Quyền được lắng nghe của trẻ

Không có mô tả ảnh.
Nhân chuyện hôm trước mấy anh chị em lâu ngày ngồi nói chuyện với nhau, anh Vương nói đến câu chuyện học sinh-sinh viên Việt Nam có thói quen cứ khi thầy cô giảng bài trong lớp hoặc khi thầy cô nói thì nhao nhao lên nói chuyện, nói tranh lời hoặc không thèm nghe. Nhưng khi thầy cô đặt câu hỏi thì cả lớp cúi mặt im lặng, im re, chả đứa nào mở miệng hay giơ tay.
Thực ra việc giáo viên hỏi mà sinh viên trong lớp chẳng ai chịu giơ tay phát biểu nó là tình trạng chung của các lớp học ở đại học Châu Á (như mình học ở Nhật cũng vậy thôi), khác với không khí sôi nổi tranh luận, phản biện ở lớp học Âu Mỹ.
Nhưng bài viết này mình muốn nói đến một khía cạnh khác, đó là hậu quả của giáo dục thời kì ấu thơ đã khiến những học sinh-sinh viên Việt Nam không biết học cách lắng nghe và không dám đưa ra ý kiến khi được hỏi.
1. Kỉ niệm về khung cảnh tiết học lớp 1
Bố mẹ đã có dịp nào vào dự một tiết học lớp 1 của con chưa? Mình vẫn nhớ một lần vào dự một tiết học ở lớp 1 ở một trường tư, và quả là khung cảnh kinh khủng. Cô giáo yêu cầu các con ngồi vào vị trí để vị khách (mình và một cô giáo người Nhật) được bắt đầu buổi giao lưu. Nhưng cô và một thầy (thầy phụ trách dạy kỹ năng sống) ép được nhóm này ngồi xuống xong thì nhóm kia lại nhao nhao lên nói chuyện. Thầy tức quá cầm cái thước kẻ rất to gõ đôm đốp xuống bàn quát có im lặng không, ai thử nói nữa xem nào. Tụi trẻ con lập tức im re, ngồi khoanh tay lên bàn với ánh mắt sợ sệt. Nhưng chỉ được 10 phút đầu, đến khi bắt đầu cần hoạt động nhóm thì lại nhao nhao lên nói chuyện hoặc quay sang đùa nghịch nhau mà không nhìn lên cô giáo hướng dẫn thực hiện ở trên bục.
Buổi giao lưu hôm đó đã khiến cô giáo người Nhật chỉ biết lắc đầu. Còn mình thì trải nghiệm thêm rất nhiều điều phải suy ngẫm.
Giáo dục ở độ tuổi mầm non cả ở trường và ở gia đình chúng ta thường chỉ cố gắng chạy theo kiến thức, chạy theo trải nghiệm cho con, nhưng có một kỹ năng vô cùng quan trọng cần rèn cho trẻ chính là kỹ năng BIẾT LẮNG NGHE người khác thì hầu như rất ít được chú trọng. Rồi khi lớn lên, vô hình chung đứa trẻ trở thành những người thiếu năng lực biết lắng nghe.
2. Khi trẻ không có trải nghiệm được người lớn lắng nghe
Mình thường nói với các cô giáo rằng một kỹ năng quan trọng nhất cần rèn cho trẻ trước khi vào lớp 1 chính là kỹ năng biết tập trung để lắng nghe người khác. Muốn trẻ làm được điều đó thì bản thân các cô phải là người lắng nghe trẻ trước đã.
Và ở gia đình cũng vậy ba mẹ à, muốn con biết lắng nghe người khác, trước hết bố mẹ phải biết lắng nghe con, phải cho con nhìn thấy những trải nghiệm mình được cha mẹ lắng nghe trước đã, thì chúng mới học được cách lắng nghe lời nói của người khác. Và đó cũng là bước đầu tiên nhưng quan trọng nhất của việc BIẾT TÔN TRỌNG NGƯỜI KHÁC.
