Bạn từng tự hào con mình học giỏi, vào đại học tốt, gia nhập những công ty hàng đầu thế giới. Nhưng sau một đêm con bạn nhận email nghỉ việc.
Con bạn học bình thường, làm ở một công ty bình thường, mức lương cũng bình thường. Nhưng rồi kinh tế khó khăn, con cũng không nằm trong danh sách được “tinh gọn” của công ty, buộc phải tìm một việc làm mới.
Làn sóng công nghệ khiến cho rất nhiều lao động độ tuổi trung niên (sau 35 tuổi) bị mất việc, và độ tuổi này để đi tìm việc, để bắt đầu học một cái mới rất khó khăn vì ta không còn trẻ nữa và ta cũng ngại thay đổi.
Chính chúng ta cũng đang đối diện với thách thức do sự thay đổi mà làn sóng công nghệ mang lại.
– Tiktok khiến ta chỉ thích xem video ngắn.
– Instagram khiến ta thích nhìn ảnh đẹp, không chấp nhận ảnh xấu
– Facebook khiến ta thích “hóng drama” và đu trend hơn đọc bài
– Mọi người rời xa sách giấy, khả năng tập trung kém hơn, thì tác giả sách….sống sao nổi.
Thế nên một điều ta phải nhìn nhận rõ nhất đó là thế giới sẽ càng ngày càng thay đổi rất nhanh, nên nếu ta không có được những năng lực và kỹ năng để theo kịp sự thay đổi thì ta sẽ tụt hậu.
Chắc chắn những nhà giáo dục đều đồng ý với nhau rằng cách giáo dục hiện tại mà chúng ta đang dạy con em mình tại trường học dường như không đủ để giúp tụi trẻ có thể sẵn sàng đón nhận những thay đổi và chống đỡ lại những tàn khốc của thực tế khi chúng gặp khó khăn.
Vậy thì đâu là điều mà chúng ta cần trang bị cho con mình ngay từ bây giờ, khi còn nhỏ?
Thực ra khi thế giới càng ngày càng biến động thì bí quyết vẫn là phải quay về bên trong mình càng nhiều càng tốt để khai thác những tiềm năng của con người mình.
1. Phát huy được sở trường và thế mạnh riêng
Tìm ra trí thông minh riêng của con mình và giúp con phát huy thế mạnh ấy. Con người có nhiều hơn 9 trí thông minh đang được biết đến một cách rộng rãi (toán học, ngôn ngữ, giao tiếp, âm nhạc, hội hoạ, thiên nhiên, nội tâm, vận động, không gian, và thêm thông minh tâm linh-tôn giáo). Nhưng trường học đang chỉ chú trọng đến giáo dục trẻ ở một vài lĩnh vực và một vài trí thông minh logic cơ bản mà chúng ta hay gọi là môn chính, còn mọi môn phụ ta đều đang bỏ qua.
Sự đa dạng và tính cá nhân hoá sẽ là đặc trưng phát triển của tương lai, nên chúng ta hãy hướng con mình đến sự độc đáo, bản sắc riêng và chuyên môn hoá ở lĩnh vực mà con giỏi, con yêu thích để làm thế mạnh cho con.
Chấp nhận sự khác biệt
Tôn trọng sự khác biệt
Và khích lệ sự khác biệt
Đó chính là những gì mình cảm nhận về đặc trưng của văn hoá Mỹ. Và không thể phủ nhận rằng chính điều đó đã góp phần giúp nước Mỹ sản sinh ra những nhận vật kiệt xuất, lãnh đạo thế giới, tạo xu hướng để định hình thế giới đi theo mình. Điều đó thì chắc chắn là không thể tìm thấy được ở môi trường GD VN, bởi rất nhiều yếu tố.
Thế nên mình chỉ có thể học hỏi theo tư duy ấy để tôn trọng cá tính của con, cố gắng giúp con tìm ra được điểm mạnh của mình để phát huy.
2. Năng lực phục hồi sau thất bại
Trẻ em hiện đại vô cùng mong manh và yếu ớt về tinh thần so với thế hệ cha mẹ chúng. Còn cha mẹ chúng nếu là thế hệ 7X, 8X sẽ bị coi là yếu đuối hơn thế hệ cha mẹ sinh ra trong thời kỳ chiến tranh như thế chiến hoặc ở VN là những năm chiến tranh thống nhất đất nước.
Đơn giản vì trong thời bình, cuộc sống dần đầy đủ hơn, trẻ em được chăm sóc chu đáo, quan tâm và bao bọc hơn, nên sức mạnh nội tại, khả năng chống chọi lại với những khó khăn gian khổ sẽ kém hơn.
