Thời điểm này bố mẹ của các chú Rắn con (sn 2013) hầu hết cũng đã chốt xong trường tiểu học cho con rồi. Tiếp đến bố mẹ của Ngựa con (2014) sẽ rục rịch bước vào công cuộc chọn trường gì cho con.
Các diễn đàn kín như “con tự học” sẽ là nơi tha hồ để các bố mẹ cày cuốc lại các stt cũ để tìm hiểu review của các bố mẹ đi trước về trường này trường kia. Mình cũng không nằm ngoài vòng xoáy đó vì sang năm 2020 Bon cũng vào lớp 1, nên cũng kịp ngó dạo qua một vài trường gần nhà, và tìm đọc trong group kín về thông tin các trường.
Mình nghĩ cuộc tranh luận chọn trường gì cho con, trường công lập hay trường tư, trường thường hay quốc tế hay song ngữ sẽ là cuộc tranh luận không có hồi kết. Dù bạn có đi hóng ở các group kín nào đi nữa, có nghe chuyên gia nào phán đi nữa, thì cuối cùng người lựa chọn trường cho con vẫn chính là bạn và con bạn mà thôi.
Mình thấy đa số các gợi ý khi tìm trường cho con cuối cùng đều sẽ quy về một đáp án chung như này:
– Hãy chọn trường phù hợp với tính cách của con bạn
– Chọn trường phù hợp với định hướng và phương châm giáo dục của gia đình, để con cái nhận được sự đồng nhất về quan điểm và môi trường giáo dục
– Nên chọn trường gần nhà ở giai đoạn tiểu học
– Chọn trường phù hợp với tài chính gia đình
– Chọn trường có môi trường bạn bè hoà đồng, đối tử tử tế, chân thành với nhau chứ không phải dùng vật chất để kết thân với nhau
– Bởi vì trường nào cũng có vấn đề, chẳng có ngôi trường hoàn hảo đáp ứng được 100% yêu cầu của PH (phụ huynh) đâu
– Mỗi trường mỗi kiểu: trường thì chiều theo PH quá mức, trường thì quan liêu không cần PH mà chỉ có PH cần họ nên họ chẳng coi ý kiến PH ra gì.
Sau khi đi tìm hiểu một vài trường tiểu học nằm trong những tiêu chí mà mình đã đưa ra ở trên, thì cảm giác của mình vẫn thật mông lung. Và rồi câu hỏi khiến mình quay về để nhìn lại chính mình và nhìn lại mục tiêu mình mong muốn cho con khi đi học chính là gì?
“HỌC ĐỂ LÀM GÌ”.
Nếu trả lời được câu hỏi ấy ngay từ đầu nó sẽ giúp mình có cái nhìn xuyên suốt và cân bằng được mọi thứ hơn.
Với mình, mục tiêu đầu tiên của việc học mà mình mong muốn con hiểu chính là:
HỌC ĐỂ TÌM RA SỨ MỆNH CỦA CUỘC ĐỜI MÌNH
Nhưng đứa trẻ cần những kỹ năng nào để có thể tự mình tìm ra được sứ mệnh của cuộc đời.
1. HỌC TẬP CHỦ ĐỘNG, CÓ KHẢ NĂNG TỰ HỌC
– Từ bé đến giờ mình chưa bao giờ cần bố mẹ thúc ép chuyện học hành, thế nên mình thấy bố mẹ mình nhàn đầu chuyện học hành của mình. Mình cũng chỉ mong con sau này sẽ chủ động trong học tập, có khả năng tự học, chủ động biết mình muốn học gì, chủ động tìm kiếm thông tin và cách học, chỉ cần có kĩ năng đó con sẽ học được ở bất cứ đâu, và học tập suốt đời.
– Bố mẹ có ủn mông thì cũng chỉ ủn được hết lớp 12, cùng lắm thì nhiều bố mẹ giỏi kiên nhẫn sẽ ủn được đến hết đại học, kiếm cho một công việc, lập gia đình. Nhưng rồi chúng ta sẽ mệt mỏi nhận ra rằng mình không thể ủn mông con cả đời được. Cách tốt nhất là tôn trọng trẻ, cho trẻ quyền tự quyết định thật nhiều trong cuộc sống. Bố mẹ chỉ đưa ra lời khuyên và gợi ý, còn quyền quyết định vẫn phải ở con. Mà điều này cũng chỉ gia đình mới làm được cho con chứ chẳng ngôi trường thần thánh nào giúp con được hoàn toàn.