3. Lắng nghe là như nào
Lắng nghe là khi con có điều gì đó cần tâm sự, tâm trạng bất thường bố mẹ ngồi xuống để lắng nghe con nói
Lắng nghe đơn giản là khi con kể chuyện dù bận mấy bố mẹ cũng cố gắng bỏ cái điện thoại xuống, rời ánh mắt mình đang chú tâm để nhìn con và gật gù với những gì con đang kể.
Lắng nghe là khi con có một thái độ phản kháng nào đó, thay vì nổi cáu hoặc áp đặt suy nghĩ của mình lên con, thay vì trách mắng con, hãy đặt câu hỏi “Con có thể nói cho mẹ biết lí do vì sao con muốn, vì sao con làm thế được không?”.
Lắng nghe là hỏi con “Con muốn khi nào thì làm” thay vì áp đặt con phải làm ngay bây giờ.
Vì chúng ta lớn lên trong môi trường cha mẹ chưa bao giờ đặt câu hỏi như thế với chúng ta từ khi còn bé, thế nên bây giờ bảo thay đổi thói quen mấy chục năm của mình sẽ rất khó.
Nhưng khó vẫn cần phải làm bố mẹ ạ. Bố mẹ có hiểu nỗi khổ của giáo viên (nhất là giáo viên mầm non và tiểu học) khi rèn nếp cho trẻ không? Vì ở nhà trẻ chẳng được người lớn lắng nghe, nên cũng chẳng học được cách lắng nghe người khác. Và đến lớp muốn trẻ lắng nghe giáo viên hoặc phải học các kỹ thuật để giúp trẻ lắng nghe, hoặc sẽ dùng quân lệnh, mệnh lệnh, hình phạt để gào, để quát để đưa trẻ vào nền nếp.
Bản thân mình đôi khi chưa làm tốt được điều đó, nhưng mỗi lần lỡ lời quát con, mình lại nhớ đến việc phải hỏi lí do, phải để con được nói ra suy nghĩ và nhu cầu của mình, phải đặt câu hỏi để con được bày tỏ và lựa chọn…Lâu dần cũng bắt đầu thành thói quen.
Vì thế khi hai mẹ con có xung đột điều gì đó, mình sẽ tránh mặt con một lát. Sau khi bình tĩnh lại mình sẽ hỏi con con có thể nói lí do cho mẹ không. Và mình nói ra lí do của mình vì sao mắng con, và lắng nghe phản biện của con.
4. Lắng nghe không phải là việc bố mẹ thầy cô nói gì con phải làm theo
Bởi vì đứa trẻ được nuôi dưỡng trong môi trường ấy không thể có tư duy phản biện, không dám nói ra chính kiến, và lâu dần thì rất thụ động trong suy nghĩ và hành động. Hãy đặt câu hỏi nhiều hơn để trẻ được quyền suy nghĩ và lựa chọn. Hãy lắng nghe những phản biện của trẻ và đừng coi mọi điều mình nói ra là đúng và ép trẻ phải làm theo. Chính vì trẻ con từ nhỏ hễ phản biện hoặc cãi lại là bị người lớn dập đi. Đến lớp làm sai theo cách của cô là cô không đồng ý, cãi là bị cho là học sinh hư (ngoan là nghe lời cô) nên lâu dần tư duy phản biện và sự dũng cảm dám nói lên chính kiến đã bị mất đi rồi.
5. Năng lực biết lắng nghe sẽ ảnh hưởng đến năng lực học tập sau này
Nhà giáo dục nổi tiếng của Nhật là Shiomi Toshiyuki từng nhấn mạnh rằng khả năng lắng nghe của trẻ ảnh hưởng rất nhiều đến kết quả học tập khi trẻ đi học. Trẻ nào biết lắng nghe, học sẽ giỏi hơn, kỹ năng giao tiếp xã hội cũng tốt hơn.