Chính sự bao bọc quá mức của chúng ta làm suy yếu tinh thần và thể chất của trẻ nhỏ.
Chính tâm lý kì vọng và sợ con thất bại nên chúng ta biến mình thành những cha mẹ trực thăng, cha mẹ dọn đường để quét sạch mọi rào cản của con, giúp con chạy băng băng về đích.
Thế nhưng một thực tế cho thấy những đứa trẻ giỏi giang, dễ thành công thì sẽ luôn mang trong mình sự kỳ vọng cao ở bản thân, và cả sự kỳ vọng của cha mẹ. Nhưng khi gặp thất bại thì khả năng phục hồi lại rất thấp, bởi vì chúng ít phải trải qua những thất bại.
Mình chỉ là một học sinh rất bình thường, gặp rất nhiều thất bại trong các kỳ thi chuyển cấp, thi đại học bên Nhật, nhưng trời lại phú cho bản lĩnh “lì đòn” và năng lực nội tâm tốt nên những thất bại chỉ giúp mình có thêm bản lĩnh để quyết tâm, đứng lên đi tiếp sau mỗi thất bại và sau này là đứng trước khó khăn thì luôn có tinh thần lạc quan.
Thế nên mình chỉ mong ước với con mình đó là con có được bản lĩnh đối diện với khó khăn, khả năng phục hồi tốt sau những thất bại. Muốn vậy ngay từ nhỏ con thất bại càng nhiều càng tốt. Con thi trượt trường nọ trường kia, con không đạt giải ở các cuộc thi…không sao cả, có vậy con mới quen với việc “xấu hổ”, quen với việc mình rất “bình thường” so với các bạn khác. Những người làm nên nghiệp lớn, đa phần đều bắt đầu từ những người bình thường, nhưng họ có sự lì lợm và quyết tâm, phục hồi nhanh chóng sau thất bại.
3. Năng lực và kỹ năng cần thiết để tự học những điều mới
Ham muốn học tập suốt đời cùng năng lực học một kiến thức mới sẽ giúp chúng ta có thể học mọi điều mới mẻ. Dù cho ta có bị sa thải, hay phải đứng trước những thay đổi của cộng nghệ, của xã hội thì ta cũng không tụt hậu. Muốn có được nó thì phải luôn trang bị cho mình:
3.1 Sự tò mò và sáng tạo
Bạn không tò mò thì chắc chắn bạn không thể có động lực để học tập suốt đời được. Nhưng đáng tiếc là trường học hiện nay đang chưa giúp ích nhiều cho sự tò mò của trẻ. Chúng ta ít đặt những câu hỏi tại sao để cho trẻ tự đi tìm câu trả lời. Mình biết là có rất nhiều rào cản để có thể giúp thầy cô làm được điều này cho học sinh. Nhưng chắc chắn sẽ luôn có cách nếu như thầy cô và cha mẹ thực sự coi trọng.
Để tò mò phải luôn đặt câu hỏi, không biết thì phải hỏi những người xung quanh mình, học từ những trải nghiệm thất bại.
3.2 Đọc sách và tổng hợp thông tin
Điều này cực kỳ cần thiết bởi vì học gì thì cũng phải thông qua quá trình tiếp nhận và xử lý thông tin ở trình độ cao. Muốn vậy thì chỉ có đọc sách sẽ là cách tốt nhất để bạn rèn tư duy sâu cho mình. Đọc xong rồi phải biết tổng hợp lại để biến nó thành của mình. Với mình rèn thói quen đọc sách cho con còn là cách giúp con rèn khả năng tập trung sâu ở thời đại số.
3.3 Học hỏi từ quan sát thực tế, “kỹ năng đường phố” rất cần thiết
Có những người không thích đọc sách nhưng họ lại có khả năng quan sát học hỏi cực kỳ tốt từ thực tế cuộc sống, từ trường đời. Những người không ngồi trên ghế nhà trường nhiều, không được tiếp xúc với sách vở thì cuộc đời đã dạy họ rất nhiều bài học. Thế nên không chỉ mỗi đọc sách, mà hãy rèn luyện óc quan sát, sự nhạy bén, rèn luyện tư duy cho mình từ trải nghiệm thực tế.
3.4 Sử dụng công nghệ
Ngày nay có rất nhiều thông tin không chỉ giới hạn ở sách mà còn trên các nền tảng kỹ thuật số. Nên mình cần phải giúp con nhạy bén và biết cách tìm kiếm thông tin trên internet, học từ các phần mềm và ứng dụng phù hợp. Con học từ Youtube, học từ các ap giáo dục, học từ AI…bản thân mình cũng chỉ có kinh nghiệm sử dung công nghệ ngắn ngủi, không hơn số tuổi của con mình là mấy, thế nên bản thân mình cũng đang phải học hỏi để update bản thân và hỗ trợ cho con.
