Thay đổi tư duy về việc học – Đừng tạo ra những đứa trẻ đúc khuôn và thiếu kĩ năng tự học

Có nên cho con đi du học hay không, đó là câu hỏi mà những gia đình có điều kiện ở Việt Nam luôn trăn trở. Nhân dịp tham gia buổi tư vấn du học cho một số trường Đại học hàng đầu của Nhật tổ chức tại trường Hà Nội Amsterdam, mình có dịp nói chuyện với một số ba mẹ đến để tìm hiểu thông tin du học của con. Mình đã rất ngạc nhiên vì rất nhiều trường hợp chỉ có ba mẹ đi tìm hiểu thay cho con mà con cái, những người là nhân vật chính thì lại chẳng thấy xuất hiện. Dường như tâm lí mọi thứ có ba mẹ lo hết cho rồi, vẫn là thói quen chung của đại đa số các bạn đi du học theo diện tự túc thì phải. Cô bạn làm về tư vấn du học kể với mình rằng, rất nhiều nếu không muốn nói là đa số các bố mẹ vẫn thường theo kiểu cha mẹ đặt đâu con đi du học đó cho con mình.

1. Mình đã đi du học tự túc mà không cần tài chính của ba mẹ

Mình đi du học Nhật Bản theo chương trình của trường Nhật ngữ Đông Du, một chương trình mà cách đây từ 25 năm Thầy Nguyễn Đức Hòe đã mở chương trình du học Nhật Bản này để dành cho những học sinh con nhà nghèo nhưng có ý chí cao, muốn vươn ra biển lớn để học hỏi những tinh hoa của Nhật, sau này về xây dựng đất nước.

Hầu hết học sinh Đông Du mình ngày ấy đều nghèo, chủ yếu con nông dân hay công chức nên chẳng ai được ba mẹ hỗ trợ gì để đi du học. Tất cả tụi mình ra đi với tâm thế không muốn ba mẹ phải vay mượn tiền để hỗ trợ cho con đi du học, con có thể tự đi trên chính đôi chân mình.

Mình cũng như nhiều bạn nữa khi sang đến Nhật chỉ mang theo số tiền ít ỏi (tầm 10-20 triệu) để dự phòng tháng đầu tiên chưa xin được việc làm thêm thì có cái mà ăn. Mình chỉ mang đúng hơn 6 triệu vừa đủ trả tiền xe shinkansen về đến tỉnh Iwate và tiền ăn trong 1 tháng (không mua sắm bất cứ cái gì)

Chúng mình trải qua mọi công việc làm thêm từ rửa bát, lau dọn, phục vụ ở quán ăn hay siêu thị, làm cơm hộp…để tự mình kiếm tiền, tiết kiệm trang trải mọi học phí và chi phí sinh hoạt cho đến khi vào đại học. 2 năm đầu tiên qua Nhật là 2 năm gian khổ nhất. Tuổi 19-20 của tụi mình trôi vèo qua như thế.

2. Cha mẹ có nên đầu tư tiền cho con học chỉ để cốt lấy một tấm bằng ?

Mình nhận thấy hiện nay có 2 xu hướng ở Việt Nam đó là:

– Nhiều gia đình khá giả có dư kinh tế sẽ cho con đi du học. Và ngay từ khi con còn nhỏ rất nhiều ba mẹ đã cố gắng kiếm thật nhiều tiền để tiết kiệm đầu tư cho tương lai của con.

– Còn xu thế nữa mà cũng là truyền thống từ mấy chục năm nay đó là cha mẹ nghèo nhưng muốn con học hành có bằng cấp để mong xin được một công việc ổn định, nên cố gắng vay mượn cho con theo học. Rồi kết cục là khi ra trường con không thể kiếm được công việc có mức lương cao để trả lại món nợ khi nào đó cha mẹ đầu tư cho mình. Bi kịch này là do chính ba mẹ đã không dám để con nghĩ khác, để con tự chủ với cuộc đời mình.

Với xu thế đầu tiên, nếu bản thân đứa trẻ đó thích học, chủ động muốn vươn ra biển lớn thì sự hỗ trợ của ba mẹ là một điều tuyệt vời với nó. Được tiếp xúc với một nền văn hóa mới, kiến thức mới, thử thách mới là rất đáng. Nhưng ngược lại nếu nó thực sự không thích mà bị ép buộc phải tị nạn du học thì đó là sự thất bại của cha mẹ. Hoặc nếu ba mẹ không dư giả mà cố vay mượn thì đó là sự mạo hiểm không đáng đầu tư.

