Trì hoãn sự hài lòng
Cách đây 40 năm, thí nghiệm kẹo marshmallow nổi tiếng được thực hiện đã đem đến cho ngành giáo dục những kết quả vô cùng bất ngờ và tuyệt vời. Thí nghiệm đó như sau, để viên kẹo trước mặt trẻ và cho trẻ 2 lựa chọn, nếu chờ thêm 15 phút nữa thì sẽ được thêm 1 viên nữa, còn nếu như ăn ngay thì sẽ không được viên nào thêm. Và kết quả là những đứa trẻ kiên nhẫn chờ đợi để được ăn 2 viên kẹo khi lớn lên đều có tỉ lệ thành công trong cuộc sống hơn nhóm còn lại.
Thí nghiệm đó đã mở ra những nghiên cứu về tầm quan trọng của khả năng trì hoãn niềm yêu thích, cũng như năng lực tự kiểm soát bản thân khi lớn lên đều là những người có khả năng nhận thức và kỹ năng xã hội tốt hơn…
Với một người trưởng thành, ngồi yên trong căn phòng trống 15 phút cũng là 1 khoảng thời gian khó chịu, thì với trẻ con đó sẽ là một khoảng thời gian dài “khủng khiếp”. Những đứa trẻ có thể điềm tĩnh kiên nhẫn trì hoãn mong muốn được ăn món kẹo mình thích, kéo dài sự chờ đợi, đó hẳn là những đứa trẻ rất can đảm. Khi đọc những điều này vào những tháng đầu tiên sinh Bon, mình đã rất kiên trì để rèn luyện năng lực này cho con. Đây hoàn toàn là phẩm chất mà cha mẹ có thể rèn luyện cho con được, thông qua sự kiên trì và nhất quán từ những trải nghiệm hàng ngày trong cuộc sống.
Mình xin gợi ý một số những điều mình đã làm.
1. Con cần ăn hết cơm mới được ăn kẹo
Trong cuốn “Kỉ luật mềm của trái tim”, mình đã chia sẻ câu chuyện khi Bon được hơn 1 tuổi trở đi mình để những quả dâu tây trên bàn, dù Bon rất thích ăn nhưng mình luôn kiên định nói với con hãy ăn hết phần cơm của mình rồi mình sẽ được ăn hoa quả mình yêu thích nhé. Mình đưa nó vào quy tắc trong gia đình từ hơn 1 tuổi và cho đến giờ con luôn biết kiềm chế sự thèm muốn của mình, không được ăn bánh kẹo hay bim bim, hay sữa chua…trước bữa ăn tối. Mọi người có thể tìm đọc về giai đoạn 1-3 tuổi ở cuốn “Kỉ luật mềm của trái tim “nhé.
Cuốn “Kỷ luật mềm trong gia đình” mình có chia sẻ câu chuyện dạy con kiên nhẫn cũng rất hữu ích, bố mẹ tìm đọc nhé.
2. Con cần làm gì đó mới được giải trí
3 tuổi rưỡi trở đi mình sẽ không cho con xem giải trí trên youtube ngay khi con đòi, mà thông thường mình sẽ nhờ con ra bếp làm cùng mẹ cái này cái kia, hoặc chơi 1 đồ chơi nào đó 20-30 phút rồi mới xem. Nhiều khi con mải chơi đồ chơi sẽ quên luôn việc muốn được giải trí.
Bây giờ khi con học xong, con muốn được giải trí mình sẽ thường hỏi con là to do list sau giờ học của con là gì? Con hãy đọc thơ, truyện rồi hãy giải trí nhé. Và con rất vui vẻ để trì hoãn mong muốn của mình, đọc truyện xong rồi mới giải trí.
Thi thoảng con muốn là ăn xong rồi mới đi tắm, mình cũng thường đưa ra lời khuyên là nếu con ăn xong con sẽ thường ngại tắm lắm, vì có nhiều lần con trải nghiệm như vậy rồi, vì thế con vui vẻ đi tắm rồi ăn cơm.
Con rất muốn được xuống sân chơi đá bóng cùng các anh, thi thoảng mình sẽ hỏi xem con đã hoàn thành bài tập chưa rồi mới được đi.
Ngay từ khi còn nhỏ, mình cũng có khả năng tự kiểm soát khá tốt mà không cần bố mẹ nhắc nhở. Chính vì thế mình rất mong có thể giúp Bon rèn được điều này.
3. Hãy để trẻ nâng cao khả năng trì hoãn, làm quen với sự nhàm chán
3.1 Kiên quyết không dùng điện thoại để trông trẻ (Đây là trích đoạn từ cuốn “KLM trong gia đình”)
Giai đoạn Bon 1-2 tuổi trở đi mỗi khi đi ra ngoài chơi tôi luôn đem theo những món đồ chơi con yêu thích như cuốn ehon, ô tô, gấu bông, bút và giấy…để con chơi thay vì đưa con điện thoại. Nếu con chơi đồ chơi đó chán rồi và mè nheo tôi sẽ cố gắng dành thời gian để chơi cùng con, hoặc dẫn con đi ra chỗ khác để thay đổi môi trường. Vì ngay từ ban đầu chưa bao giờ tôi cần đến điện thoại để dụ dỗ Bon nên con cũng không có thói quen chán là mè nheo đòi xem điện thoại.