2. TRẢI NGHIỆM THỰC TẾ
Mục đích học vì điểm số chỉ là mục tiêu ngắn hạn, nó không giúp chúng ta có động lực học tập lâu dài được. Vì thế muốn đứa trẻ có động lực học tập bền vững, cách tốt nhất hãy giúp đứa trẻ có động lực học để đem lại những giá trị tốt đẹp cho người khác và cho cộng đồng. Chỉ có trải nghiệm thực tế, va vấp nhiều, gặp gỡ nhiều người, làm quen với nhiều môi trường khác nhau, sẽ giúp đứa trẻ biết mục đích học và sống của mình là gì.
Những năm tháng học tập bên Nhật, mình được đi trải nghiệm nhiều, dám thử thách bản thân trong nhiều hoạt động, và chính nhờ những trải nghiệm đó đã giúp mình tìm ra ý nghĩa cuộc sống, khiến mình biết đâu là hạnh phúc mình tìm kiếm. Nếu bạn chưa biết mình muốn gì, thì trải nghiệm thực tế nhiều sẽ cho bạn biết mình muốn trở thành gì trong cuộc đời này.
Nếu nhà trường không thể cho con bạn nhiều trải nghiệm thì gia đình hãy làm việc đó, và mình tin gia đình còn làm điều đó tốt hơn nhà trường.
3. SỰ TỰ TIN
Nếu con bạn không phải là đứa thích thi thố, cạnh tranh và bản lĩnh không vững vàng (khả năng vượt khó kém) thì tốt nhất đừng nên gửi con vào môi trường toàn siêu nhân, vì điều đó chỉ khiến nó tự ti và chán ghét bản thân mình mà thôi.
Hồi học cấp 1-2 mình luôn tự tin vì học trường làng mình học giỏi nhất. Nhưng rồi vào cấp 3 nhiều bạn học giỏi hơn, nên mình phải cố gắng mất 2 năm mới vươn lên học tốt để lấy lại tự tin cho bản thân.
Rồi khi vào Đông Du học để đi du học Nhật, xung quanh mình cũng toàn siêu nhân từ các trường chuyên, mình tự ti vô cùng vì thành tích học hành kém cỏi. Nhưng rồi khi vào đại học, chính nhờ nền giáo dục Nhật mình đã thay đổi được tư duy về sự tự ti này (chính nhờ bản lĩnh và những trải nghiệm), mình dần nhận ra chắc chắn mình sẽ có những khả năng riêng mà người khác không có, và hành trình tiếp theo ở đại học là mình phải tìm ra được sứ mệnh cuộc đời của mình.
Nhìn lại quá trình mình thấy nếu cấp 1,2 mình cũng học trường chuyên và phải học đuổi các bạn có khi lúc ấy với tâm lí non nớt chưa chắc mình đã có tự tin (thi chuyên cấp 2,3 mình đều trượt có khi lại là may mắn với mình). Nhưng đến cấp 3 và đi du học Nhật, bản lĩnh của mình đã dần được tôi rèn từng chút một qua những thất bại và mình nỗ lực, quá trình ấy giúp mình dần học được cách đối diện với khó khăn, và tìm được sự tự tin ở bản thân.
4. ĐỪNG ĐỂ MỌI THỨ DỄ DÀNG QUÁ VỚI CON
– Tụi trẻ con ngày nay cái chúng thiếu thốn nhất chính là khả năng vượt khó chứ không phải khả năng tiếp nhận kiến thức.
– Mọi thứ đến với trẻ quá dễ dàng, đứa trẻ sẽ không có khả năng vượt khó. Hễ khó khăn một chút là ba mẹ lại ra tay can thiệp với nhà trường, đứa trẻ sẽ sinh ra tâm lí ỷ lại.
-Tâm lí sợ con bị thất bại, bị tổn thương là tâm lí chung của mọi người. Đó là lí do mà đa phần ba mẹ sợ con bị đuối so với bạn, sợ bị cô la nên lo dạy chữ trước cho con, hoặc tìm cho con môi trường nhẹ nhàng không áp lực, không bài tập về nhà. Cá nhân mình nghĩ đây là cái bẫy mà đã phần phụ huynh thời nay sẽ rất dễ rơi vào. Bố mẹ quên mất là muốn có nội tâm mạnh mẽ, phải qua khổ luyện, muốn thành thói quen cũng phải khổ luyện mà thành. Cuộc sống không có gì là dễ dàng, và con trẻ cũng cần bắt đầu thích nghi từng chút một, bắt đầu từ những thất bại. Hơn nữa những đứa trẻ bị thất bại và bị dồn đến chân tường mới là những đứa mạnh mẽ nhất.
– Hình ảnh những đứa trẻ được cha mẹ o bế, bao bọc như vậy khiến mình liên tưởng đến hình ảnh những quả cà chua xinh đẹp chín mọng được trồng trong nhà kính, nhưng nếu bỏ nó ra ngoài sương gió thì nó sẽ bị thối ngay chỉ sau 1 vài ngày.
