Nếu nói ra bố mẹ lại lo lắng nên thôi em chả muốn nói nữa.

Nếu nói ra kiểu gì cũng bị bố mẹ mắng nên thôi em giấu nhẹm đi.

“Trời ơi sao con không nói với mẹ?”, đó là câu đầu tiên mà bố mẹ sẽ thốt lên khi sự thật được phơi bày. Bạn không hiểu nổi vì con bạn lại chịu đựng một nỗi khổ tâm, sự dày vò về tinh thần, một sự chịu đựng quá lớn so với khả năng chịu đựng ở độ tuổi ấy, giữ bí mật trong một thời gian dài mà không muốn chia sẻ gì cho bạn cả. Và có bao nhiêu đứa trẻ tuổi teen bị trầm cảm.

Mối lo lắng lớn nhất của những ba mẹ có con bước vào tuổi tiểu học hay tuổi teen chính là con cái không chịu tâm sự với mình, không chịu nói ra nhưng bí mật của chúng với ba mẹ. Bỏ qua yếu tố về tâm sinh lí của lứa tuổi, vì ở độ tuổi ấy nhất định trẻ sẽ luôn muốn giữ riêng cho mình một bí mật thầm kín nào đó nhưng nó không đến nỗi quá nghiêm trọng. Vì sao có những đứa trẻ không tin tưởng ở bố mẹ chúng, vì không tin tưởng chúng mới giấu kín trong lòng như thế chứ.

“Con cái bạn sẽ ứng xử với bạn ra sao, tuỳ thuộc vào thái độ ứng xử bạn dành cho con”, đó là thông điệp lớn nhất mình học hỏi được trong cuốn sách có tên là “Minh triết dành cho người mẹ-tinh hoa lời Phật dạy”. Trong bài viết này mình muốn đề cập đến hai kiểu ứng xử điển hình của cha mẹ, nó là nguyên nhân khiến con bạn khép chặt lòng mình.

1. Nếu bạn là một người hay lo lắng

Con cái sẽ không muốn bạn phải lo lắng thêm với những vấn đề của chúng nữa. Vì thế chúng chọn cách giữ bí mật để bạn khỏi bận tâm thêm về chúng. Có một vài lần các cô bé tuổi teen nhắn tin cho tôi hỏi rằng chị ơi em chẳng biết tâm tự với ai, em đang học rất kém môn toán. Em biết bố mẹ cũng rất thương em, lo cho tương lai của em nên đã thuê gia sư về dạy, nhưng thành tích học kì vừa rồi của em vẫn tệ, em không muốn nói cho bố mẹ vì em sợ bố mẹ lo lắng cho em. Bên cạnh sự kì vọng quá mức, thì lo lắng quá mức dường như lại là sức nặng vô hình đè lên vai chúng.

Lo lắng thái quá là căn bệnh của mọi ông bố bà mẹ trên thế giới. Thực sự thì tụi trẻ con không cần một người luôn lo lắng quá mức cho chúng, kè kè bên chúng, trẻ cần hơn chính là sự bình tĩnh của cha mẹ trước mọi vấn đề. Bạn lo lắng về môi trường sống ngoài kia không an toàn, con chơi với bạn xấu, lây nhiễm các tệ nạn hay là bị bắt cóc, lừa đảo; bạn lo lắng về chuyện con không học trước khi vào lớp 1 sẽ bị thầy cô đì, bạn lo lắng liệu mình đã quan tâm đủ đến con chưa khi thấy con không phát triển tốt như bạn kì vọng….rất nhiều nỗi lo lắng mơ hồ.

Lo lắng khiến chúng ta sống trong nỗi bi quan và sợ hãi. Lo lắng thái quá cho con, bạn sẽ khiến con lo sợ, đến nỗi nó chẳng muốn nói gì nữa, để cha mẹ khỏi lo lắng cho mình. Người lo lắng quá nhiều về những chuyện chưa xảy ra, là người đang đánh rơi việc tận hưởng niềm vui và hạnh phúc của hiện tại. Tin tưởng vào con cái, tin rằng con sẽ đủ mạnh mẽ để vượt qua những trở ngại và khó khăn bằng câu nói “Không sao đâu”. Đó là cách tốt nhất bạn có thể xây dựng tinh thần cho con.

2. Nếu bạn là một người hay mắng con khi con mắc sai lầm

Tôi nghĩ rằng có rất nhiều đứa trẻ lớn lên trong nỗi sợ hãi bị cha mẹ mắng mỗi khi chúng mắc sai lầm, vì thế khi làm sai cái gì chúng thường hay giấu nhẹm đi không cho ba mẹ biết.

Chồng tôi là một người khá cầu toàn, chỉn chu sống cùng một cô vợ đãng trí, vụng về là tôi nên không ít lần anh hay mắng tôi mỗi khi tôi lặp lại cùng một lỗi sai đến 2-3 lần. Và có lúc anh đã mắng con trai khi con mắc sai lầm. Tôi nghĩ rằng mình nên để anh nhận ra rằng nếu anh mắng ai đó khi họ mắc sai lầm, thì hậu quả anh nhận được sẽ là người ấy sẽ im lặng với anh mãi mãi. Nhất là người thân bên cạnh anh.

Cơ hội ấy cũng đến. Đó là một tối mùa đông, tôi vội vã từ nhà đến trường đón con mà quên mất không đem theo chìa khoá. Đây là chìa khoá từ, và nếu không có nó thì chỉ có duy nhất cô chủ nhà và chồng tôi mới có thể mở giúp (đúng là hiện đại quá không tốt với người đãng trí như tôi tí nào). Đến khi đón con về, tôi phát hiện ra không mang theo chìa khoá.

