1. Lắng nghe con
“LẮNG NGHE NHU CẦU CỦA CON-ĐẶT CÂU HỎI ĐỂ CON LỰA CHỌN VÀ QUYẾT ĐỊNH” (trong cuốn “Kỷ luật mềm trong gia đình” mình đã chia sẻ). Chỉ khi lắng nghe con thì chúng ta mới kết nối được với con. Càng lớn nhu cầu lắng nghe, đối thoại và tôn trọng lại càng cần thiết, nhưng nhiều ba mẹ vẫn quen với việc áp đặt như hồi mẫu giáo nên thành ra trẻ càng phản kháng.
2. Cùng con lên to do list
Trẻ chuẩn bị vào lớp 1 hay đã bước vào tiểu học thì việc đầu tiên đó là bố mẹ hãy cho trẻ tập thói quen lên danh sách việc mình cần làm
-Việc cần làm hàng ngày là gì ?
Nên viết ra danh sách đó và dán lên chỗ bàn học, hoặc ở bảng ghim, bảng meca chỗ nào tiện dễ nhìn thấy nhất, con cũng hay ở đó nhất.
– Việc con sẽ làm cụ thể ngày hôm nay là gì?
Đây là nhiệm vụ cụ thể của mỗi ngày. Ví dụ như nhà mình có bảng meca viết bút thì con sẽ viết lên nhiệm vụ học của hôm đó là gì.
3. Nhắc nhở nhưng tôn trọng quyết định của con
Chắc chắn khi để trẻ tự lên kế hoạch thì trẻ sẽ chỉ chọn việc nhẹ nhàng dễ làm, và làm tốn ít thời gian. Có khi con chỉ chọn học bài 1 lần hay 2 lần trong ngày, mỗi lần một chút xíu cũng không sao. Bố mẹ nên hiểu mục đích của việc để trẻ tự lên kế hoạch chính là xây dựng tính tự giác và tự chủ cho trẻ.
Vì thế đừng mong muốn là con vừa tự giác nhưng con lại vẫn phải gánh thêm những mong muốn của cha mẹ trong đó (muốn con nghe lời, con học nhiều).
Trong quá trình rèn Bon học từ lớp 1 đến giờ là đang lớp 2 thì mình thấy bí quyết thành công chính là những lúc mình buông bỏ bớt áp lực ép con phải làm nhiều bài tập của mình (vì sợ con học ít). Mình lấy mục tiêu đường dài là để con chủ động việc của bản thân, nên sau những lần ép con không thành công, mình học cách là sẽ buông bỏ, chấp nhận tôn trọng lựa chọn của con.
4. Mỗi giai đoạn chỉ nên tập trung vào 1 mục tiêu
Tôn trọng lựa chọn của con không có nghĩa là mình sẽ hoàn toàn để con muốn làm gì thì làm. Mình vẫn có kèm 1 điều kiện là con vẫn phải làm 1 nhiệm vụ học tập mẹ giao thêm. Đó là cách gò từ từ để uốn con vào nếp.
Có những bạn nhỏ thích học thì không cần ép cũng vẫn học. Nhưng số ấy rất hiếm. Trẻ con mầm non và tiểu học vẫn thích chơi, và thực tế trẻ con cần được chơi tự do theo sở thích của mình để phát huy sự sáng tạo ở thời kì này. Mình ưu tiên thời gian con học mỗi ngày tổng chỉ 60p cũng được, còn lại con có thể chơi tự do, sáng tạo đồ chơi, đọc sách truyện con thích, và giải trí trên tivi mỗi ngày 2 lần. Như thế con không có cảm giác bị áp lực suốt ngày bố mẹ nói đến chuyện làm bài.
Mỗi giai đoạn mình ưu tiên con làm thêm 1-2 nhiệm vụ học tập nữa.
Giai đoạn lớp 1 là ưu tiên con tập đọc cả tiếng Anh và tiếng Việt, nên mỗi ngày khi làm xong bài tập con tập đọc 1 cuốn ehon (7-10p) và 1 cuốn Razkids tầm 2 phút. Nhiệm vụ ấy không hề khó khăn với con.
Giai đoạn lớp 2 mình ưu tiên con luyện viết nên mỗi ngày con chịu khó viết chính tả chép 1 khổ thơ, 1 bài thơ, 1 đoạn văn ở sách vào vở. Luyện tính cộng trừ nên con làm ở phiếu cộng trừ Toán để rèn khả năng tính toán cũng chỉ mất 5-7 phút. Vì đi từ dễ đến khó nên con thấy bước đi rất nhẹ nhàng.
