Đây là câu chuyện hồi Bon 4-5 tuổi.
Chiều nào mà mẹ giữ đúng lời hứa với Bon, đón cu cậu đúng giờ và cho đi chơi sân cát thì cu cậu vui lắm. Thế nhưng đến giờ ra về rồi mà cu cậu vẫn chưa muốn đi về. Chắc hầu hết các bố mẹ đều từng rơi vào tình cảnh này rồi nhỉ. Qua 4 năm đồng hành cùng con kể cả khi còn ở bên Nhật lẫn khi về Việt Nam, từ khi cho con đi chơi bên ngoài, cách ứng xử của mình hầu như không thay đổi, chỉ có kiên trì theo một hướng:
1. Trước khi chơi mình sẽ hỏi-thoả hiệp trước với con là mình chơi trong bao lâu
“Mình chơi tầm 30 phút thôi con nhé. Mẹ sẽ bấm giờ, đến khi chuông kêu thì sẽ tắt nhé”.
Nếu hôm nào mẹ quên không nói giờ trước thì cứ để con chơi thoải mái.
2. Nhưng sắp đến lúc ra về mẹ sẽ đánh động trước “Bon ơi sắp đến giờ đi về rồi. CON MUỐN CHƠI THÊM MẤY PHÚT NỮA”.
Câu hỏi này thường sẽ dành cho các bạn tầm 3 tuổi trở lên khi các bạn đã biết đưa ra chính kiến. (Còn những bạn nhỏ hơn thì mẹ có thể nói là “mình chơi thêm tầm 5 phút nữa thôi nhé, mẹ bấm giờ chuông kêu là về nhé”. )
Đừng bắt trẻ phải đứng lên về ngay, mà hãy cho trẻ thời gian để chuẩn bị tâm lí.
3. Thường khi được hỏi con trẻ sẽ luôn cảm thấy mình được tôn trọng cảm xúc, nên sẽ hợp tác hơn.
Bon thường giơ 10 ngón tay ra, nhưng có hôm không có thời gian thì mình chỉ nháy mắt giơ 5 ngón tay lên thôi, cu cậu cũng gật đầu. Có lúc mình bấm giờ bằng điện thoại. Có lúc mình đếm ngược. “Còn 2 phút nữa thôi nhé…Còn 1 phút nữa…..Còn 30 giây….10.9 8 7 6 5 4 3 2..1 giây hết giờ”. Việc lồng ghép đếm ngược thời gian này cũng là một trò chơi khiến con rất thích thú và vui vẻ để chấp nhận mặc dù vẫn còn tiếc nuối cuộc vui lắm.
4. Nếu con xin “Cho con chơi thêm 5 phút nữa” thì có thể chấp nhận nhưng chỉ duy nhất 1 lần 5 phút thôi chứ không hơn. Các bạn nhỏ rất hay thương lượng với bố mẹ kiểu đó.
5. Quá trình để trẻ hợp tác rất cần sự kiên trì và nhất quán
Khi còn 2 tuổi, có thể trẻ rất hợp tác khi chuông kêu, khi mẹ nhắc đến giờ đi về rồi. Nhưng khi con lên 3-4 tuổi thì độ “lì” rất cao, thậm chí còn gào khóc ăn vạ nhất định không chịu về dù chuông bấm giờ đã kêu, đòi xin thêm 5-10 phút nữa và mình cũng từng gặp mấy lần với Bon.
Điều đó rất bình thường bố mẹ ạ. Vì quá trình đứa trẻ trưởng thành rất cần những trải nghiệm như vậy để giúp chúng biết cách tự kiềm chế cảm xúc, cân bằng cảm xúc trong mình. Và thái độ xử lí nhất quán của bố mẹ trong các tình huống sẽ giúp cho trẻ biết dù mình mè nheo khóc lóc cũng vẫn phải chấp nhận, phải đi về dừng cuộc vui ở đây thôi.
Sự thừa nhận cảm xúc “Mẹ biết con vẫn rất thích chơi tiếp, nhưng đã hết giờ chơi rồi mà. Con có thể bình tĩnh ngồi khóc một chút cũng được, mẹ đợi con thêm 2 phút nữa nhé”.
Trải nghiệm cảm xúc tiếc nuối vì dừng một cuộc vui, tức giận vì không được đáp ứng mong muốn như vậy cũng là những trải nghiệm rất tuyệt vời với con trẻ. Trải nghiệm ấy sẽ làm giàu vốn cảm xúc của trẻ.
6. Bố mẹ thể hiện sự đồng cảm và kiên trì
Có những buổi Bon nhà mình khóc lóc chạy theo đánh cả mẹ đòi chơi tiếp, ấm ức nói con ghét mẹ, nhưng rồi 5 phút sau lại “Con yêu mẹ nhất trên đời”. Khi con cáu kỉnh, chưa biết giữ lời hứa, chưa kiềm chế được cảm xúc thì rất cần bố mẹ phải kiềm chế và kiên trì.
Đừng nổi cáu và quát mắng con khi con chưa chịu hợp tác, cũng không cần giải thích quá nhiều khi mà tâm trạng của con đang cáu. Những lúc con cáu mình chỉ im lặng hoặc gật gù mọi điều con nói, vì thế mà cơn giận dỗi mẹ của Bon cứ thoảng qua như một cơn gió vậy.
Và đến khi đã 5-6 tuổi Bon rất hợp tác và hiểu chuyện vì cả quá trình mấy năm như vậy con đã rất trưởng thành về mặt cảm xúc rồi.
Còn bây giờ 7-8 tuổi thì sẽ càng hiểu chuyện hơn rồi.
Đó là sự trưởng thành mà chẳng có chỉ số test nào đo đếm được, nhưng với mình thì đó mới là những giá trị quan trọng. Đó là những năng lực phi nhận thức: khả năng trì hoãn sự hài lòng, kiểm soát cảm xúc và biết lắng nghe- thấu cảm với người khác…
