Hôm nay, mình chia sẻ với các bạn bài viết của bà Lý Vỹ Linh, con gái của Lý Quang Diệu, về quan điểm giáo dục con kiểu Mẹ Hổ. Các bạn tham khảo nhé.

———–

Bà mẹ hổ

Trích đoạn tác phẩm Battle Hymn of the Tiger Mother (Khúc chiến ca của mẹ Hổ) của giáo sư Amy Chua, tốt nghiệp Trường luật Yale, lần đầu đăng trên The Wall Street Journal, đã gây ấn tượng khá mạnh. Mặc dù không đồng ý với một số suy nghĩ của cô nhưng tôi vẫn nhận thấy một vài ý tưởng rất hay. Tôi theo học trường Hoa suốt 13 năm, trong đó có cấp mẫu giáo. Khi lên trung học, tôi phải học thuộc và tự tay chép lại lại các bài thơ và phú Trung Hoa xưa. Công việc này được gọi là moxie (mặc tả – viết thuộc lòng) trong tiếng Quan thoại. Mỗi một chữ Hán viết sai đều bị trừ 5 điểm. Đó là quãng thời gian chúng tôi phải sử dụng dạng chữ phồn thể, vì thế khả năng viết sai cao hơn là khi sử dụng chữ giản thể.

Dù thế nào thì điểm tiếng Trung của tôi vẫn chưa bao giờ ít hơn 80 và tôi thường nhận điểm tối đa. Chẳng trách tôi rất thích học thuộc các bài thơ và phú. Việc viết thuộc lòng giúp tôi rèn luyện sự tập trung. Kinh nghiệm của tôi cho thấy ý kiến của Chua là đúng, đó là chúng ta sẽ không thấy thích thú với công việc mình làm cho đến khi làm tốt công việc ấy.

Để làm giỏi một việc gì, ta phải bỏ công sức vào việc ấy. Phần lớn trẻ em đều không thích làm những việc chúng không thực sự giỏi. Không có áp lực từ bên ngoài, thường là từ phía cha mẹ, chúng sẽ không bao giờ đến được giai đoạn làm giỏi và vì thế sẽ không yêu thích công việc đó. Học sinh học tiếng Trung ngày nay không còn bị buộc viết thuộc lòng nữa, vì thế họ khó ghi nhớ các câu châm ngôn, dù ngắn và đơn giản hơn rất nhiều so với những bài thơ phú mà tôi từng phải học thuộc. Tôi mừng vì mình đã phải trải qua phương pháp học khó khăn hơn.

Nhưng môi trường sống ở nhà tôi lại không hề khắc nghiệt. Mẹ tôi là một phụ nữ khôn ngoan nhưng không hề giống hổ. Bà hiểu tôi. Từ trước đến giờ tôi vẫn luôn kiên quyết và mãnh liệt. Mẹ biết là tôi nhất quyết phải học thật giỏi. Mong muốn thành công của tôi mãnh liệt đến mức chưa đến kỳ kiểm tra, tôi đã học xong từ lâu. Và khi đến ngày thi hay ngày kiểm tra, tôi dậy từ 5 giờ sáng để ôn lại bài lần cuối.

Kết quả là ba mẹ tôi không thấy cần thiết gây áp lực hay ép tôi đạt kết quả cao hơn. Ngược lại, ông bà còn khuyến khích tôi giải trí và không học quá nhiều. Sợ tôi căng thẳng, ông bà luôn thúc giục tôi nghỉ ngơi. Họ không cần phải lo nếu tôi không nổi trội. Dầu gì, tôi cũng chỉ là con gái.

