Bon mỗi lần nhìn thấy bố

1. Câu chuyện “Bài tập về nhà” là những cái ôm

Có một câu chuyện ehon rất đỗi ngọt ngào và sâu sắc của tác giả Imoto Yoko tên là “しゅくだい-dịch là “Bài tập về nhà”. Cô giáo ra bài tập hôm nay với cả lớp là “Hãy để mọi người trong gia đình ôm mình”. Chuột chũi vốn là cậu bé hay xấu hổ trước đông người, thế nhưng đã vô cùng thích thú với bài tập hôm nay. Cậu chạy ngay về nhà để khoe với mẹ. Thế nhưng về đến nhà đang định kể với mẹ thì cứ mỗi lần cậu định kể là mẹ lại lúc thì bận chăm em bé mới ra đời, lúc lại bận đi chợ, lúc lại bận nấu cơm chẳng chờ để nghe cậu kịp nói hết câu. Tâm trạng của cậu ỉu xìu bước vào bàn ăn tối. Bố liền hỏi về bài tập hôm nay là gì. Cậu bẽn lẽn trả lời là “cái ôm”, thế là mẹ, bố, rồi bà đã đến ôm cậu thật chặt. Thế là cậu đã làm được rất nhiều “bài tập” hôm đó.

Một câu chuyện thật cảm động phải không mọi người. Ở trường mầm non, một trong hai bí quyết của mình khi chơi cùng trẻ để trẻ cảm nhận được tình yêu cũng như cảm giác an bình đó là “cái ôm”. Mỗi khi mình vào lớp lớn là tất cả tụi trẻ con sẽ ùa đến đòi bế. Hay khi thấy bé nào đó hôm ấy khóc, hôm ấy không vui mình sẽ thường đến ngồi cạnh và giơ hai tay ra hỏi “Cô Thu bế con nhé, có được không”. Và chẳng có đứa trẻ nào từ chối câu hỏi ấy cả, bởi vì mọi đứa trẻ trên đời này đều thích được ôm và bế mọi người ạ. Cái ôm sẽ xoa dịu nỗi buồn cho trẻ, sẽ tạo cho trẻ cảm giác an toàn, sự bình an trong lòng. Đôi khi chỉ cần ôm và chẳng cần nói gì, cái ôm cũng xoa dịu đi tất cả.

2. Đừng tiết kiệm cái ôm kể cả khi con đã lớn

Câu chuyện “Bài tập về nhà” ở trên rất phù hợp với các bạn tầm tuổi 4-5 tuổi. Khi trẻ lên 4-5 tuổi, trẻ bắt đầu tự lập, tự mình làm được nhiều thứ hơn, ba mẹ cũng nghĩ rằng không còn cần ôm ấp như hồi còn bé. Thế nhưng với những gì mình trực tiếp trải nghiệm ở trường mầm non thì càng những trẻ lớn lớp 4-5 tuổi thì nhu cầu đòi bế lại nhiều hơn cả những em bé. Bằng chứng là cứ mỗi lần mình vào lớp 4-5 tuổi là các bạn ấy ùa đến giơ tay đòi mình bế. Vì thế ba mẹ ơi đừng bao giờ tiết kiệm cái ôm và bế kể cả khi con đã lớn nhé.

3. Quan niệm sai lầm về chuyện ôm ấp con ở Việt Nam hiện đại

Hồi Bon được khoảng 1 tuổi rưỡi, trong lần mình đưa Bon đi cùng dẫn đường giúp mấy người bạn từ Việt Nam sang đi mua sắm, mọi người đều rất thích thú với việc Bon có thể ngồi yên trên ghế xe đẩy không đòi mẹ bế và xung quanh những đứa trẻ khá cũng không mè nheo đòi mẹ bế.

Có người còn bảo “Trẻ con bên Nhật nó tự lập chẳng cần bố mẹ phải bế gì cả. Còn Việt Nam trẻ con suốt ngày ôm ôm bế bế, nhõng nhẽo, bảo sao không tự lập”. Thực ra mình nghe nhận xét kiểu như vậy rất nhiều mỗi khi có người ở Việt Nam sang Nhật. Và cũng có rất nhiều bà mẹ trẻ nghĩ rằng người Âu Mỹ họ không bế con nhiều, con khóc cũng để mặc, như thế con mới tự lập. Nhưng đó chỉ là sự tự lập trên hình thức, chứ không phải sự tự lập từ nội tâm của đứa trẻ.

Mình nghĩ rằng có lẽ mọi người đã hiểu sai bản chất của việc ôm ấp và sự tự lập thì phải.

