1. Mài giũa năng lực tự mình đưa ra câu trả lời cuối cùng
Có nhiều bạn sinh viên biết tôi đã từng học đại học bên Nhật nên nhắn tin hỏi tôi thông tin về trường, về ngành học. Tôi hướng dẫn là các bạn vào trang chủ của khoa, rồi tìm danh sách giáo sư, xem trang chủ của phòng nghiên cứu, nếu thấy phù hợp thì liên hệ. Có bạn khi đã được hướng dẫn cách làm rồi nhưng vẫn còn hỏi lại chị giúp em xem em nên vào phòng nghiên cứu nào? Tôi bảo chị chỉ có thể hướng dẫn cách làm chứ không thể đưa ra câu trả lời cho em được.
Là một người tư vấn và chia sẻ những câu chuyện giáo dục với các cha mẹ nên tôi thường nhận được những câu hỏi thắc mắc của các bố mẹ. Ví dụ như câu hỏi nhiều nhất là “Bạn ơi, bé nhà mình lớp X, bạn giới thiệu giúp mình sách nên đọc cho con với”. Tôi thường gợi ý là chị hãy vào trang fanpage “Aki Nguyễn-Kỉ luật mềm của trái tim” và tìm album sách truyện cho tiểu học, và album 365 ngày ehon vì em có chia sẻ cụ thể rồi”. Với bố mẹ có con 0-6 tuổi tôi sẽ khuyên hãy tìm đọc cuốn “Đọc ehon cho bé” vì cuốn đó đã review ehon theo từng độ tuổi và chủ đề, hoặc tham khảo album 365 ngày ehon.
Có rất nhiều tình huống mọi người cần gỡ rối trong nuôi dạy con tôi không thể trả lời hết được nên khuyến khích bố mẹ đọc sách hoặc tìm lại các bài trên facebook tôi đã chia sẻ để đọc lại. Điều tôi nhận thấy là một số người khi đặt câu hỏi chỉ muốn tôi đưa ra câu trả lời giúp họ giải quyết ngay vấn đề đó, giống như kiểu tra trên google là lập tức sẽ cho câu trả lời.
Tôi nhớ những lời dạy của giáo sư Masukawa Toshihide, người đã đạt giải Nobel Vật lí năm 2008 chia sẻ trong cuốn sách “Cách mà giũa năng lực của bản thân” có nói rằng “Năng lực quan trọng nhất bạn cần phải mài giũa chính là khả năng tự đưa ra câu trả lời. Khi chúng ta đi hỏi người này người kia, thảo luận, lắng nghe ý kiến…cũng chỉ là để giúp chúng ta soi chiếu với chính quan điểm của mình. Quá trình từ soi chiếu để nhìn lại chính mình đến khi tự mình phải đưa ra câu trả lời, chính là quá trình mài giữa năng lực tư duy riêng của mình.
Vì thế bạn đừng trông chờ vào câu trả lời từ người khác. Năng lực tự suy nghĩ chính là năng lực tự mình đưa ra đáp án”.
Đó là lí do vì sao tôi lại không đưa ngay ra câu trả lời cho mọi người. Bởi vì tôi muốn cho mọi người học được cách tra cứu thông tin, và tự mình tìm ra câu trả lời thay vì trông chờ vào đáp án từ tôi.
Thời gian bạn dành ra để tự tìm hiểu thông tin, tự đưa ra câu trả lời, chính là thời gian bạn tự học, tự suy nghĩ, tự quyết định. Nếu chỉ trông chờ vào việc người khác nghĩ thay cho mình, giải quyết vấn đề thay cho mình thì mãi mãi chúng ta không thể có được năng lực tự suy nghĩ và giải quyết vấn đề.
Những bố mẹ dành thời gian để đọc review từng cuốn sách trong album của tôi, dành thời gian đọc sách tôi viết sẽ biết cách lựa chọn sẽ mua cuốn sách nào, cách ứng xử thế nào cho phù hợp. Quá trình ấy giúp cha mẹ nuôi dưỡng năng tự quyết định để làm gương cho con.
2. Giúp con tự mình đưa ra câu trả lời
Chính nhờ những bài học từ giáo sư Masukawa Toshihide nên trong mọi tình huống khi Bon đặt câu hỏi tôi luôn hỏi ngược lại “Con nghĩ sao về nó? Dù hỏi bố mẹ đi nữa thì quan trọng nhất con vẫn là người sẽ đưa ra câu trả lời cuối cùng cho mình”. Khi để con tự quyết định sau khi đã cùng nhau trao đổi, chúng ta còn dạy con tinh thần trách nhiệm với bản thân, và lòng dũng cảm.
– Tình huống cả gia đình cùng đi ăn ở nhà hàng, con phân vân không biết lựa chọn món ăn nào đi nữa bố mẹ hãy khuyến khích để con tự đưa ra lựa chọn. Có nhiều lần Bon hỏi mẹ ơi mẹ thích ăn món nào? Bố mẹ thấy món này thế nào. Chúng tôi chỉ gợi ý và để Bon phải tự chọn món của mình.
– Con phân vân không biết nên chọn tham gia câu lạc bộ nào vì cái nào cũng thích, bố mẹ chỉ nên lắng nghe và đặt các câu hỏi rồi để con tự mình đưa ra quyết định.
Tôi thường gọi ý Bon là Nếu chọn học cái A con sẽ được gì, chọn B con sẽ được gì, rồi so sánh giữa chúng để cân nhắc. Cũng có khi thời gian này chọn học A, sau đó thời gian sau lại học B.
Quyết định đúng sai không hẳn là quan trọng. Quan trọng là thái độ chịu trách nhiệm với cuộc đời của mình. Vì trên đời này chỉ có mình con là người chịu trách nhiệm cho cuộc đời của mình mà thôi. Nên con buộc lòng phải tự mình đưa ra câu trả lời.
Ngày trước khi làm luận án Tiến sĩ mẹ chỉ có thể trao đổi với giáo sư các phát hiện của mình, nhưng kết luận cuối cùng của luận án thì mẹ phải là người đưa ra quan điểm, dù đúng hay sai mẹ phải chịu trách nhiệm với luận án của mình. Nhiều lúc không biết phải làm thế nào, nhưng khi con vượt qua được khó khăn đó, con sẽ tự tin để đưa ra mọi quyết định giống như mẹ đã làm.
Năng lực tự đưa ra câu trả lời, không trông chờ vào đáp án từ người khác sẽ liên quan mật thiết đến năng lực tư duy giải quyết vấn đề. Bố mẹ hãy đọc tiếp ở cuốn sách “Kỹ năng tự học cho trẻ tiểu học”.
PS: Có nhiều mẹ luôn hỏi mình làm sao rèn nếp học cho con. Nhưng ko có phương pháp nào rèn được nếp học ngay lập tức nếu thiếu đi những năng lực nền tảng. Năng lực đầu tiên là suy nghĩ độc lập, tự mình ra quyết định.
Tiếp đến là thói quen sinh hoạt có quy tắc.
Bố mẹ hãy tham khảo cuốn “Kỷ luật mềm trong gia đình” để áp dụng nhé.