Anh Hiển Long học rất giỏi ở trường. Tính anh ấy điềm tĩnh hơn tôi và chẳng cần ai khuyên “đừng học căng quá”. Cậu em Hiển Dương của tôi thì lại ham chơi và không bao giờ học hành quá chăm chỉ. Cậu ấy biết cần bỏ ra bao nhiêu công sức để làm vừa đủ tốt sao cho ba mẹ không thất vọng về mình. Cậu ấy cũng bỏ rất nhiều thời gian theo đuổi các hoạt động ngoại khóa như bơi xuồng, chèo thuyền, đánh bóng quần, bơi lội, chạy, v.v…

Tôi có phần nào ghen tỵ với Dương. Cậu ấy không quá xem trọng việc học hành. Cậu ấy không hề thất vọng khi chỉ đạt hạng giỏi mà không phải hạng xuất sắc ở Đại học Cambridge, nơi cậu ấy theo học ngành kỹ sư. Cậu ấy trưởng thành nhanh hơn tôi và biết sử dụng bằng cấp của mình đúng chỗ.

Cho đến khi tôi khoảng 30 tuổi, tôi vẫn luôn cạnh tranh khốc liệt trong rất nhiều việc. Hiển Dương tuy cũng có tinh thần ganh đua nhưng điềm tĩnh hơn. Điều này giúp cậu ấy đối phó với những thách thức trong cuộc sống tốt hơn, trong khi tôi thì lại hay lo âu. Và rồi tôi học được thuyết nhà Phật khi tìm được một cuốn sách viết về Phật pháp trong ngăn kéo tủ một phòng khách sạn ở Nhật. Phần lớn các sách tôn giáo làm tôi chán ngấy vì chỉ biết dụ dỗ người khác bỏ đạo họ theo đạo mình. Nhưng cuốn sách này chỉ viết về lời dạy của Đức Phật và chỉ cho ta biết phải sống thế nào. Không nhận mình là Thượng Đế và chỉ tự xem như một bậc thầy, chân lý trong các bài giảng của Ngài lập tức trở nên hiển nhiên đối với tôi. Kết quả là tôi vẫn sôi nổi mạnh mẽ nhưng có phần đằm hơn.

Mấy anh em tôi không cần một bà mẹ hổ. Mẹ biết điều đó, vì thế bà không đối xử với chúng tôi như với hổ con. Thành tích học tập tốt là điều ai cũng muốn nhưng không phải là cái quan trọng nhất trong cuộc sống.

Nhưng ở Singapore có rất nhiều bà mẹ hổ. Một trong những người bạn của tôi, một di dân người Hoa nay đã trở thành công dân Singapore, đặt mọi kỳ vọng tương lai vào đứa con duy nhất của mình. Cô ấy nhất quyết muốn cậu con trai phải vươn cao trong xã hội. Mỗi tối cô ấy dạy kèm cậu bé 5 tuổi hết 90 phút, sau đó chồng cô ấy dạy thêm cho cậu bé 30 phút nữa. Tôi không nghĩ các gia đình Singapore bản địa sẽ dạy dỗ con họ khắc nghiệt đến thế.

Nếu như cậu bé con bạn tôi học giỏi hơn con của người bản xứ, cậu ấy xứng đáng được như thế. Không người Singapore nào có quyền than phiền khi những cá nhân như cậu bé ấy học tốt hơn họ ở bậc đại học hay có sự nghiệp cao hơn.

Tôi rất quan tâm đến việc trẻ em học như thế nào. Là một bác sĩ thần kinh, tôi thường gặp những bệnh nhân không thể học tốt. Có người bị khiếm khuyết về mặt tiếp thu kiến thức như bị bệnh đọc khó hay bệnh rối loạn tăng động giảm chú ý. Có người chỉ là có chỉ số IQ thấp. Điều quan trọng là phải phân tích xem vì sao đứa trẻ không thể phát triển trong học tập. Có những trẻ có thể học giỏi hơn bằng cách học chăm hơn. Đó chính là những đứa trẻ được hưởng lợi từ một bà mẹ hổ khi bị mẹ buộc phải trả đi trả lại bài học cho đến lúc thuộc lòng – giống như cô Chua đã làm khi buộc con gái mình phải thuộc lòng một bản nhạc piano. Cũng có những đứa trẻ được hưởng lợi từ kế hoạch nuôi dưỡng và giáo dục cá nhân.

