũng không cần quá lo lắng. Vì đơn giản là những trẻ như thế cần nhiều thời gian để rèn luyện cho mình khả năng tự kiềm chế hơn: việc mình muốn làm nhưng không được phép làm, và việc dù mình không muốn nhưng vẫn cần phải làm. 

Những trẻ có chính kiến riêng thì bố mẹ sẽ thường tốn thời gian để thuyết phục để giúp trẻ tự mình nhận ra cách kiểm soát hành vi hơn là những trẻ quen nghe theo lời người khác ngay lập tức. 

5.2  Khả năng lắng nghe người khác nói

Có thể tập trung lắng nghe lời dặn dò của cô giáo, lời giảng của cô giáo đó là kỹ năng cực kì quan trọng khi con vào lớp 1. Khi người khác nói mình không được làm ồn, nói chen ngang mà phải lắng nghe đến cuối rồi mới nói.Tôi nhận ra rằng những em bé nào được đọc ehon từ nhỏ thì khả năng lắng nghe và khả năng học tập, tiếp thu kiến thức đều rất tốt. Để rèn cho trẻ thói quen lắng nghe người khác nói bố mẹ đọc tiếp ở các bài sau. 

5.3  Tuân thủ những quy tắc trong tập thể và ở nơi công cộng 

Xếp hàng theo thứ tự, không gây ổn ào nơi công cộng. Bố mẹ hãy đọc bài “Những quy tắc ứng xử và giao tiếp ngoài xã hội” ở chương 2 để tham khảo thêm. 

5.4  Biết kết bạn, biết quan tâm đến bạn bè và mọi người xung quanh 

Trường học là một xã hội thu nhỏ đối với trẻ. Đời sống học đường nằm ngoài việc học kiến thức cũng cần được quan tâm. Thực tế có những trẻ hay bị bạn ghét và tẩy chay, là bởi vì trẻ đã không học được cách chơi cùng bạn như thế nào dẫn đến chán học. Nếu trẻ học được cách chơi biết chia sẻ và quan tâm đến bạn, không bắt nạt bạn bè, không chê bai nói xấu bạn, chơi xấu bạn thì cũng là một cách rất tốt để giúp con yêu thích việc đến trường.  

Tôi thường khuyến khích Bon hãy chia sẻ với mẹ về những câu chuyện ở trường, để từ đó tôi nắm bắt được mối quan hệ bạn bè của con ở trường như thế nào, có những bạn nào con thích, và không thích chơi vì sao. Với những bạn hay đi trêu các bạn tôi thường động viên Bon là “bởi vì các bạn ấy chưa biết cách chơi với bạn thôi”, nên con hãy nói cho bạn ấy biết cách chơi, nói ra những điều con không muốn bạn ấy làm với con. 

Điều cuối cùng tôi muốn nói với cha mẹ rằng với giai đoạn mầm non và tiểu học ngôi trường nào không quan trọng bằng gia đình quan tâm đến trẻ như thế nào. Bố mẹ hãy tự tin để tạo dựng cho con một nền tảng vững chắc cả về cảm xúc, tư duy, và kỹ năng mềm tốt thì công cuộc bước vào lớp Một sẽ rất nhẹ nhàng và bình an. 

Các bố mẹ có thể tìm đọc các phần tiếp theo của chủ đề này trong cuốn sách “Kỷ luật mềm trong gia đình” của mình nhé.