– Quan điểm của mình là quá trình học tập ở trường không phải chỉ để đứa trẻ học hỏi kiến thức, hay trải nghiệm, mà nó còn là quá trình rèn luyện cho đứa trẻ những năng lực sống cần thiết cho cuộc sống sau này: sự kiên trì bền bỉ và vượt khó, khả năng thích nghi và đối diện với khó khăn, linh hoạt để xử lí các tình huống trong cuộc sống.
Vì thế mình rất thích tư duy của một cô bé mà mình đã viết trong bài viết trước ”Nếu bạn không thể thay đổi được hệ thống nhà trường thì cách tốt nhất là bạn nên thay đổi thái độ của bản thân với trường học, nghĩ ra những cách mới gợi ý cho nhà trường, thay vì đổ lỗi và buông xuôi”. Thế kỉ 21, kỹ năng mà đứa trẻ cần là sự thích nghi, vượt khó, và sáng tạo cơ mà.
Ở điểm này mình rất thích chị Hải Âu trong cách chị rèn năng lực nội tâm cho con chị ấy. Mình tin rằng để đứa trẻ có được năng lực này thì tâm thế đối diện vấn đề, sự hỗ trợ và đồng hành của bố mẹ là điều cực kì quan trọng. Mình không thích tâm lí đổ lỗi, không thích môi trường mà PH quá bao bọc con, giang tay ra giải quyết mọi vấn đề cho con và can thiệp thái quá vào những hoạt động của nhà trường, nhưng nhà trường cũng đừng quá quan liêu, bảo thủ và không chịu cầu thị.
5. CHỌN TRƯỜNG SAI, CŨNG CHẲNG SAO
Mình tâm niệm chọn bạn đời sai còn có thể chọn lại cơ mà, huống hồ nếu chọn trường sai thì chọn lại có sao đâu. Nếu lỡ con vào học mà không phù hợp, mình hoàn toàn có thể sửa sai, chọn lại.
Mình thấy nhà giàu cũng có nỗi khổ của nhà giàu, vì có nhiều lựa chọn quá, thành ra chẳng biết nên chọn trường nào. Thu nhập bình bình, chỉ có 1-2 lựa chọn trường bố mẹ lại nhàn đầu hơn, con cũng đỡ phải chạy sô thi hết trường này trường kia để thi tuyển vào lớp 1.
Các bố mẹ phân vân hãy cân nhắc trong các tiêu chí lựa chọn (giả sử có 5 tiêu chí) mình nghiêng bên nào nhiều hơn, rồi lại đưa ra ưu tiên cái nào phù hợp với cá tính con nhất, quan điểm của gia đình nhất, cái nào trường thiếu sót thì gia đình sẽ hỗ trợ thêm cho con như nào…
Giáo dục gia đình mới tạo ra được những cá nhân xuất sắc, còn giáo dục đại trà ở trường học thì không. Thế nên đó là lí do mà khi phỏng vấn các nhân vật xuất chúng người ta thường hỏi cách bố mẹ đã giáo dục con cái như nào, chứ không phải là tốt nghiệp trường cấp 1, 2 nào.
Vậy nên với mình:
Thay vì chọn trường truyệt vời nhất, hãy bỏ công xây dựng gia đình tuyệt vời nhất.
6. CHA MẸ HÃY GIÚP CON TÌM THẤY SỨ MỆNH CỦA MÌNH NHÉ
Mình rất thích một câu chuyện kể về sứ mệnh cuộc đời như này: Có một cậu bé vì ốm yếu chỉ có thể ở nhà thôi nên được mẹ khuyên là hãy thử nuôi một chú dế xem sao. Buổi tối hôm trước cậu bé còn sung sướng khi nghe tiếng kêu du dương của chú dế, vậy mà sáng hôm sau chú dế lăn ra chết, khiến cậu bé khóc nức nở.
Người mẹ ấy khẽ an ủi “Mỗi sinh vật trên thế giới này, dù là con người hay động vật, cỏ cây đều có một sứ mệnh của riêng mình. Sứ mệnh của con dế chính là đem lại hạnh phúc cho người nghe được tiếng kêu du dương của nó, và nó hạnh phúc vì điều đó. Vậy thì thay vì đau buồn chúng ta hãy trân trọng những gì nó đã để lại. Con hãy thử nghĩ xem mình có thể làm gì để đem lại hạnh phúc cho mọi người nào” và cậu bé đó đã trở thành bác sĩ, đã ở bên những người mà họ cần cậu nhất, đó là sứ mệnh của cậu.