Tôi gọi cô chủ nhà nhưng đúng hôm ấy nhà cô ấy lại đi xa không có ai ở nhà. Tôi nhắn tin hỏi chồng là mấy giờ anh về (vì tôi biết nếu nhắn bảo em quên chìa khoá kiểu gì cũng bị mắng hay thuyết giáo). Anh bảo hôm nay anh phải đi tiếp khách hàng nên không ăn cơm nhà.

Tôi im lặng không nói gì với anh cả. Tôi không muốn làm anh phân tâm vì chuyện mẹ con tôi (vì anh đi xe công ty nên không tiện cho việc riêng cá nhân, tôi cũng không muốn làm phiền đến công việc của anh). Tôi nghĩ có thể chờ đến khi anh tiếp khách về cũng được. Và sâu xa hơn, tôi muốn anh hiểu một bài học quan trọng tôi đã rất muốn nói với anh từ lâu.

Thôi xong. Hai mẹ con tôi đành ra quán mỳ Ý ăn tối. Nấn ná ở quán để giết thời gian cũng lâu, đến gần 9g tối hai mẹ con tôi về chung cư và ngồi chờ ở sảnh chờ tầng 1. Bon liên tục hỏi mẹ là sao mình không vào nhà. Tôi giải thích là mẹ quên chìa khoá trong nhà, hai mẹ con mình đợi bố về mới mở được cửa nhé.

Ban đầu tôi chỉ nghĩ đơn giản là chồng sẽ đi tiếp khách muộn lắm là đến 11 giờ rồi về như mọi khi thôi.

Tôi bày trò cho con chơi đủ thứ ở sảnh chung cư, rồi hai mẹ con chán lại ngồi nhìn lần lượt mọi người đi về nhà. Bon rất sốt ruột, tôi ngồi kể chuyện, đọc thơ, chơi với con chán thì con buồn ngủ.

11 giờ chuông điện thoại của tôi vẫn không sáng đèn. Bon đã nằm ngủ trên tay tôi.

Tôi vẫn kiên nhẫn không nhắn tin cho chồng.

12 giờ đêm, các anh bảo vệ của chung cư đi khoá cửa, tắt đèn ở sảnh chính nơi tôi ngồi. Họ hỏi tôi sao chờ lâu thế. Tôi bảo nhà tôi có chuyện từ quê lên muộn chút chắc cũng sắp về.

Tôi vẫn không nhắn tin.

1 giờ đêm, chuông điện thoại của tôi reo báo cuộc gọi của chồng. Anh hỏi hai mẹ con đang ngồi ở đâu? Rồi anh đi xuống đón hai mẹ con.

Có lẽ anh đã hiểu nên im lặng không nói gì.

4 tiếng ngồi chờ đợi có là gì với tôi đâu.

3. Mắng con chính là con đường ngắn nhất cắt đứt sợi dây tin tưởng ở con

Về sau khi anh hỏi tôi sao không thèm nhắn tin cho anh. Tôi nói rằng tôi muốn anh hiểu rằng khi anh mắng sai lầm của người khác, anh sẽ mất đi ở họ niềm tin tưởng vào anh. Anh mắng vợ khi vợ mắc sai lầm, thì vợ sẽ chẳng còn muốn dựa dẫm hay nhờ vả vào anh nữa. Vì thế sau này khi Bon mắc sai lầm nghiêm trọng, đừng bao giờ mắng con ngay lúc ấy. (Tất nhiên những sai lầm có thể đe doạ tính mạng như là nghịch điện, nghịch nước nóng, chạy ra đường, hay những sai lầm gây ảnh hưởng đến người khác thì phải nhắc nhở ngay). Những sai lầm mà con không hề muốn như con làm mất đồ, con không nge theo lời khuyên của ba mẹ mà muốn tự mình làm, sai lầm mà con sẽ chịu trách nhiệm….thì không nên mắng ngay. Đợi sau hãy góp ý.

4. Quan trọng nhất là để con tự mình chịu trách nhiệm và tự mình sửa chữa sai lầm như nào

Bon may mắn vì có một bà mẹ vụng về, hay mắc sai lầm. Vì bản thân hay mắc lỗi nên tôi hiểu là trẻ con cũng rất dễ mắc lỗi. Và điều quan trọng nhất khi chúng mắc lỗi là đừng hỏi “Vì sao/tại sao con lại làm thế” hay là “Thấy chưa mẹ đã bảo rồi mà không nghe”. Chỉ cần nói ra vấn đề con đang gặp phải. Con (cùng mẹ) sẽ sửa lỗi sai như nào.

Vì thế mà Bon không bao giờ tỏ ra lo lắng nhìn vào mặt mẹ khi cu cậu làm đổ cái gì đó, sẽ biết cách chạy đi lấy cái gì để lau. Khi làm mất ô tô sẽ biết là đến khi tìm lại ô tô thì mới được đem ô tô đi tiếp, hoặc chịu hình phạt là không mang ô tô đi đâu chơi trong lần tiếp theo. Sửa chữa từ những sai lầm, có người sửa nhanh, có người sửa chậm (như tôi là người sửa chậm), nhưng nó chính là quá trình để bản thân chúng ta trưởng thành mà.

Qua hai câu chuyện tôi vừa kể, tôi mong rằng bố mẹ có thể cảm nhận được đôi chút, rằng đôi khi sự lo lắng của chúng ta, sự nóng giận của chúng ta trong cách ứng xử hàng ngày chính là cánh cửa đóng sập lòng tin tưởng con cái dành cho mình. Hơn hết, con cái cần nhất ở cha mẹ chính là sự bao dung, bình tĩnh và an nhiên.