3.5 Lên mục tiêu và lập kế hoạch
Mục tiêu là ước mơ có thời hạn. Mục tiêu giúp cho mình nhìn thấy được con đường mình cần đi đến là gì. kế hoạch sẽ là các bước để dẫn mình đến mục tiêu. Thế nên hãy giúp con trang bị những kỹ năng này. Bạn có thể tìm đọc cuốn “Để con tự học của mình” nhé.
4. Kỷ luật và cam kết
Nếu muốn có tự do thì bạn lại càng cần kỷ luật. Kỷ luật sẽ giúp bạn tập trung được vào mục tiêu mà mình muốn hướng đến. Ngay từ khi còn nhỏ hãy thiết lập những quy tắc trong gia đình, rèn luyện sự tập trung và chú tâm, và cuốn “Kỷ luật mềm trong gia đình” sẽ hỗ trợ cho bạn biết cách xây dựng như thế nào.
Đối với mình thì tính kỷ luật đúng là chân ái. Vì nó giúp mình tập trung vào mục tiêu, nâng cao năng lực của bản thân, tự tin vào những điều mình làm được. Nên với con, nhất định mình phải xây dựng tính kỷ luật và tính cam kết với những lời hứa, mục tiêu đã đề ra.
5. Tư duy phản biện: Đọc và lọc thông tin
Mình lớn lên trong môi trường giáo dục không dạy nhiều về tư duy phản biện, chỉ nghe ý kiến 1 chiều nên mình thấy khả năng biết lọc thông tin của mình còn kém. Nhưng với con mình thì mình nhất định sẽ không để vậy. Thế giới bây giờ khác rồi. Mạng xã hội, truyền thông đưa quá nhiều thông tin, nhưng rất nhiều là tin giả hoặc không đưa đầy đủ sự thật dẫn đến ta sẽ dễ bị dắt mũi bởi họ. Chính vì vậy để sống sót trong thời đại này, bên cạnh việc đọc nhiều để trang bị kiến thức, còn phải có năng lực lọc thông tin, đưa ra nhận định đúng sai cho riêng mình. Luôn đặt câu hỏi trước bất cứ điều gì để dừng lại suy nghĩ.
Ví dụ như một câu hỏi đơn giản là học giỏi có cần không? Đương nhiên cần. Nhưng học giỏi như nào mới thực sự cần thiết, thì lại phải tự mình tìm ra câu trả lời. Chứ đừng nên chỉ nhìn vào những tít báo học sinh A được học bổng bao nhiêu tỷ, đỗ mấy trường đại học rồi lại sốt xình xịch với con mình.
6. Cân bằng thân tâm và dành thời gian hiểu về chính bản thân mình
Cuộc sống hiện đại trẻ phải gánh rất nhiều áp lực. Áp lực từ cha mẹ, thầy cô, từ bạn đồng trang lứa, từ chính bản thân kỳ vọng mình tốt hơn…thế nên điều cần thiết là giúp con khám phá đời sống nội tâm và tạo ra trạng thái cân bằng, hoà hợp trong chính mình. Việc tạo cho con có thói quen vận động, luyện tập một vài môn thể thao yêu thích, sở thích riêng bên cạnh học tập kiến thức là điều cần thiết.
Khi cuộc sống bên ngoài càng ồn ào, càng biến động thì chúng ta lại càng cần dành thời gian để nhìn vào chính bên trong nội tâm của mình để hiểu rõ về mình, mình muốn gì, mình muốn trở thành người như thế nào. Thế nên thiền hay chánh niệm sẽ ngày càng cần thiết. Một trong những bí quyết giúp mình luôn bảo toàn được năng lượng tích cực đó chính là dành nhiều thời gian để chiêm nghiệm và suy nghĩ, đặt câu hỏi cho bản thân thay vì nhìn ra bên ngoài mạng xã hội xung quanh.
7. Trái tim hoà ái, có lòng trắc ẩn
Thế giới biến động ra sao đi nữa thì điều thế giới cần ở mỗi công dân đó là những trái tim nhân ái, có lòng trắc ẩn, biết cảm thông cho người khác. Đó là điều mình luôn muốn hướng tới trong việc nuôi dạy con. Khi con có mục đích sống tốt đẹp là biết nghĩ cho những người xung quanh, thì tự khắc mình cũng nâng tầm con người của mình lên để có thể đạt được điều đó.
Mình thích con số 7 nên mình kết bài ở con số 7 này. Bài viết chia sẻ quan điểm, góc nhìn còn hạn chế. Rất mong các bạn đọc có thể góp ý bổ sung thêm cho tác giả với nhé.
