Mình đã học được một bài học rất hay trong cuốn sách “Học làm cha mẹ hiệu quả” của tác giả Thomas Gordon đúng giai đoạn mình đang gặp khó khăn với việc nhắc Bon không được làm điều gì đó nhưng con vẫn không nghe lời. Và mọi chuyện đã thay đổi sau một thời gian mình thay đổi cách nói chuyện với con, Bon trở nên hiểu chuyện và hợp tác với mẹ hơn rất nhiều. Đó là thay vì nói“Con đừng, con không được…”để ngăn cấm con khi mình mất bình tĩnh, mình đã chuyển thành câu “Mẹ muốn, mẹ cảm thấy…” để truyền đi thông điệp cho con.

1. Những lúc con tắm xong không chịu cất quần áo mình không nhắc trực tiếp ngay việc con đang làm sai “Bon cất quần áo đi”, mà mình sẽ hỏi “Tắm xong mình phải làm gì con nhỉ”, khi con biết mà không chịu làm mình sẽ bảo “Mẹ muốn con tắm xong hãy cất quần áo, như thế nhà sẽ rất gọn gàng”.

2. Những khi con nói to, làm ồn trong khi mình rất muốn được nghỉ ngơi mình sẽ nói “Bon ơi mẹ rất mệt, mẹ muốn con đừng làm ồn nữa có được không”.

3. Những khi con nói bậy mình chỉ nghiêm mặt “Mẹ không vui khi nghe con nói bậy như thế đâu”.

4. “Mẹ rất vui vì hôm nay Bon chào cô giáo rất to”. “Mẹ rất muốn căn phòng được sạch sẽ. Nếu con dọn đồ chơi thì căn phòng sẽ sạch sẽ hơn đấy. Hai mẹ con mình cùng dọn nhé”. Hoặc khi mình bận rộn nấu nướng “Mẹ muốn Bon chơi xong phải dọn đồ chơi lại nhé”.

5. Những lúc Bon vừa chạy ra khỏi chỗ trong bữa ăn để chơi, nếu như theo thói quen trước mình cáu kỉnh “Bon không chạy ra khỏi chỗ nữa” thì mình nhẹ nhàng “Bon ơi, Mẹ không vui/mẹ không thích con chạy ra khỏi chỗ trong bữa ăn đâu. Bữa ăn mình quy định là phải ngồi một chỗ rồi mà nhỉ”.

6. Những khi Bon từ chối không chịu ăn tối mình nhẹ nhàng bảo con “Bon ơi mẹ cảm thấy rất buồn khi con không ăn cơm. Con có quyền không ăn nhưng không ăn mình sẽ không đủ dinh dưỡng để cơ thể cao lớn và khoẻ mạnh được. Mẹ cũng buồn vì mẹ mất công vất vả nấu ăn mà cuối cùng con không ăn như này. Nếu con tặng mẹ một nụ hôn mà mẹ không vui không đón nhận nó thì con có buồn không?” Bon ngồi lặng im suy nghĩ.

7. Những khi Bon vòi vĩnh đòi mua bim bim ở cửa hàng, ngoài việc thoả thuận trước khi vào siêu thị, hoặc quy định là chỉ cuối tuần mình mới được mua 1 món gì đó con thích thì vẫn có những lúc con vòi vĩnh không chịu tuân theo quy tắc.

Mình nói với con “Bon ơi con muốn mua thì cần gì?-Cần tiền ạ. Thế tiền con đâu. Bố mẹ có tiền mà. Uh bố mẹ có tiền, nhưng bố mẹ cũng phải đi làm rất vất vả để có tiền. Tiền này cần chi tiêu cho cả nhà. Để mua thức ăn cho mọi người, mua quần áo, trả tiền nhà, tiền điện, tiền đi xe grab…và mỗi thành viên trong gia đình mình chỉ có một khoản nho nhỏ để chi tiêu vào nhu cầu cá nhân thôi. Mua bim bim là nhu cầu của một mình con, và mình đã quy định là chỉ mua vào cuối tuần thôi mà. Mẹ muốn Bon hiểu điều này, và hiểu vì sao hôm nay không mua bim bim”.