Với xu thế thứ hai, nếu cá nhân mình thì mình không bao giờ làm vậy. Đừng trở thành nô bộc cho con cái. Nếu thực sự đứa trẻ đó muốn đi du học bằng chính sự nỗ lực của mình, nó có thể tìm được con đường đi du học tự túc như mình đã đi, đó là chương trình du học Đông Du. Hoặc tìm kiếm cơ hội xin học bổng (giờ học bổng khá nhiều chứ không khan hiếm như cách đây tầm 10-15 năm). Nhưng thành công không phải là con đường độc đạo đến từ tấm bằng đại học hay du học ở trời Tây. Có rất nhiều cách để đứa trẻ thành công và để thành người nếu ba mẹ nhìn thấu vấn đề.

Đó chính là điều quan trọng nhất mình muốn nói ở bài viết này:

HÃY THAY ĐỔI TƯ DUY VỀ VIỆC HỌC

– Ngày nay việc bạn có bằng cấp ở một trường đại học nào không qua trọng bằng việc bạn có những kỹ năng làm việc và kỹ năng tư duy, xử lí vấn đề như thế nào trong công việc và cuộc sống. Kiến thức ngày nay đã trở thành thế giới phẳng, có thể không cần đi du học nước ngoài con bạn vẫn tiếp cận được với túi khôn nhân loại.

Nhưng con bạn sẽ không thể tiếp thu được túi khôn nhân loại ấy nếu nó không thực sự hào hứng chủ động với học cũng như kỹ năng tự học. Bởi nếu có năng lực ấy thì ở đâu nó cũng có thể học được, và biết cách học như nào để ra đời có thể ứng dụng được.

Năng lực tự học: chính là khả năng tự mình đặt ra các câu hỏi và tự mình tìm kiếm xử lí thông tin để giải quyết vấn đề ấy với tâm thế chủ động. Năng lực này rất quan trọng vì nó luôn khiến ta cảm thấy ham muốn được học hỏi, thử thách, học đến suốt đời, 80 tuổi vẫn bắt đầu học môt môn mới nào đó.

Giáo dục nhà trường và giáo dục gia đình hiện nay đã tạo ra những đứa trẻ bị đúc khuôn và thiếu kỹ năng tự học

Những cái khuôn của giáo dục Việt Nam:

– Nhà trường và ba mẹ chỉ quan tâm đến điểm số và coi trọng bằng cấp:

Ba mẹ vẫn giữ tư duy con đỗ đại học vô làm nhà nước thì mới là “chuẩn” để mở mày mở mặt với hàng xóm, và cơ hội tìm được một công việc ngon, chứ một đứa không học đại học mà chỉ làm thợ nhưng có tay nghề khéo để thành thợ giỏi, công nhân giỏi cũng không được coi trọng bằng. Trong khi công việc nào cũng cao quý như nhau. Giá trị thực chất của một con người nằm ở việc họ nỗ lực hết mình với công việc để sáng tạo ra những sản phẩm có ích cho xã hội chứ không nằm ở tấm bằng.

Nhà trường và gia đình cũng không khuyến khích đứa trẻ dám nghĩ khác, làm khác với bạn bè, như thế thì làm sao thúc đẩy sự sáng tạo và cống hiến đa dạng trong xã hội Việt Nam.

– Những đứa trẻ thiếu trải nghiệm thực tế, trải nghiệm với thiên nhiên và kỹ năng mềm:

Chúng bị đóng khung trong thời khóa biểm ăn, ngủ, học và học nào là học Tiếng Anh, đàn, vẽ, múa mà không phải làm bất cứ việc nhà nào, chỉ cần học giỏi là được, chỉ cần điểm cao là được còn thế giới này đã có ba mẹ và osin lo rồi.

Đây là một lỗ hổng rất lớn trong giáo dục gia đình VN hiện đại. Ba mẹ vô tình không hiểu rằng chính những việc làm nhỏ nhặt như nấu cơm, lau dọn nhà, rửa bát, giặt phơi quần áo…ấy là cơ hội để dạy trẻ những kỹ năng sống và tinh thần trách nhiệm với cuộc đời, biết sống vì người khác. Mà đó lại là những kỹ năng giúp ích cho con khi ra đời rất nhiều.