6. Lắng nghe đúng cách chính là việc tôn trọng lẫn nhau
Có nhiều bố mẹ sẽ bảo nếu lắng nghe là việc chiều theo mọi nhu cầu và suy nghĩ của trẻ thì chúng sẽ chẳng có quy tắc gì cả, muốn gì làm nấy thì sao.
Thực ra những bố mẹ gặp phải tình trạng trẻ muốn gì làm nấy, được nuông chiều quá đà là bởi vì bố mẹ không cùng trẻ xây dựng những quy tắc và giới hạn để trẻ có quyền tự do trong “khuôn khổ đó”.
Trong quá trình đồng hành cùng con mình nhận ra rằng “SỰ TÔN TRỌNG LẪN NHAU” là nền tảng cơ bản để xây dựng nên mối quan hệ tốt đẹp giữa bố mẹ và con cái, và lắng nghe nằm trong số ấy. Có những lúc con không hợp tác ngay, con bướng bỉnh, con nói hư với bố mẹ, nhưng mình đều dùng thái độ tôn trọng và lắng nghe những điều con nói, sau đó nói lại với con những gì con làm là sai và bố mẹ thực sự không mong muốn điều ấy. Hiệu quả đương nhiên sẽ không đến ngay, nhưng mình tin về lâu dài nó là điều tốt nhất để dạy con biết tôn trọng và lắng nghe người khác.
– Quy tắc về giao tiếp: Khi nói chuyện phải nhìn vào mắt người đối diện, phải lắng nghe khi người kia nói. Khi ai đó nói mình phải im lặng và trật tự lắng nghe đến cuối cùng.
– Quy tắc về sự tôn trọng: Ai cũng có quyền nói ra chính kiến của mình bất kể là đúng hay sai, nhưng cần tôn trọng ý kiến người khác dù họ không cùng quan điểm với mình.
– Quy tắc về tự trọng: Nếu con đã chọn thì hãy giữ lời hứa và thực hiện lựa chọn của mình. Còn nếu vi phạm thì từ lần sau đừng đòi hỏi.
Đó là lí do mà Bon bị phạt 1 tháng không được chơi ô tô (vì con không dọn đồ chơi và bảo con không thích chơi nữa, con sẵn sàng chấp nhận không chơi 1 tháng). Đó là lí do mà con phải ăn hết bát cơm của mình. Đó là lí do mà sau khi xem hết 30p con biết phải tắt đi vì nếu khóc lóc ăn vạ thì lần sau sẽ không được xem nữa. Không thể đòi hỏi đứa trẻ phải tuân theo được mọi quy tắc đề ra đâu (người lớn còn chưa control được việc đó nữa mà), hãy cứ để chúng làm sai, chúng mắc lỗi. Chỉ cần cha mẹ có thái độ bao dung, chân thành lắng nghe và thừa nhận điều đó, và nói cho con biết con đã sai ở đâu. Mình tin rằng dần dần con sẽ học được cách hành xử đẹp.
Gieo thói quen đặt câu hỏi và lắng nghe con mình khi còn nhỏ, chắc chắn quả ngọt mình nhận lại khi con trưởng thành sẽ càng lớn bố mẹ nhỉ.
Mình tâm đắc một điều rằng chúng ta không được lựa chọn gia đình và cha mẹ mình sinh ra, nhưng chúng ta có quyền lựa chọn xây dựng một gia đình như thế nào, nuôi dạy những đứa con như thế nào, mọi người nhỉ. Nỗ lực thay đổi bản thân, đó là con đường làm mẹ tuyệt vời nhất.

VỀ TÁC GIẢ AKI NGUYỄN

Aki Nguyễn tên thật là Nguyễn Thị Thu (sinh năm 1986). Tốt nghiệp tiến sĩ khoa Môi trường, tại đại học Tsukuba, Nhật Bản.