5. Nhìn con bằng tư duy tích cực
Trong 10 lần con chỉ thực hiện được 1-2 lần thì cũng hãy ghi nhận 1-2 lần đó bằng thái độ tích cực và khen ngợi
Những điều mình kể trên: cho con lên kế hoạch nhưng không phải con sẽ làm ngay đâu. Mình chỉ có kiên trì nhấn mạnh đến việc “Khi con được tự do lên kế hoạch thì con phải có trách nhiệm với quyền đó, trách nhiệm với điều mình hứa”.
Trong 10 lần mà con chỉ làm được 1-2 lần thì hãy cứ khen ngợi và ghi nhận 1-2 lần đó “Mẹ thấy hôm nay con đã làm rất tốt việc giữ lời hứa, tự giác làm theo kế hoạch đấy.”, “Hôm qua con đã làm tốt mà, hôm nay cố gắng phát huy nhé”. Chỉ khi ba mẹ ghi nhận cố gắng của con mới giúp con thay đổi, còn chỉ nhìn vào 8-9 lần con chưa làm mà chỉ trích thì không giúp trẻ thay đổi được bản thân, thậm chí càng khiến trẻ tiểu học và tuổi teen khó bảo hơn.
6. Khen ngợi thế nào
Hôm đó Bon phải viết chính tả 1 bài thơ. Mình thấy 15 phút rồi mà con vẫn ngồi vẩn vơ chỉ viết được có 2 câu. Mình đang định cáu với con “15 phút mà con chỉ viết được có bằng này á”, nhưng mình nhớ đến có lần mình nói như vậy con dỗi nên mình dịu giọng lại khích lệ ‘Con viết được 2 câu rồi đấy, mình tập trung viết tiếp đi nhé”, thì con quay lại tập trung viết tiếp.
Ba mẹ đừng chỉ trích lỗi của con, mà chỉ cần ghi nhận điều con đã làm bằng thái độ tích cực và bĩnh tĩnh thôi.
7. Kiên trì, kiên nhẫn chờ đợi và tin rằng con sẽ làm được
Có những lần mình mắng Bon vì chưa tự giác, nhưng mình thấy những lần ấy không có tác dụng nhiều lắm. Nhưng những lần con cố gắng và được mẹ khen “Con đã tập trung được hơn rồi đấy, mẹ rất vui” thì con lại hàng hứng hơn.
TRẺ CON SẼ KHÔNG THỰC SỰ THÍCH CHO ĐẾN KHI CHÚNG GIỎI, THẤY ĐƯỢC KẾT QUẢ CỦA SỰ CỐ GẮNG:
Khi con khó chịu không muốn viết. Mình kiên trì nói với con mục đích của việc rèn viết “Viết sẽ giúp con học được cách nhớ từ vựng tốt hơn, biết trình bày văn bản tốt hơn, viết nhanh hơn, nên con nãy cố gắng nhé”. Nếu hôm đó con chưa muốn làm mình sẽ bảo con hãy viết 1 dòng cũng được. Sau đó khi làm được vài tuần con tiến bộ hơn, chính bản thân con cũng nhận ra sự tiến bộ của mình và con tự nói rằng “. Con đã thấy mình tiến bộ mẹ ạ, con yêu mẹ, con sẽ cố gắng”.
Mình luôn gieo cho con niềm tin: con sẽ làm được, chỉ cần mỗi ngày chăm chỉ từng chút một là được, nhưng không được bỏ cuộc. Vì thế bí quyết đi từ từ, làm từng mục tiêu nhỏ một cũng sẽ có kết quả. Và không tham lam ôm đồm quá nhiều giúp mình và con học trong vui vẻ (dù so sánh với bạn bè cùng lứa thì con học được rất ít, nhưng con vui vẻ với việc mình làm là được).
8. Càng lớn càng không thể bắt ép hay quát nạt trẻ
Con càng lớn con càng cần sự tôn trọng, đặt câu hỏi để con lựa chọn và tin tưởng vào quyết định của con. Đây là điều đúng đắn nhất ba mẹ cần làm ở giai đoạn con học tiểu học và cả sau này.
Lỗi sai của ba mẹ là chúng ta cứ thích dắt con đi, quay trên đầu con như chiếc trực thăng để rồi bổ nhào xuống khi con chưa làm. Nếu 1-2 tuổi khi con chập chứng tập đi chúng ta đã đi theo sau con để con tự do đi trước khám phá, vậy thì 7-9 tuổi sao lại không tiếp tục làm vậy.
Chỉ cần đồng hành, hỗ trợ và có một chút định hướng “đưa ra lời khuyên và khích lệ con làm” như mình gợi ý ở trên thì sẽ giúp con có được sự tự chủ trong việc học rồi.