– Không chỉ có thành phố mà xu thế này đang lan rộng ở nông thôn, kết quả là đứa trẻ chỉ như những con mọt sách cắm cúi với sách vở, không dám nghĩ khác, không đủ tự tin và quyết tâm theo đuổi ước mơ của chính mình. Thế nên mới có những chuyện nhiều học sinh nhà nghèo khóc không có tiền nhập học mỗi mùa thi đại học. Đích thị trong số rất nhiều bạn ấy, là kết quả của một nền giáo dục nhà trường và giáo dục gia đình bị đúc khuôn (mình không nói trường hợp cực kỳ éo le như người thân bị bệnh tật…).

– Thiếu trải nghiệm thì sẽ thiếu sự tự tin: Trong hơn 11 năm du học ở Nhật mình đúc kết ra rằng nếu như bạn có càng nhiều trải nghiệm, càng nhiều thất bại và khó khăn thì bạn sẽ càng có tự tin để theo đuổi ước mơ của mình. Những việc như nấu một bữa cơm, đi chợ, giặt quần áo, giày dép chính là trải nghiệm cơ bản trong sinh hoạt hàng ngày. Leo núi, đi rừng, chơi trong thiên nhiên, chơi rồi cãi nhau với bạn bè chính là trải nghiệm để rèn ý chí và kỹ năng giao tiếp. Rửa bát là vỡ, dùng dao bị đứt tay, ngã trầy xước, bị điểm kém, bị thua cuộc trong cuộc thi….cũng là trải nghiệm. Ba mẹ chỉ cần khi con thất bại đừng la mắng, đừng lo sợ khi con buồn con thất bại, đừng bao bọc lo trước cho con khỏi thất bại, thì mình tin đứa trẻ ấy sẽ lớn lên mạnh mẽ với đầy đủ năng lực sống cần thiết.

Mình sẽ dạy con điều gì

Cá nhân mình chưa bao giờ mình có ý định sẽ kiếm thật nhiều tiền, tạo một khoản tiết kiệm cho con du học trong tương lai. Việc con du học, con học gì chính con sẽ là người quyết định. Ba mẹ chỉ nuôi con đến năm 18 tuổi, sau đại học sẽ hỗ trợ nếu có khả năng về tài chính chứ không phải là nghĩa vụ bắt buộc.

Thay vào đó, từ những năm tháng đầu đời này mình xây dựng một lộ trình để giúp con nuôi dưỡng những năng lực sống cần thiết nhất cho hành trình 18 năm tiếp theo, đó chính là khả năng tự suy nghĩ, tự học, tự tìm ra mình là ai trong cuộc đời này.

Thay vì dành thời gian kiếm thật nhiều tiền tiết kiệm cho con, mình sẽ ưu tiên dành thời gian để chơi cùng con trong những năm tháng đầu đời. Bon rất mê ô tô vì thế mọi thứ mình tìm hiểu thường xoay quanh chuyện ô tô. Cùng con làm những chiếc ô tô từ lõi giấy vệ sinh, hay cắt dán ô tô, tìm hiểu về các loại xe…đó là cách mình ủng hộ cho con rồi.

Nếu bạn không có tiền cho con học piano, học vẽ, học TA sớm cũng đừng buồn. Thành công của đứa trẻ không phụ thuộc vào túi tiền của ba mẹ, nó phụ thuộc nhiều hơn vào nỗ lực trong những thói quen hàng ngày, vào chính môi trường giáo dục gia đình. Vào chính việc bạn có dám nghĩ khác và ủng hộ con bạn nghĩ khác khỏi những tấm khuôn bị đúc sẵn.

Chuẩn bị hành trang gì cho con sau 10-15 năm nữa

Những đứa trẻ sinh ra vào những năm 2014-15 trở đi khi chúng 18-20 tuổi, chúng sẽ đối mặt với một xã hội đã bị máy móc thông minh (cuộc cách mạng 4.0) làm thay cho rất nhiều phần việc. Và lúc này trí thông minh, kiến thức hiểu biết chưa chắc đã là một lợi thế vì làm sao IQ của chúng ta đánh lại được với máy móc.