Nhưng ta cũng nên nhớ là thỉnh thoảng mẹ hổ cũng có thể sinh ra mèo con thay vì hổ con. Trong trường hợp này, bà mẹ hổ rõ ràng là không thể và không nên sử dụng phương pháp dạy dỗ vốn chỉ phù hợp với hổ con. Cho dù có phải là hổ hay không thì những bà mẹ – và những người cha – tốt nhất đều phải thật khôn ngoan. Họ không thể áp dụng một phương pháp giáo dục duy nhất cho tất cả các con.

The Sunday Times, 23 tháng 1 năm 2011

————–

Để làm giỏi một việc gì, ta phải bỏ công sức vào việc ấy. Phần lớn trẻ em đều không thích làm những việc chúng không thực sự giỏi. Không có áp lực từ bên ngoài, thường là từ phía cha mẹ, chúng sẽ không bao giờ đến được giai đoạn làm giỏi và vì thế sẽ không yêu thích công việc đó

Quan điểm của mình:

• a little pressure là tốt, nhưng too much stress thì không. Áp lực vừa phải thì ok, nhưng áp lực đến mức stress thì đừng nha các bạn

• Dĩ nhiên, lý tưởng là đừng áp lực lên con. Nhưng nếu buộc phải làm, thì nên chọn 1-2 điều quan trọng nhất mà thôi. Đừng đặt quá nhiều áp lực lên con, từ việc học hành, đến tập đàn piano, rồi thể thao… Mấy cái phụ, con thích thì tốt, mà không thích thì duy trì hoặc học cho vui. Đừng cho con quá nhiều áp lực. Không ai giỏi xuất sắc chỉ nhờ áp lực; mà nếu có (rất hiếm) thì cũng không hạnh phúc gì.

• Khôn ngoan nhất là chỉ sử dụng a little pressure nhưng đồng thời lại build rất nhiều motivation (động lực) cho con. Về lâu dài, con sẽ giỏi nhờ có động lực tự thân, hơn là con giỏi nhờ áp lực bên ngoài.

********

Còn đây là comment của mình về hành trình xây động lực tự thân cho mình và Bon những ngày qua

“Xây động lực tự thân cho chính mình và cho con là một câu chuyện rất thú vị.

Em nhớ khi học bên Nhật, nguồn động lực tự thân lớn lao đó là em biết em có giá trị riêng và em có thể đóng góp điều nhỏ bé giúp ích cho mọi người.

Và em lấy giá trị đó để truyền cho bạn nhỏ. Nếu chúng mình ko dạy con tin vào giá trị của bản thân, làm sao con có thể tự tin được.

Mục đích làm vì người khác luôn là mục đích tạo động lực tốt nhất.

Ngoài ra, có 2 điều em hay làm là: chia nhỏ mục tiêu cho bé (thay vì bắt con ngồi làm hết cả 1 phiếu toán, có thể để con làm 1/3), khen ngợi và ghi nhận sự cố gắng đó. Chỉ cho con thấy kết quả con đã làm đc. Vì đúng như câu nói ở trên Trẻ sẽ không biết được mình yêu thích cho đến khi chúng thấy được kết quả của quá trình đã nỗ lực. Ba mẹ dễ dãi quá cũng ko ổn, mà ép con quá ko được. Gò từng chút một và để con nhìn thấy giá trị của bản thân, giá trị và kết quả của việc mình nỗ lực, cảm ơn con vì sự nỗ lực đó, và cho con biết mình rất vui vì điều đó. Dù sao trẻ vẫn thích được bố mẹ khen ngợi và tỏ ra vui sướng trước điều chúng làm mà nhỉ .

Phiếu bài tập Toán kia dù ban đầu con ko thích làm đâu. Nhưng với cách mưa dầm thấm lâu con đã thấy hạnh phúc với sự cố gắng của mình. Con bảo con thấy thích làm Toán kiểu này, giờ con tính nhanh hơn rồi”.

Hãy đặt từng viên gạch cho con ba mẹ nhé.