Còn khi ở nhà tôi sẽ để con chơi đồ chơi ở ngay cạnh chỗ mình làm việc, để vừa làm việc nhà vừa quan sát và trò chuyện được với con.
3.2 Hãy tăng khả năng chịu đựng và thích nghi với sự nhàm chán
Nhiều bố mẹ sẽ ngại đưa con đi giao lưu với người lớn, bạn bè của mình vì sợ trẻ con không có cái gì chơi chúng sẽ nhàm chán, mè nheo đòi về. Nhưng mình thì luôn nghĩ ngược lại, đây là cơ hội trẻ con học cách giao tiếp với người lớn, học cách sáng tạo với sự nhàm chán, nâng cao khả năng chịu đựng.
Ngày nay đi chơi ở nơi tập thể hầu như bố mẹ nào cũng sẽ đưa ngay điện thoại cho con khi con mè nheo hay kêu chán. Trẻ con mất dần khi khả năng chịu đựng sự nhàm chán bởi vì chưa kịp thích nghi với sự nhàm chán thì bố mẹ đã luôn tìm cách giúp trẻ xoá đi cảm giác đó rồi. Đó là một điều rất đáng tiếc. Nhàm chán là một cảm giác cần thiết để trẻ trải qua, học cách thích nghi, bởi nhờ đó trẻ mới học được cách vượt qua khó khăn, can đảm đối diện với những điều không mong muốn, và tìm cách giải quyết nó.
Hôm trước khi đi dự tiệc 20/11 cùng với bạn bè của bố mẹ suốt từ 12h rưỡi đến 7 rưỡi, có đôi lần Bon chơi chán quá rồi muốn xin giải trí trên điện thoại của mình, mình sẽ tìm cách trì hoãn một thời gian rồi sau đó mới để con được sử dụng một xíu. Thông thường mình sẽ không cần đến điện thoại để dụ Bon trong những lần Bon đi cùng mẹ làm việc, con có thể tự chơi một mình 5-6 tiếng được. Hôm đó con đã chờ mẹ từ sáng để đi công chuyện, mình chấp nhận thưởng cho con một chút như vậy.
Đến lúc một em bé chơi cùng Bon đi về rồi, còn 1 mình Bon là trẻ con giữa mấy chục người lớn. Mình chơi cùng con một chút khi con chán, đọc truyện mà con thích. Có lúc con tự ngồi đọc một mình. Mọi người đều ngạc nhiên bảo sao Bon chán mà không hề mè nheo bố mẹ đòi về như các bé khác, con rất tôn trọng công việc của bố mẹ.
Đúng là hồi bé 3-4 tuổi Bon có đòi về khi con chán, nhưng mình kiên trì giải thích là bố mẹ rất cần phải ở lại với mọi người lúc này, rất mong Bon có thể chia sẻ với bố mẹ, kiên nhẫn chờ bố mẹ lúc này, cũng giống như những lúc bố mẹ kiên nhẫn chờ Bon chơi mấy tiếng ở khu vui chơi ý. Dần dần con học được cách tôn trọng bố mẹ, biết quan tâm đến cảm xúc của bố mẹ mà sẽ chỉ hỏi là đến khi nào mình sẽ về hả mẹ mà thôi.
Mình luôn cố gắng gia tăng khả năng chịu đựng và tự kiểm soát của con lên dần dần. Từ 2 tuổi đi đâu mình cũng dắt Bon theo, và mình luôn nói với Bon nhàm chán là một điều cần thiết trong cuộc sống, con sẽ cần thích nghi với sự nhàm chán. Nhàm chán sẽ giúp con sáng tạo hơn. Con có thể tự chơi một mình cùng đồ chơi, tự kể chuyện một mình…làm bất cứ thứ gì để vượt qua cảm giác đó. Trong quá trình ấy mình sẽ hỗ trợ khi con cần, để giúp con vượt qua ngưỡng của mình. Mình có niềm tin là con sẽ làm được, nên dắt con đi cùng ở bất cứ đâu mình luôn tự tin là con sẽ không mè nheo kêu chán, nhất định con sẽ học được cách thích nghi.
Trải qua 7 năm đồng hành cùng con đến giờ mình tin rằng năng lực trì hoãn sự hài lòng, khả năng kiểm soát bản thân, đối diện với sự nhàm chán một cách can đảm là phẩm chất hoàn toàn có thể rèn luyện được. Không phải trẻ không có khả năng, mà là vì bố mẹ chưa đủ kiên nhẫn mà thôi, con chưa kịp ở trong sự nhàm chán chúng ta đã vội đưa con đi ra rồi, giống như khi học bơi con vừa xuống nước và nói con không dám nhúng mũi xuống ta đã vội vã bảo con thôi không cần cố nữa rồi.
Làm cha mẹ ngày nay không hề dễ dàng, chúng ta rất dễ thoả hiệp với những đòi hỏi của con để nhanh chóng giải quyết con mè nheo, hoặc để cho được việc của chúng ta. Nhưng mình hi vọng những chia sẻ này có thể hữu ích với các bố mẹ, để giúp mọi người có thêm động lực kiên trì hơn, đặt niềm tin vào con cái hơn.
