1. Bữa cơm gia đình
Bộ phim “Mùa lá rụng” (dựa trên cuốn tiểu thuyết “Mùa lá rụng trong vườn” của nhà văn Ma Văn Kháng) có lẽ là một trong những bộ phim về đề tài văn hoá gia đình Việt Nam mà mình yêu thích nhất.
Có chi tiết trong phim là người con trai thứ 4 tên là Cừ vượt biên sang Canada đã gửi về cho người bố là ông Bằng bức thư, trong đó anh ta viết rằng ngày còn nhỏ con đã từng rất tức giận với việc bố bắt cả nhà phải chờ đông đủ mới được ăn cơm, con đã tự hỏi tại sao bố lại khắt khe như vậy trong khi con đang rất đói. Đến sau này, khi đã xa gia đình và sống nơi đất khách quê người, con lại thấy thèm bữa cơm gia đình sum họp đến nhường nào.
Một người bố/mẹ gọi điện hỏi thăm đứa con, câu đầu tiên sẽ luôn hỏi “Con đã ăn cơm chưa?” thay cho câu nói “Con khoẻ không?”. Và người con khi gọi điện hỏi thăm bố mẹ cũng sẽ hỏi “Bố mẹ đã ăn cơm chưa ạ?”.
Ai xa quê nghe thấy rưng rưng xúc động. Người nước ngoài sẽ không thể hiểu và cũng chẳng thể dịch được câu hỏi ấy sang tiếng Anh.
Nó là văn hoá, là bản sắc riêng. Bởi vì trong tâm thức của mỗi người Việt bữa cơm gia đình luôn có một ý nghĩa tinh thần lớn lao mà ai cũng nâng niu trân trọng, nhất là thế hệ đi trước. Bữa cơm là hình ảnh đại diện cho sự gắn bó của gia đình. Bữa cơm là nơi để mọi thành viên cùng gặp nhau, trò chuyện. Bữa cơm đã ăn sâu vào trong nếp sống và cách nói chuyện của người Việt là như vậy. Trời đánh tránh bữa ăn, bố mẹ không mắng con lúc ăn cơm, nhưng nhất định có bài học nào hay sẽ đều giảng dạy cho con về truyền thống gia đình, và vui vẻ lắng nghe những đứa con kể chuyện của mình.
Hãy thử tưởng tượng, nếu chúng ta lớn lên và thiếu đi những trải nghiệm được quây quần bên mâm cơm tối cùng cả nhà, chắc chắn chúng ta sẽ không thể hiểu hết được giá trị của sự gắn kết gia đình.
2. Một bữa cơm nhưng phải dọn ra mấy lần
Thế nhưng, cuộc sống gia đình hiện đại ngày nay việc sum vầy cùng nhau trong bữa cơm tối thôi cũng đang dần dần trở thành một điều khó khăn, thậm chí là với không ít gia đình đó là điều xa xỉ.
Mình nghe người bạn kể chuyện có rất nhiều gia đình hiện nay khi có đến 2-3 đứa con bước vào cấp 2,3 thì tối nào hầu như cả gia đình rất ít khi cùng gặp nhau trong bữa cơm tối bởi mỗi đứa học đi học thêm một khung giờ khác nhau, chưa kể bố mẹ cũng đi làm về muộn nên về lúc nào ăn cơm lúc đó. Một bữa cơm tối nhưng phải dọn mâm ra mấy lần.
Thực ra đó có thể là điều tất yếu trong cuộc sống hiện đại vội vã ngày nay, nhất là với những gia đình đông con. Dù không thể cầu toàn được tất cả các ngày phải cùng nhau ăn bữa tối, nhưng mình chỉ mong sao mọi bố mẹ đều có thể dành chút thời gian lắng lại và suy nghĩ về giá trị của bữa ăn cùng nhau với bài viết này.
Bố/mẹ cứ mải miết theo công việc của mình, không còn thực sự coi trọng việc phải dành thời gian cho con cái và cho ngôi nhà của mình. Con cái cũng chỉ cần quan tâm đến mỗi việc học của bản thân, không cần quan tâm xem mình phụ giúp gì được gia đình.
Nếu chúng ta đề cao những giá trị của cá nhân (thành tích, điểm số, tiền bạc, địa vị) lên trên cả giá trị chung của gia đình, thì rồi ngôi nhà sẽ chẳng con nếp nhà. Gia đình người Việt rồi cũng sẽ là gia đình Âu Mỹ nào đó ở tận bên kia bán cầu.
Sự kết nối giữa các thành viên trong gia đình là một hệ giá trị sẽ theo con đến suốt cuộc đời. Khi đứa trẻ lớn lên trong văn hoá có những nghi thức kết nối các thành viên gia đình bền chặt, chúng cũng sẽ có khuynh hướng kết nối được với các đồng nghiệp ở nơi làm việc và kết nối cộng đồng tốt hơn. Và trên hết, khi chúng lớn lên trong bầu không khí vui vẻ và đầm ấm của các bữa cơm, chúng cũng sẽ coi trọng giá trị này khi chung lập gia đình.
Trưởng thành trong một môi trường gia đình có sự cân bằng, bền vững và gắn kết, đó là nền tảng để tạo nên một đứa trẻ hạnh phúc. Mình tin là vậy.
“Văn hóa, đó là cái còn lại khi người ta đã quên hết tất cả”.