Nhưng có những thứ mà con người hơn máy móc rất nhiều, đó là cảm xúc, là trí tưởng tượng, là tư duy phức tạp, kỹ năng xử lí vấn đề một cách linh hoạt. Vì thế việc đứa trẻ được rèn kỹ năng tự học, tự chủ, tự mình tìm tòi và xử lí vấn đề chính là một kỹ năng vô cùng quan trọng. Chúng ta không thể biết trước được sau cách mạng 4.0 sẽ là gì, nhưng chắc chắn khi đứa trẻ được học những kỹ năng trên, kỹ năng tự làm chủ bản thân, kỹ năng thích ứng với cuộc sống, chúng ta sẽ không phải lo nó bị xã hội bỏ lại mọi người nhỉ.

VỀ TÁC GIẢ AKI NGUYỄN

Aki Nguyễn tên thật là Nguyễn Thị Thu (sinh năm 1986). Tốt nghiệp tiến sĩ khoa Môi trường, tại đại học Tsukuba, Nhật Bản.

bài viết dành cho bạn

CẢM NHẬN TỪ ĐỘC GIẢ

Maiphuong Tran
Maiphuong Tran
Read More
Follow đọc bài của chị mấy năm rồi thấy có những điều giản dị mà thấm vô cùng. Hành trình đồng hành cùng con của cha mẹ luôn là hành trình không có điểm kết, thời gian bên con có thể không nhiều trong ngày nhưng nhất định phải chất lượng từng phút, đó có thể là cùng con dọn dẹp, gấp đồ, cùng đọc sách, nói về một ngày ở trường của con...Em cảm ơn những câu chuyện thường nhật của chị và Bon đã là ví dụ thực tế cho những chia sẻ của chị.
Trịnh Minh Tuấn
Trịnh Minh Tuấn
Read More
Mình nhận được sách tặng của tác giả từ buổi chiều, tối hôm đó đọc hết 1/2 và nghĩ bụng không thể không review tựa sách này. Tối hôm sau dự định đọc hết để viết giới thiệu thì thấy vợ đang say sưa đọc bên bàn học cùng con gái. Sang hôm sau, thấy phòng ngủ, phòng khách và phòng bếp... thay đổi. Như một phép màu.
Ngô Hương Thảo
Ngô Hương Thảo
Read More
Đã có lúc mình nghĩ rằng, thôi, giới thiệu sách nuôi dạy con như thế là nhiều rồi, thêm nữa có khi các bố mẹ bị rối loạn, tẩu hỏa nhập ma, rồi chẳng biết đường nào mà dạy con. Nhưng sau những vụ ồn ào xảy ra xung quanh con trẻ, mình mới thấy, việc nuôi dạy con của đa số các phụ huynh bây giờ, trong đó có cả mình, còn nhiều vấn đề quá. Và việc đọc sách nuôi dạy con là việc nên làm, nên duy trì thường xuyên, cho đến khi con cái trưởng thành.
Nha Sach Vuong Gia
Nha Sach Vuong Gia
Read More
Buông tay con quả thực rất khó khăn, nhưng là cách tốt nhất để trẻ tìm thấy con đường riêng cho bản thân, và cha mẹ có thể sống cuộc đời mình. Như cá rô phi ngậm con trong miệng để bảo bọc rồi nhả con ra ngay khi con đủ sức sinh tồn, những người làm cha mẹ cần học cách buông tay con để con tự do khám phá và không lớn. Hãy tin rằng con cái mạnh mẽ hơn chúng ta tưởng tượng rất nhiều, như chú linh dương non trong câu chuyện. Mỗi lần trẻ vấp ngã và tự đứng dậy, chính là một lần trẻ học cách thích nghi với cuộc đời."" trích KỶ LUẬT MỀM CỦA TRÁI TIM
Đào Yến
Đào Yến
Read More
Điều đầu tiên mà em tâm đắc trong "Kỹ năng tự học cho trẻ tiểu học" là việc chị Thu đã chuẩn bị tinh thần cho phụ huynh trước khi hướng đến các con bằng việc khuyên bố mẹ hãy "Bình tĩnh, bình tâm, bình an". Điều thứ hai khiến em rất hào hứng khi đọc sách, đó là chị Thu luôn lồng ghép các quy tắc ứng xử, quy tắc học tập một cách ngắn gọn vào các bảng biểu xinh xắn để người đọc có thể biến chúng thành "slogan chỉ đường" cho bản thân và con cái.
