Mỗi năm nhà mình lại cùng nhau lưu giữ một bức ảnh gia đình
Đó là bài mở đầu của cuốn “Kỉ luật mềm của trái tim” để mỗi lần mở sách ra đọc lại, nó sẽ nhắc nhở mình hãy cố gắng dành thêm chút thời gian cho con, chịu khó trò chuyện với con, rồi cùng nhau sum vầy bên bữa cơm, và cho con cảm giác bình an để con được là chính mình. Và mỗi lần xung đột với con, nó lại đưa mình trở về câu hỏi này.
Vì sao mình lại chia sẻ bài viết này?
Bởi những trải nghiệm của mình khi làm ở trường mầm non đã cho thấy càng ngày trẻ càng có ít thời gian để được bố mẹ thủ thỉ chuyện trò, chỉ bởi vì bố mẹ bận đi làm quá, giao hết việc chăm con và đưa đón cho ông bà, vì còn bận chăm em chẳng còn thời gian trò chuyện hay đọc truyện.
Những em bé tầm 2-3 tuổi cần lắm lắm việc giao tiếp và trò chuyện với bố mẹ, và nhìn sẽ thấy, em bé nào được bố mẹ quan tâm và dành thời gian trò chuyện, dạy dỗ tỉ mỉ những điều nho nhỏ trong cuộc sống hàng ngày thì ngôn ngữ và kỹ năng đều rất tốt.
Những đứa trẻ chậm nói, hay kỹ năng giao tiếp kém, cô nói nhưng không hiểu hết để biết làm theo những điều cô dạy, vì chúng ít có cơ hội được bố mẹ chậm rãi cầm tay, nhìn vào mắt con để chuyện trò từng chút một.
Một ngôi trường tốt, một ông bà tốt cũng không thể thay thế được một phần của bố mẹ.
—————-
Gia đình là gì với con trẻ?
Hồi học cấp ba tôi hay cùng cô bạn thân lang thang sau mỗi khi tan học sớm. Tôi thường bảo tôi luôn thích trở về nhà, còn cô ấy thì không. Tôi hỏi: “Tại sao cậu không thích về nhà?”, cô ấy nói: “Bởi vì nhà cậu cho cậu cảm giác bình yên, còn nhà tớ thì không.”
Kì lạ thật, cho đến giờ ngẫm lại tôi mới thấy thấm thía câu nói ấy. Bạn cứ tưởng tượng xem, nếu một ngày bạn không còn có chốn nào để về, không có ai để chào đón, thì ít nhất khi có gia đình, đó sẽ là nơi luôn luôn đón chào bạn. Và sẽ tuyệt vời hơn nhiều nếu như đó là nơi để giúp ta tìm lại cảm giác bình yên, an toàn và che chở. Gia đình là nơi mà bạn sẽ chẳng phải che giấu bản thân với bất cứ ai, sẽ không phải sống dưới bất kì vỏ bọc nào.
Vậy gia đình là gì với một đứa trẻ?
Có một cuốn sách đã định nghĩa: “Gia đình là nơi dạy trẻ về cảm xúc, còn trường học là nơi dạy trẻ kiến thức”. Tất cả những cảm xúc cơ bản nhất của một đứa trẻ được hình thành trong những năm tháng đầu đời đều xuất phát từ chính gia đình. Con cái sẽ nhìn theo chính hình ảnh của cha mẹ để bắt chước theo. Chính vì cảm xúc đi trước, kiến thức theo sau, nên gia đình luôn là vai trò quan trọng nhất đối với trẻ, đặc biệt là những năm tháng đầu đời.
Vì sao mọi đứa trẻ ở trường mẫu giáo thì rất tự lập nhưng về nhà hay ở cạnh cha mẹ lại nhõng nhẽo? Bởi vì chỉ có ở gia đình, ở bên cha mẹ, đứa trẻ mới được thoải mái là chính mình nhất, vì nơi ấy là nơi chúng cảm thấy bình an nhất.
Vì thế, xin đừng bao giờ phủ định những cảm xúc ấy của con, đừng mắng con là sao suốt ngày mè nheo, nhõng nhẽo. Khi đứa trẻ cảm nhận được tình yêu thương đầy đủ từ cha mẹ, sẽ đến lúc chúng muốn được tự mình đứng lên, thể hiện sự trưởng thành của bản thân.
Đứa trẻ cần gì ở người mẹ trong gia đình?
Những năm đang học đại học, có một cô bạn người Nhật khi đó đang là sinh viên năm thứ tư đã thổ lộ với tôi, cô dự định sau khi kết hôn và sinh con thì sẽ ở nhà để chuyên tâm chăm sóc con cái. Lúc ấy tôi tự nhủ trong đầu: “Thật đáng tiếc, công lao học hành bấy lâu nay cuối cùng lại làm bà nội trợ!” Tôi hỏi “Thế cậu không thấy tiếc công học hành à?”, cô ấy đáp: “Bạn thử nghĩ xem, nếu đứa trẻ đi học về vào mỗi buổi chiều mà không có ai ở nhà, nó sẽ chẳng buồn lắm sao! Tớ thấy tội nghiệp con nếu để như thế!”.
Đến bây giờ, khi đã làm mẹ, tôi ngẫm lại mới nhận ra vài điều, đó là cô bạn ấy được lớn lên với sự hiện diện của mẹ ở bên mình, trong vai trò của một bà nội trợ toàn thời gian kiêm chủ cửa hàng mì ramen nổi tiếng nhất vùng Kitakata-Aizu. Người mẹ đó vừa bán hàng nhưng vẫn dành thời gian chăm chút cho gia đình nhỏ, để mỗi ngày đi học về cô ấy đều cảm thấy bình an khi có mẹ ở nhà. Thứ mẹ cô ấy dành cho con chính là “THỜI GIAN” và “SỰ BÌNH AN”.