Dạy con thấu hiểu cảm xúc của người khác

3-4 tuổi là thời kỳ mà đứa trẻ đã bắt đầu thấu hiểu cảm xúc của người khác rất rõ ràng. Mình nghĩ rằng nên dạy cho con hiểu rằng mọi việc con đang được người khác chăm lo cho không phải là cái tự nhiên đến với mình. Mẹ rất vất vả để nấu bữa ăn cho cả nhà. Hai bố mẹ rất vất vả đi làm để có tiền chi tiêu cho gia đình. Con cần biết điều ấy để trân trọng.

Bon thường xuyên hỏi mẹ “Mẹ phải vất vả để nấu cơm cho con à mẹ. Bố mẹ phải vất vả đi làm à”. Mình thường gật đầu nhưng không muốn con bị cảm giác nặng nề mình sẽ giải thích thêm “Uh nhưng mẹ muốn nấu cơm cho cả nhà vì mẹ rất yêu con và bố. Mẹ hạnh phúc vì làm điều ấy”. Hay là “Uh mẹ rất thích công việc của mình. Dù công việc vất vả nhưng mẹ rất vui và hạnh phúc”.

Dường như qua thời gian con ngày một hiểu chuyện hơn, đó là cách thấu hiểu cảm xúc của người khác. Con lại hỏi mẹ “Con không ăn hết cơm mẹ có buồn không?”. Mình sợ rằng sẽ khiến con bị cảm giác nặng nề với những gì mẹ nói lúc trước, vì thế mình lắc đầu “Không mẹ vẫn vui vì con đã cố gắng ăn cơm. Lần sau mình sẽ lấy ít đi một chút để con ăn hết suất nhé. Hôm nay con không muốn ăn nữa cũng được”. Với cậu bé không thích ăn uống lắm vì việc ép con phải ăn hết suất khi con không muốn ăn nữa là điều gì đó quá cứng nhắc. Vì thế mình lựa tình huống để khuyến khích con ăn hết phần cơm và hiểu rằng con không nên bỏ chứa mà không khiến con bị áp lực.

Việc khi con lớn hơn chút nữa, con sẽ đặt câu hỏi nhiều hơn, con thể hiện suy nghĩ và cãi lí với ba mẹ nhiều hơn sẽ rất dễ xảy ra. Khi ấy ba mẹ chỉ cần lắng nghe những gì con nói rồi tìm cách điều chỉnh để giải quyết vấn đề.

Những khi nóng giận và mất bình tĩnh chúng ta chỉ thường chăm chăm nhìn vào hành vi của đứa trẻ và đưa ra thông điệp cấm đoán rằng con không được làm thế này, con không được làm thế kia. Nhưng hầu như trẻ không nghe, và chúng ta dễ dàng nổi cáu lên với trẻ vì trẻ đã “bướng bỉnh không nghe lời”.

Hãy dùng thông điệp “Tôi muốn” thay vì “Con đừng, con không”

Việc nhắm đến hành vi của trẻ thông qua cách dùng chủ ngữ “Con” sẽ khiến trẻ cảm thấy bố mẹ luôn nhìn mình một cách tiêu cực, mình làm gì cũng không được phép. Còn cách nói bằng thông điệp chủ ngữ “Tôi” sẽ dạy trẻ hiểu được cảm xúc và mong muốn của người khác, để từ đó trẻ suy nghĩ và điều chỉnh hành vi của mình. Tất nhiên cách thứ hai sẽ tốn thời gian hơn rất nhiều, cần sự kiên nhẫn của ba mẹ hơn rất nhiều. Và nhiều khi trẻ phớt lờ không nghe điều ba mẹ nói và không hợp tác ngay đâu. Nhưng những gì mình đã trải qua với con mình tin rằng chỉ cần ba mẹ kiên nhẫn, chịu khó lắng nghe nhu cầu của trẻ một chút thì chúng mình sẽ giảm tải được việc lớn tiếng, quát mắng con rất nhiều.

Nếu có trót mắng con thì xin nhớ 6 nguyên tắc sau:

1. Đừng mắng con mà chẳng nói cho con lí do

2. Đừng lặp đi lặp lại hình phạt.

3. Đừng mắng nhưng việc đã qua lâu rồi.

4. Đừng mắng con trước đông người.

5. Đừng la hét nạt nộ to giọng với con.

6. Đừng mắng vì cảm xúc cá nhân (La mắng vì nổi nóng không giữ được bình tĩnh)