Phương
Phương
Read More
Em yêu lối viết dung dị, gần gũi, không diệu vợi khó hiểu của chị. Thấm vào tư tưởng rất tự nhiên luôn chị ạ, em tin mong muốn của chị rằng mỗi gia đình trên tủ sách có từng cuốn chị đã viết ra, ắt sẽ tìm được cách hóa giải khó khăn trên hành trình đồng hành cùng con.
Phương Anh
Phương Anh
Read More
Mỗi cuốn sách của chị Thu lại có sự chiêm nghiệm những bài học của chính chị, đi gần hơn đến nhu cầu sâu bên trong trẻ, kết nối với trẻ hơn, nên càng đọc những cuốn của chị, mình càng thấy “ngòi bút” của chị không chỉ gần gũi mà “sắc hơn”. ...
Hiển Trần
Hiển Trần
Read More
May mắn là 1 trong số 100 độc giả đầu tiên cầm trên tay quyển cẩm nang KỸ NĂNG TỰ HỌC CHO TRẺ TIỂU HỌC của tác giả Aki Nguyễn. Cuốn sách này vô cùng cuốn hút, ý nghĩa. Ba mẹ thực sự nên có 1 cuốn trên tủ sách gối đầu giường nhà mình. Hành trình nuôi dạy con không có chỗ cho sự nhàn hạ. Những gì cha mẹ nỗ lực trong việc nuôi dạy con hôm nay, chính là những dấu chân in lại trên con đường bùn. Nỗ lực càng nhiều, thành quả ta nhận lại càng lớn.
Hoàng Hạnh
Hoàng Hạnh
Read More
Một cuốn sách không chỉ hướng dẫn kỹ năng tự học cho trẻ tiểu học mà còn hướng dẫn cách ứng xử của ba mẹ khi con bắt đầu vào giai đoạn tiểu học. Cuốn sách này khá hay, mình theo dõi tác giả chia sẻ từ lúc viết bài cho đến đợi cô ấy xuất bản, mình đặt mua liền để có được chữ ký của tác giả, khi cầm được nó đọc nội dung đúng cuốn mình cần.
Dương Phương Anh
Dương Phương Anh
Read More
Khép lại cuốn sách hay luôn làm mình tiếc nuối như tạm chia tay một người bạn! Kỉ luật mềm trong gia đình của chị Nguyen Thi Thu với những quy tắc, cách ứng xử trong từng tình huống cụ thể rất gần gũi với mình. Mình như thấy bản thân trong từng tình huống ấy. Có rất nhiều điều mình tâm đắc nhưng có lẽ những câu “Hãy yêu thương con vô điều kiện và sống thật tốt cuộc đời của chính mình “ và câu “Tài năng là thứ đem đến cho con thành công, nhưng đạo đức mới là thứ đem đến cho con hạnh phúc, khiến mình ấn tượng nhất.
Độc giả
Độc giả
Read More
Nhắc đến Nguyễn Thị Thu là nhắc đến những kỷ luật, những quy tắc cụ thể cho từng hoàn cảnh, từng tình huống rõ ràng và xuyên suốt. Một điều mình yêu thích các tác phẩm của chị nữa là ngoài cung cấp kiến thức, chị lồng ghép những ví dụ rất cụ thể mà cậu bé Bon_con trai của chị đã trải qua và cách xử lý từng tình huống của chị, từ đó mình hiểu sâu hơn về kiến thức mà chị đã đưa ra. Điển hình là cách chị làm gương cho con, cách chị nói chuyện và tôn trọng con từ đó cu cậu ứng xử rất tốt với Ba, Mẹ và bạn bè.
Độc giả
Độc giả
Read More
