Hôm vừa rồi mình đã trò chuyện với một bà mẹ về câu chuyện cô con gái 5 tuổi chuyển từ nước ngoài về Việt Nam, đi học cả hơn 1 tháng mà ngày nào cũng khóc nhớ mẹ, đòi mẹ, không thể rời xa mẹ. Người mẹ ấy cảm thấy vô cùng bất lực, vì sao con mình lại như thế, vì sao con mình lại không giống như con người ta.
Có lẽ bố mẹ nào cũng ít nhiều đã từng trải qua cảm xúc như người mẹ kia, đó là khi con mình làm một điều gì đó hay gặp một vấn đề gì đó không như mình mong đợi (nó khác so với những đứa trẻ khác), bản thân mình sẽ rơi vào tình trạng hoang mang, bất lực, thậm chí là suy sụp cả tinh thần.
1. Điều đầu tiên mình chỉ muốn nói để bố mẹ hiểu rằng mọi đứa trẻ đều có vấn đề ở mức độ ít hay nhiều, nghiêm trọng hay nhẹ nhàng thì sẽ tuỳ quan điểm đánh giá của ba mẹ và những người xung quanh. Mỗi đứa trẻ là một tính cách, và có một vấn đề “khác người” của riêng chúng. Mỗi giai đoạn phát triển của con là một bước trưởng thành được thể hiện qua chính những hành vi khác người và “không như con nhà người ta” ấy. Vì thế tâm thế đầu tiên của bố mẹ chính là thấu hiểu, chấp nhận thực tế này, để giúp lòng mình được bình an hơn. Chi khi bố mẹ thực sự thấu hiểu và bình an mới mong giải quyết được những vấn đề của trẻ.
2. Điều thứ hai mình muốn nói chính là vai trò của chúng ta trong việc nuôi dạy con là gì? Chẳng phải là để giúp đỡ con vượt qua những thử thách và khó khăn trong quá trình chúng trưởng thành lên hay sao. Thượng Đế chỉ trao cho chúng ta những vấn đề mà ngài biết chắc rằng chúng ta có thể vượt qua được. Thượng Đế chỉ cho chúng ta những khó khăn mà Ngài biết chắc rằng đó là những khó khăn chúng ta cần phải vượt qua trong quá trình hoàn thiện chính mình.
3. Mỗi người có một khó khăn, đôi khi khó khăn là bài học nhân quả-nó đến từ chính những gì mà chúng ta đã gieo từ trước đó, và bây giờ là hậu quả chúng ta cần phải giải quyết (Nếu chúng ta không cho con xem smartphone, chúng ta không phải vật vã cai nghiện smartphone cho con. Nếu ngay từ khi còn nhỏ mình đã tạo cơ hội để con tự lập thì lớn lên không phải thúc giục con làm nữa). Những khó khăn ấy không hề vô nghĩa, vì nó sẽ giúp chúng ta rút ra rất nhiều bài học để cho những hành trình đồng hành cùng con tiếp theo nữa.
4. Vậy có những khó khăn mà mình không biết nguyên nhân đến từ đâu một cách rõ ràng như câu chuyện cô bé 5 tuổi kia thì phải làm sao? Hãy đón nhận nó bằng sự đồng cảm và an nhiên nhất bố mẹ ạ. Nếu bố mẹ không bình tâm, làm sao tạo được cảm giác an toàn và kết nối cùng con được.
Mình đã tư vấn cho người mẹ ấy rằng đằng sau hành vi khóc của con là một nhu cầu, và một trạng thái bất an. Nhu cầu của bé là được mẹ yêu thương và thấu hiểu, mong muốn mẹ đáp ứng lại những đòi hỏi của mình như mẹ đến đón sớm hơn, mẹ dành thời gian chơi với con nhiều hơn, mẹ đừng để con ở một mình quá lâu (mẹ đi làm, mẹ bận thêm 1 em bé nữa). Vậy thì mẹ cứ tiếp nhận hết mong muốn ấy đã, nhưng phải thật kiên nhẫn với những bạn thiên về cảm xúc như thế này.