bài viết dành cho bạn

CẢM NHẬN TỪ ĐỘC GIẢ

Maiphuong Tran
Maiphuong Tran
Read More
Follow đọc bài của chị mấy năm rồi thấy có những điều giản dị mà thấm vô cùng. Hành trình đồng hành cùng con của cha mẹ luôn là hành trình không có điểm kết, thời gian bên con có thể không nhiều trong ngày nhưng nhất định phải chất lượng từng phút, đó có thể là cùng con dọn dẹp, gấp đồ, cùng đọc sách, nói về một ngày ở trường của con...Em cảm ơn những câu chuyện thường nhật của chị và Bon đã là ví dụ thực tế cho những chia sẻ của chị.
Trịnh Minh Tuấn
Trịnh Minh Tuấn
Read More
Mình nhận được sách tặng của tác giả từ buổi chiều, tối hôm đó đọc hết 1/2 và nghĩ bụng không thể không review tựa sách này. Tối hôm sau dự định đọc hết để viết giới thiệu thì thấy vợ đang say sưa đọc bên bàn học cùng con gái. Sang hôm sau, thấy phòng ngủ, phòng khách và phòng bếp... thay đổi. Như một phép màu.
Ngô Hương Thảo
Ngô Hương Thảo
Read More
Đã có lúc mình nghĩ rằng, thôi, giới thiệu sách nuôi dạy con như thế là nhiều rồi, thêm nữa có khi các bố mẹ bị rối loạn, tẩu hỏa nhập ma, rồi chẳng biết đường nào mà dạy con. Nhưng sau những vụ ồn ào xảy ra xung quanh con trẻ, mình mới thấy, việc nuôi dạy con của đa số các phụ huynh bây giờ, trong đó có cả mình, còn nhiều vấn đề quá. Và việc đọc sách nuôi dạy con là việc nên làm, nên duy trì thường xuyên, cho đến khi con cái trưởng thành.
Nha Sach Vuong Gia
Nha Sach Vuong Gia
Read More
Buông tay con quả thực rất khó khăn, nhưng là cách tốt nhất để trẻ tìm thấy con đường riêng cho bản thân, và cha mẹ có thể sống cuộc đời mình. Như cá rô phi ngậm con trong miệng để bảo bọc rồi nhả con ra ngay khi con đủ sức sinh tồn, những người làm cha mẹ cần học cách buông tay con để con tự do khám phá và không lớn. Hãy tin rằng con cái mạnh mẽ hơn chúng ta tưởng tượng rất nhiều, như chú linh dương non trong câu chuyện. Mỗi lần trẻ vấp ngã và tự đứng dậy, chính là một lần trẻ học cách thích nghi với cuộc đời."" trích KỶ LUẬT MỀM CỦA TRÁI TIM
Đào Yến
Đào Yến
Read More
Điều đầu tiên mà em tâm đắc trong "Kỹ năng tự học cho trẻ tiểu học" là việc chị Thu đã chuẩn bị tinh thần cho phụ huynh trước khi hướng đến các con bằng việc khuyên bố mẹ hãy "Bình tĩnh, bình tâm, bình an". Điều thứ hai khiến em rất hào hứng khi đọc sách, đó là chị Thu luôn lồng ghép các quy tắc ứng xử, quy tắc học tập một cách ngắn gọn vào các bảng biểu xinh xắn để người đọc có thể biến chúng thành "slogan chỉ đường" cho bản thân và con cái.
Phương
Phương
Read More
Em yêu lối viết dung dị, gần gũi, không diệu vợi khó hiểu của chị. Thấm vào tư tưởng rất tự nhiên luôn chị ạ, em tin mong muốn của chị rằng mỗi gia đình trên tủ sách có từng cuốn chị đã viết ra, ắt sẽ tìm được cách hóa giải khó khăn trên hành trình đồng hành cùng con.