Cảm nhận của em về cuốn "Kỷ luật mềm trong gia đình" là nó như 1 cuốn cẩm nang chứa tất tần tật những điều cần lưu ý trong quá trình nuôi dạy con khi con còn nhỏ. Những điều chị chia sẻ xuyên suốt cuốn sách và đặc biệt là phần đầu như đang hướng dẫn các bố mẹ thực hành chánh niệm, thiền trong tỉnh thức vậy. Việc chú tâm vào các hoạt động cùng con, việc hướng dẫn bố mẹ lấy lại được bình an, nhắc nhở bố mẹ sống thật tốt cuộc đời của mình. Đây chính là để tạo dựng khởi đầu an lạc, hạnh phúc cho cuộc đời con. Cảm giác thật yên bình khi đọc lướt qua những trang sách. Từng đoạn bố trí mạch lạc, khoa học khiến em cứ đọc hết trang này rồi qua trang khác như trong 1 nhịp thở vậy á chị (kiểu k muốn ngừng)
Độc giả
Độc giả
Read More
Tớ đọc rất nhiều sách nuôi dạy con của các tác giả đến từ nhiều nền văn hoá khác nhau trong 7 năm qua từ khi sinh bé thứ nhất. Sách của cậu viết bởi người Việt cho người Việt nên rất gần gũi, có sự hiểu biết sâu sắc về văn hoá xã hội VN để từ đó đưa ra các giải pháp gợi ý.
Độc giả
Độc giả
Read More
Là một trong những cuốn sách hay nhất về nuôi dạy con mà mình có, và cũng là cuốn mình đọc hết từ đầu đến cuối. Không lý thuyết, giáo điều hay chung chung như những cuốn sách khác ,"kỷ luật mềm trong gia đình" thật sự là một cuốn sách dạy thực hành, chính xác là cầm tay chỉ việc, làm như thế nào với hành động và cảm xúc của trẻ,làm thế nào rèn nề nếp cho trẻ, từng hoàn cảnh được tác giả miêu tả chi tiết, giải thích rất cụ thể và tỉ mỉ, nó rất chân thực và gần gũi,đến ngay cả con ăn vạ phải như nào, nói ra sao, đều được lưu tâm trong cuốn sách này.
Vũ Lâm
Vũ Lâm
Read More
7 điều tâm đắc từ “Kỉ luật mềm của trái tim”trái 1. Gia đình là nơi dạy trẻ về cảm xúc, còn trường học là nơi dạy trẻ kiến thức. 2. Cảm xúc đi trước, kiến thức theo sau nên gia đình luôn đóng vai trò quan trọng nhất đối với trẻ đặc biệt là những năm tháng đầu đời. 3. Thật khó để bố mẹ dạy con những phẩm chất mà bố mẹ không có, nếu không là gương cho thì con cái cũng sẽ không học theo được. Sẽ rất khó dạy con biết làm việc nhà hay tính ngăn nắp gọn gàng khi con không được chính mắt thấy bố mẹ cũng gọn gàng và ngôi nhà mình ở luôn ngăn nắp. ...
Độc giả
Read More
...Ngẫm nghĩ, và rồi mình từ bỏ ý định, quyết tâm tự thay đổi bản thân để học cách làm người Mẹ Hạnh Phúc (Người mẹ hạnh phúc chứ không phải là một người mẹ Hoàn Hảo). Hôm nay đọc tới những trang sách này, mình lại thấy lại những tư tưởng ấy. Mình mỉm cười, cảm thấy từng dòng chữ chạm vào trái tim mình. Từng dòng chữ, từng ý, từng tư tưởng, lạ mà thân quen...làm mình càng thêm tự tin, làm mình càng thêm cố gắng, tự nhắc nhở bản thân những điều nhiều khi quên mất chưa làm được: ...
Tran Thi Minh Trang
Tran Thi Minh Trang
Read More
“Chúng ta không bao giờ thay đổi được quá khứ, nhưng có thể thay đổi tương lai, bắt đầu từ hôm nay khi bạn đọc quyển sách cuốn sách này. Hãy mở ra đọc lại nó bất cứ khi nào bạn đang gặp khó khăn, bạn nhé”…. Những lời em viết trên từng trang sách, mình cảm nhận thật rõ từng gửi gắm, tâm huyết của một người Mẹ, một người làm giáo dục chân chính…để các con được lớn trọn vẹn và những người làm cha mẹ một cách bình tĩnh, bình tâm và bình an!
Previous
Next

SỰ KIỆN AKI NGUYỄN

NHỮNG ĐẦU SÁCH DÀNH CHO BẠN