Cô bé nói với cô giáo là cô ơi khi mẹ con đón con cô có thể nói là ở lớp con rất ngoan được không (mặc dù ở lớp khóc suốt cả buổi).
Mình nói với bé rằng con không cần phải nói dối mẹ những cảm xúc thật của mình đâu. Con buồn con hãy nói với mẹ là con buồn, con đã khóc. Mẹ sẽ càng không an tâm hơn nếu như con cố gắng giả vờ là mình ổn trên lớp như vậy.
– Với mẹ của bé, mình chia sẻ rằng mẹ không cần phải doạ bé rằng nếu trên lớp con không ngoan, khóc lóc thì về nhà mẹ sẽ không cho xem Ipad, không yêu nữa (mẹ cáu quá và đã phải dùng đến biện pháp dạo nạt chỉ vì mẹ không còn cách nào làm với con nữa, cảm giác bất lực). Hãy cứ để con thể hiện cảm xúc của mình. Khi đón con mẹ cứ vui vẻ ôm con.
– Nếu thấy bé có nước mắt, mắt sưng thì hãy hỏi “Con khóc à, con khóc vì nhớ mẹ đấy à” để bé cảm thấy được an toàn và tin tưởng. Có thể hỏi bé là hôm nay con khóc mấy lần. Nếu bé nói con khóc 5 lần thì vui vẻ đáp lại, vậy lần sau mình giảm xuống còn 4 lần được không?
Hoặc lần sau không hỏi gì chuyện khóc mà để bé tự kể, coi như mẹ không hỏi gì đến chuyện đó nữa. Con nhớ mẹ. Uh thế con nhớ mẹ mấy lần. Mẹ cũng nhớ con.
– Cứ tầm 3-4h trở đi cô bé liên tục hỏi cô giáo khi nào mẹ con đến đón con, vì ở nước ngoài cô bé chỉ đi học buổi sáng và quen việc về nhà lúc chiều sớm rồi. Mình gợi ý là vậy mẹ có thể cho cô bé biết hôm nay mẹ sẽ đón con lúc mấy giờ, để cô bé tự nhìn đồng hồ và biết thay vì mong ngóng chẳng biết mấy giờ mẹ đón. Nếu mẹ có thay đổi gì có thể gọi cho cô.
– Nếu con nhớ mẹ có thể cho con một cái gì đó để mỗi khi nhớ mẹ con lại có nó và tự tin hơn. Mình nhớ đến câu chuyện Nụ hôn trên bàn tay, và chuyện mình tặng Bon một nụ hôn để mỗi khi con nhớ mẹ con hãy nhớ đến nụ hôn ở bàn tay này.
Thế rồi một buổi sáng của tuần sau đó mình đến trường và bắt gặp hai mẹ con cũng đi đến trường, cô bé vẫn khóc và nói con không muốn đi học khi tiến vào hành lang lớp. Mẹ nói với mình “Đấy làm theo cách của cô con nó như này đây”. Mình không rõ mẹ nói thế có ý trách gì không, nhưng mình tin là mẹ chưa kiên trì và kiên nhẫn cho đến khi thấy kết quả thôi.
Sau 2 phút cô giáo ôm cô bé khóc thì cô bé nín, đi vào lớp. Tự lấy khăn, cốc, túi để mang vào lớp. Mình chỉ tiến đến bảo cô ôm con một cái nhé. Hôm nay con đã rất tiến bộ, chỉ khóc một xíu thôi. Con khóc chắc mẹ cũng rất đau lòng đấy, nhưng không sao dần dần cô tin con sẽ làm được.
5. Con cái cần nhất ở ba mẹ là sự bình an, là hạnh phúc, là cảm giác an toàn bạn có thể đem đến cho trẻ. Vì thế trước mỗi khó khăn nào đó con đang gặp phải mình đều cố gắng giúp bản thân bình tâm trước đã.