Phương Anh
Phương Anh
Read More
Mỗi cuốn sách của chị Thu lại có sự chiêm nghiệm những bài học của chính chị, đi gần hơn đến nhu cầu sâu bên trong trẻ, kết nối với trẻ hơn, nên càng đọc những cuốn của chị, mình càng thấy “ngòi bút” của chị không chỉ gần gũi mà “sắc hơn”. ...
Hiển Trần
Hiển Trần
Read More
May mắn là 1 trong số 100 độc giả đầu tiên cầm trên tay quyển cẩm nang KỸ NĂNG TỰ HỌC CHO TRẺ TIỂU HỌC của tác giả Aki Nguyễn. Cuốn sách này vô cùng cuốn hút, ý nghĩa. Ba mẹ thực sự nên có 1 cuốn trên tủ sách gối đầu giường nhà mình. Hành trình nuôi dạy con không có chỗ cho sự nhàn hạ. Những gì cha mẹ nỗ lực trong việc nuôi dạy con hôm nay, chính là những dấu chân in lại trên con đường bùn. Nỗ lực càng nhiều, thành quả ta nhận lại càng lớn.
Hoàng Hạnh
Hoàng Hạnh
Read More
Một cuốn sách không chỉ hướng dẫn kỹ năng tự học cho trẻ tiểu học mà còn hướng dẫn cách ứng xử của ba mẹ khi con bắt đầu vào giai đoạn tiểu học. Cuốn sách này khá hay, mình theo dõi tác giả chia sẻ từ lúc viết bài cho đến đợi cô ấy xuất bản, mình đặt mua liền để có được chữ ký của tác giả, khi cầm được nó đọc nội dung đúng cuốn mình cần.
Dương Phương Anh
Dương Phương Anh
Read More
Khép lại cuốn sách hay luôn làm mình tiếc nuối như tạm chia tay một người bạn! Kỉ luật mềm trong gia đình của chị Nguyen Thi Thu với những quy tắc, cách ứng xử trong từng tình huống cụ thể rất gần gũi với mình. Mình như thấy bản thân trong từng tình huống ấy. Có rất nhiều điều mình tâm đắc nhưng có lẽ những câu “Hãy yêu thương con vô điều kiện và sống thật tốt cuộc đời của chính mình “ và câu “Tài năng là thứ đem đến cho con thành công, nhưng đạo đức mới là thứ đem đến cho con hạnh phúc, khiến mình ấn tượng nhất.
Độc giả
Độc giả
Read More
Nhắc đến Nguyễn Thị Thu là nhắc đến những kỷ luật, những quy tắc cụ thể cho từng hoàn cảnh, từng tình huống rõ ràng và xuyên suốt. Một điều mình yêu thích các tác phẩm của chị nữa là ngoài cung cấp kiến thức, chị lồng ghép những ví dụ rất cụ thể mà cậu bé Bon_con trai của chị đã trải qua và cách xử lý từng tình huống của chị, từ đó mình hiểu sâu hơn về kiến thức mà chị đã đưa ra. Điển hình là cách chị làm gương cho con, cách chị nói chuyện và tôn trọng con từ đó cu cậu ứng xử rất tốt với Ba, Mẹ và bạn bè.
Độc giả
Độc giả
Read More
Cảm nhận của em về cuốn "Kỷ luật mềm trong gia đình" là nó như 1 cuốn cẩm nang chứa tất tần tật những điều cần lưu ý trong quá trình nuôi dạy con khi con còn nhỏ. Những điều chị chia sẻ xuyên suốt cuốn sách và đặc biệt là phần đầu như đang hướng dẫn các bố mẹ thực hành chánh niệm, thiền trong tỉnh thức vậy. Việc chú tâm vào các hoạt động cùng con, việc hướng dẫn bố mẹ lấy lại được bình an, nhắc nhở bố mẹ sống thật tốt cuộc đời của mình. Đây chính là để tạo dựng khởi đầu an lạc, hạnh phúc cho cuộc đời con. Cảm giác thật yên bình khi đọc lướt qua những trang sách. Từng đoạn bố trí mạch lạc, khoa học khiến em cứ đọc hết trang này rồi qua trang khác như trong 1 nhịp thở vậy á chị (kiểu k muốn ngừng)
Độc giả
Độc giả
Read More
Tớ đọc rất nhiều sách nuôi dạy con của các tác giả đến từ nhiều nền văn hoá khác nhau trong 7 năm qua từ khi sinh bé thứ nhất. Sách của cậu viết bởi người Việt cho người Việt nên rất gần gũi, có sự hiểu biết sâu sắc về văn hoá xã hội VN để từ đó đưa ra các giải pháp gợi ý.