Và không chỉ có gia đình cô bạn đó, mà rất nhiều gia đình ở Nhật Bản khác, họ có truyền thống người mẹ ở nhà toàn tâm toàn ý chăm sóc gia đình và con nhỏ. Và rồi những người phụ nữ lớn lên trong những gia đình đó, họ cũng ảnh hưởng một phần bởi chính những người bà, người mẹ của mình.
Họ coi nhiệm vụ người phụ nữ ở hậu phương chăm lo cho cuộc sống của gia đình, cho chồng con là một nhiệm vụ cao cả, ý nghĩa không thua kém gì công việc thăng tiến ở ngoài xã hội, chính vì họ đã được hưởng một mái ấm gia đình với sự chăm sóc hằng ngày của người mẹ. Nhiều phụ nữ Nhật chấp nhận cuộc sống ở nhà chăm con có lẽ cũng xuất phát từ tâm lí ấy, tâm lí muốn tạo cho con một không gian an toàn-bình an trong hai chữ “gia đình”.
Câu chuyện tôi kể ở trên không có ý muốn nói tất cả mọi phụ nữ đều phải ở nhà để chăm sóc con cái và gia đình. Vì mỗi người sẽ tìm thấy ý nghĩa riêng của cuộc đời mình trong mỗi lựa chọn. Có những người thực sự rất thích và chuyên tâm với việc chăm sóc gia đình và con cái. Nhưng cũng có những người lại muốn được ra ngoài xã hội và khẳng định bản thân. Điều quan trọng là dù lựa chọn thế nào đi chăng nữa, mỗi người hãy cố gắng đừng đánh mất đi giá trị gia đình mà chúng ta muốn xây dựng cho con.
Mỗi gia đình là một tổ ấm bình an, yêu thương để ôm ấp những cánh chim non từ ngày bé thơ, hay luôn giang rộng vòng tay đón chim non trở về cho đến ngày chúng tự lập hoàn toàn. Trong những năm tháng đầu đời, đứa trẻ cần nhất ở mẹ chính là thời-gian-chất-lượng khi bên con, và một cảm giác bình an mà thôi.
Vì sao có gia đình với bề ngoài êm ấm nhưng chưa hẳn đã cho trẻ sự bình an?
Có những gia đình mà người mẹ cũng ở nhà toàn thời gian chăm sóc con cái nhưng lại không thể cho con cảm giác bình an. Nếu người mẹ ấy phải sống trong tâm lí nhẫn nhịn, cam chịu sự áp đặt của người chồng, sự ỷ lại của con cái, không nhận được sự quan tâm và chia sẻ công việc nhà từ những thành viên khác, chắc chắn người mẹ ấy sẽ không cảm thấy hạnh phúc, sẽ không thể là mặt trời đem đến niềm vui và bình an cho trẻ được.
Có những người mẹ chỉ vì nín nhịn chồng, tức giận với chồng nhưng không nói ra để rồi con cái mới là người lãnh hậu quả của những cơn căng thẳng chất chồng ấy, vậy làm sao có được bình an.
Trước mặt con hai vợ chồng tôi không to tiếng, tôi cũng nín nhịn, nhưng sau đó tôi luôn trao đổi thẳng thắn để chồng hiểu, giải toả những khúc mắc, không để bản thân bị áp lực. Vì thế tôi nghĩ rằng điều quan trọng để tạo nên một mái ấm gia đình bình an và hạnh phúc cho trẻ cần phải có sự tôn trọng và bình đẳng, giúp đỡ nhau giữa bố và mẹ.
Gia đình là để cùng nhau sum vầy trong một bữa cơm
Trước khi về hẳn Việt Nam khoảng tám tháng, chồng tôi chuyển sang làm ở công ti mới nên được về sớm hơn. Tầm bảy giờ đến bảy giờ rưỡi tối là cả nhà đã được sum vầy bên bữa cơm tối. Bon vui vẻ và nói nhiều hơn hẳn vì cu cậu được trò chuyện với bố nhiều hơn, điều mà trước kia cu cậu chỉ cảm nhận vào bữa tối thứ bảy, chủ nhật.
Bữa tối không phải chỉ để nạp dinh dưỡng, mà còn là để nạp thêm năng lượng yêu thương của các thành viên trong gia đình dành cho nhau.
Bon vận dụng những nội dung trong câu chuyện cậu được nghe mẹ kể để “ra lệnh” cho bố mẹ nhiều hơn. Như chuyện “Nhổ củ cải”, Bon chỉ định bố đóng vai ông lão, mẹ đóng vai bà lão, Bon làm củ cải rồi đòi bố mẹ làm động tác nhổ nào… mãi vẫn chưa nhổ được… Những trò chơi hay câu chuyện cả gia đình cùng tham gia khiến Bon vô cùng phấn khởi, nhiều hôm bố con cù léc nhau làm cu cậu cười nắc nẻ vang cả nhà.
Tôi nhận ra rằng càng trò chuyện cùng nhau, nhất là giữa những người yêu thương, dường như có một sức mạnh rất lớn kích thích tinh thần. Qua nụ cười thoải mái, ánh mắt trêu đùa cha mẹ của Bon, tôi nhận ra rằng món quà lớn nhất mà con trẻ cần chính là thời gian trò chuyện mà cha mẹ dành cho con, đặc biệt là cùng nhau ăn bữa tối.
