Trong cuốn sách lí giải về thành công, tiến sĩ Angela Duckworth đã nhấn mạnh đến yếu tố quan trọng nhất để những cá nhân kiệt xuất có thể thành công, chính là sự bền bỉ. Và thứ giúp con người có được khả năng bền bỉ ấy chính là nhờ tinh thần vượt khó khăn cũng như thói quen được duy trì đều đặn.
Một số cha mẹ hỏi mình tại sao ngày nay trẻ em yếu đuối và hay bỏ cuộc giữa chừng hơn thế hệ chúng ta. Thuật ngữ khoa học gọi AQ là chỉ số vượt khó, nó được đánh giá là một trong 3 chỉ số bên cạnh EQ và IQ có tác động to lớn đến thành công của một con người.
Cuộc sống hiện đại quá đầy đủ, dường như đang là rào cản cướp đi của đứa trẻ rất nhiều cơ hội để rèn luyện sự kiên trì, cố gắng và vượt qua khó khăn, thì chỉ số AQ cùng với EQ đang ngày càng được coi trọng hơn là IQ.
Nhà văn nổi tiếng của Pháp –Balzac đã từng nói “Gian khổ là người thầy tốt nhất trên đời”. Nhưng ba mẹ ở Việt Nam, rất nhiều người lại vô tình bỏ rơi câu nói này, đã biến tình yêu thương của mình không đúng cách. Mình chỉ xin lấy ví dụ qua câu chuyện chiếc xe đạp điện.
Hơn 11 năm đi du học trở về Việt Nam, mình nhận ra có quá nhiều thứ thay đổi. Điển hình là câu chuyện chiếc xe đạp điện. Bây giờ mọi học sinh cấp 3 đều đi xe đạp điện, ngay cả những học sinh nhà chỉ cách trường 1-2 cây số nhưng ba mẹ vẫn dành tặng cho con chiếc xe đạp điện, để mong con đi lại đỡ vất vả.
Ở Nhật mình chưa bao giờ thấy học sinh đi xe đạp điện, chỉ có duy nhất xe đạp bình thường như ngày xưa mình vẫn đi. Trẻ con tiểu học thì đi bộ đến trường, còn cấp hai và cấp ba trở lên thì tự đạp xe nếu như nhà xa không đi bộ được.
Con trai của giáo sư của mình, mỗi ngày đều phải đạp cả 5-6 cây số đi học, và không ít những người bạn Nhật của mình đều vậy. Không phải vì ba mẹ họ không đủ tiền mua cho con chiếc xe điện, để giúp con đi lại nhẹ nhàng hơn. Mà đằng sau mỗi quyết định là cả một bài học giáo dục con cái sâu sắc về việc để trẻ tự tập, tự chịu trách nhiệm, và chịu đựng thử thách.
Nhưng, người Việt Nam vốn hay suy nghĩ đến cái lợi trước mắt. Có thể ba mẹ chỉ nghĩ rằng mua chiếc xe đạp điện là giúp con không phải tốn sức để đạp, học hành đã mệt rồi nên giảm bớt được vất vả bao nhiêu tốt bấy nhiêu, con về nhà nhanh hơn thì có thời gian nghỉ ngơi nhiều hơn.
Quả thật, nếu cấp 3 mình có một chiếc xe đạp điện thì mình sẽ không phải chịu những ngày bụng đói cồn cào mà đạp ngược chiều gió 5-6 cây số về nhà dưới trời mưa, trời nắng. Những buổi sáng mùa động lạnh buốt, những buổi trưa nắng gắt chói chang phải đạp xe đi học, tuy vất vả, nhưng chính những trải nghiệm với cực khổ ấy mình mới hiểu, mọi sự cố gắng và nỗ lực vượt qua gian khổ đều có giá trị quý giá của nó.
Chính nhờ được tôi rèn với sự gian khổ, những trải nghiệm cực độ với cái đói, cái nóng, cái rét đã giúp mình học được sự nhẫn nại, kiên nhẫn để có thể chịu đựng trong những năm tháng ở Nhật sau này. Chính những trải nghiệm phải cố gắng nhấn từng bàn đạp dưới trời nắng, gió để về được đến nhà, đã giúp mình học được cách nỗ lực làm cái gì đó đến cùng. Và việc trải qua phải đạp xe dưới trời mưa, trời nắng, vốn là chuyện thường tình của thiên nhiên thời tiết, đã giúp mình học được cách chấp nhận khó khăn mà không than phiền khi gặp khó khăn.
Câu chuyện về chiếc xe đạp điện chỉ là một câu chuyện rất nhỏ trong muôn vàn những câu chuyện mình thường gặp hàng ngày ở Việt Nam.
Thế hệ 9X được sống trong môi trường vật chất đầy đủ hơn, các em thông minh hơn, nhanh nhạy hơn thế hệ 7X, 8X. Nhưng vấn đề khó khăn của các em trong cuộc sống để đi đến đích thành công trong công việc đó là thiếu sự bền bỉ. Nhiều em khi đi làm thường tỏ ra nhanh chán công việc, muốn lương cao được tăng lương nhanh nhưng lại không chịu bỏ công sức chịu khó học hỏi và kiên trì theo đuổi mục tiêu. Khi bị cấp trên trách mắng sẽ tự ái bỏ việc ngay chứ không cần biết điều góp ý ấy có lợi cho mình như nào.
Mình hiểu thế hệ những đứa trẻ như Bon, sinh ra trong điều kiện kinh tế đầy đủ hơn, chắc chắn sẽ có không ít “bất lợi” để rèn luyện ý chí so với thế hệ ba mẹ nó. Vì thế trong cuộc sống hàng ngày đôi khi mình khá “hà khắc” với con để con hiểu là mọi thứ đến với mình không bao giờ là dễ dàng. Giáo dục con cái quả là một hành trình đầy khó khăn. Những cái gì dễ dàng quá thì kết quả sẽ không bền. Mình luôn tâm niệm điều ấy.
Hi vọng bài viết này có thể giúp ba mẹ tham khảo trong hành trình nuôi dạy con của mình.