Độc giả
Độc giả
Read More
Là một trong những cuốn sách hay nhất về nuôi dạy con mà mình có, và cũng là cuốn mình đọc hết từ đầu đến cuối. Không lý thuyết, giáo điều hay chung chung như những cuốn sách khác ,"kỷ luật mềm trong gia đình" thật sự là một cuốn sách dạy thực hành, chính xác là cầm tay chỉ việc, làm như thế nào với hành động và cảm xúc của trẻ,làm thế nào rèn nề nếp cho trẻ, từng hoàn cảnh được tác giả miêu tả chi tiết, giải thích rất cụ thể và tỉ mỉ, nó rất chân thực và gần gũi,đến ngay cả con ăn vạ phải như nào, nói ra sao, đều được lưu tâm trong cuốn sách này.
Vũ Lâm
Vũ Lâm
Read More
7 điều tâm đắc từ “Kỉ luật mềm của trái tim”trái 1. Gia đình là nơi dạy trẻ về cảm xúc, còn trường học là nơi dạy trẻ kiến thức. 2. Cảm xúc đi trước, kiến thức theo sau nên gia đình luôn đóng vai trò quan trọng nhất đối với trẻ đặc biệt là những năm tháng đầu đời. 3. Thật khó để bố mẹ dạy con những phẩm chất mà bố mẹ không có, nếu không là gương cho thì con cái cũng sẽ không học theo được. Sẽ rất khó dạy con biết làm việc nhà hay tính ngăn nắp gọn gàng khi con không được chính mắt thấy bố mẹ cũng gọn gàng và ngôi nhà mình ở luôn ngăn nắp. ...
Độc giả
Read More
...Ngẫm nghĩ, và rồi mình từ bỏ ý định, quyết tâm tự thay đổi bản thân để học cách làm người Mẹ Hạnh Phúc (Người mẹ hạnh phúc chứ không phải là một người mẹ Hoàn Hảo). Hôm nay đọc tới những trang sách này, mình lại thấy lại những tư tưởng ấy. Mình mỉm cười, cảm thấy từng dòng chữ chạm vào trái tim mình. Từng dòng chữ, từng ý, từng tư tưởng, lạ mà thân quen...làm mình càng thêm tự tin, làm mình càng thêm cố gắng, tự nhắc nhở bản thân những điều nhiều khi quên mất chưa làm được: ...
Tran Thi Minh Trang
Tran Thi Minh Trang
Read More
“Chúng ta không bao giờ thay đổi được quá khứ, nhưng có thể thay đổi tương lai, bắt đầu từ hôm nay khi bạn đọc quyển sách cuốn sách này. Hãy mở ra đọc lại nó bất cứ khi nào bạn đang gặp khó khăn, bạn nhé”…. Những lời em viết trên từng trang sách, mình cảm nhận thật rõ từng gửi gắm, tâm huyết của một người Mẹ, một người làm giáo dục chân chính…để các con được lớn trọn vẹn và những người làm cha mẹ một cách bình tĩnh, bình tâm và bình an!
Previous
Next

SỰ KIỆN AKI NGUYỄN

NHỮNG ĐẦU SÁCH DÀNH CHO BẠN