4. Vì sao chúng ta nên ôm ấp con thật nhiều

Từ mấy chục năm trước khi nghiên cứu về tâm lí trẻ thơ chưa phát triển, rất nhiều bà mẹ Nhật cũng bị quan niệm ôm con nhiều sẽ khiến con không tự lập và hay mè nheo, nên họ hạn chế ôm bế con. Nhưng giờ đây khoa đọc đã chỉ ra rằng việc ôm ấp nhiều chẳng liên quan gì đến việc đứa trẻ bám mẹ và không tự lập cả. Ngày nay, mọi nhà giáo dục Nhật đều khuyên các ba mẹ rằng hãy cố gắng tạo thói quen “ôm” con thật nhiều vào, đặc biệt là những năm đầu đời của trẻ. Mọi người có thể tham khảo ở 2 cuốn “Nuôi dạy con kiểu Nhật Bản” của tác giả Ikehashi Daiji, NXB Phụ nữ, và cuốn “Trẻ em trong gia đình”, tác giả Sasaki Masami, công ty sách Thái Hà và cuốn “Chờ đến mẫu giáo thì đã muộn”, tác giả Ibuka Masaru, công ty sách Quảng Văn.

Bởi vì sao? Vì mấu chốt của sự tự lập chính là khi yêu thương đã đầy đủ thì sự tự lập mới hình thành. Nghĩa là chỉ khi đứa trẻ được thỏa mãn những nhu cầu về mặt cảm xúc rồi, chúng mới bắt đầu quá trình tự lập. Giống như hình ảnh đứa trẻ sau khi đã bú no bầu sữa sẽ mỉm cười sung sướng. Đứa trẻ rất cần cái ôm ấp để cảm nhận tình yêu thương, được sà vào lòng mẹ, được làm nũng và được mẹ đáp ứng nhu cầu ấy cho đến khi chúng cảm thấy thỏa mãn mới thôi.

Giai đoạn 1-3 tuổi vẫn là quá trình trẻ vừa tự lập, vừa dựa dẫm, đứa trẻ sẽ chạy qua chạy lại giữa hai ranh giới này, chúng vẫn mong được ba mẹ bế dù mình đã có thể đi được. Đôi khi chúng đòi hỏi mẹ ơi bế con chỉ là muốn kiểm tra tình yêu của ba mẹ mà thôi, việc chúng ta bế trẻ 1-2 phút rồi thả xuống cũng đã đủ làm thỏa mãn nhu cầu tình cảm ấy của trẻ rồi.

Với nhu cầu tình cảm của con, xin đừng để đứa trẻ phải chờ. Vì việc thỏa mãn nhu cầu cảm xúc sẽ nuôi dưỡng cảm xúc khẳng định cái tôi, sự tự tin, và biết mình được ai đó yêu thương. Còn khi chúng ta không thể chiều theo vẫn hãy giải thích cho trẻ hiểu lúc ấy vì sao mẹ không thể, và con hãy cố gắng lên.

5. Vì sao trẻ con ở Việt Nam thường hay bắt ba mẹ phải bế, ăn vạ, khóc lóc chốn đông người.

Chính vì người lớn chưa bao giờ thừa nhận những nhu cầu về cảm xúc của trẻ cả. Chính là cách ứng xử của người lớn thiếu đi một bước của sự thừa nhận-đón nhận những cảm xúc ấy của trẻ, nên trẻ mới trở nên phản kháng và cáu kỉnh, khóc lóc ăn vạ như vậy. Còn cha mẹ Nhật lại rất tâm lí trong việc ứng xử điều này với con trẻ.

Thừa nhận cảm xúc của trẻ, phân biệt giữa nhu cầu được chiều chuộng về cảm xúc và sự nuông chiều thái quá chính là cách ửng xử tinh tế mình đã học được từ ba mẹ Nhật. Khi Bon đòi bế mình vẫn thừa nhận cảm xúc bằng cách ôm con, bế con lên một chút. Sau đó mình sẽ lựa cách “Ôi mẹ nặng quá. Bon tự đi bộ cùng mẹ nhé” rồi giả vờ thả tay cho cu cậu tụt xuống vì nặng. Thường thì Bon chỉ đòi hỏi bế 1 chút xíu thôi rồi sau đó sẽ chịu khó đi bộ, khi ấy mình mỉm cười khen ngợi con “Cảm ơn Bon nhé.”

6. Khi con đòi bế suốt thì làm thế nào

Nhưng nhiều khi mình bỏ xuống mà cu cậu vẫn nằng nặc đòi bế thì nếu mình có thể bế mình sẽ đáp ứng nhu cầu. Nhưng nếu hôm đó mẹ tay xách nách mang nhiều đồ thì mình sẽ nói cho con biết lí do “Tay mẹ xách rất nhiều đồ nên Bon đi bộ giúp cùng mẹ nhé” để cu cậu có cảm giác có mẹ đồng hành và dù có khóc lóc ăn vạ thì mình cũng sẽ để Bon tự xử lí, khóc lóc chạy theo mẹ. Mỗi lần ấy khi con đã cố gắng đi bộ rồi mình sẽ ôm con vào lòng thật chặt vỗ về “Mẹ cảm ơn Bon. Bon đã cố gắng lắm. Con đã tự đi bộ cho mẹ xách đồ đấy”.

Có lúc mình đang rất bận nấu nướng, dọn nhà mà con chạy đến đòi mẹ ôm, đòi mẹ chơi cùng thì mình cũng sẽ dừng tất cả lại, ôm con 1-2 phút rồi mới làm tiếp.