Cuộc đời này còn có vô vàn những điều tốt đẹp ngoài chuyện thi cử ở trường lớp
Cuộc đời này còn có vô vàn những điều đáng học ngoài kiến thức
Và đích đến cuối cùng của giáo dục là để mỗi con người tự biết định giá trị của bản thân.
Mình viết bài này không hề có ý muốn xoáy sâu thêm nữa vào nỗi đau của gia đình em C vừa mới ra đi vì áp lực học hành đâu, vì mình biết hơn bao giờ hết gia đình em đang rất cần được bình yên.
Mình chia sẻ bài viết đến với những bố mẹ, những người đã và đang vẫn bị cuồng quay trong căn bệnh thành tích của xã hội mình và có thể vẫn đang kỳ vọng quá cao ở con.
Chắc giờ này cha mẹ nào khi đọc câu chuyện trên cũng sẽ nghĩ, thôi con mình học dốt tí cũng được, chứ mang nặng đẻ đau nuôi nấng nó mười mấy năm trời để rồi một ngày kia nó tìm đến cái chết mình lại ân hận suốt đời. Nhưng rồi khi sự việc lắng xuống, chắc chắn sẽ không dưới 99% phụ huynh lại quay về với lối mòn cũ, vẫn muốn con mình phải giỏi, phải thi đỗ vào các trường đại học danh tiếng hay du học ở nước ngoài. Vì tư duy hình thành từ thói quen văn hóa vốn là thứ không thể thay đổi chỉ sau một nốt nhạc.
Có rất nhiều giá trị đáng được cha mẹ quan tâm, gây áp lực lên nhà trường để nhà trường chú trọng cho học sinh thay vì chỉ quan tâm đến thành tích và điểm số của con. Đó chính là tâm hồn, là nhân cách, là kỹ năng mềm, là nhân sinh quan của con trước cuộc đời.
Khi nhà trường chẳng thể là nơi thay đổi thì ít nhất mỗi ông bố bà mẹ hãy cố gắng thay đổi trước, ít nhất là vì con mình. Có như vậy mới thay đổi được tư duy học và thi ở nhà trường hiện tại.
1. Những giá trị mềm ở trường học cha mẹ vô tình bỏ qua
Mình cũng là một người làm về giáo dục, là giáo dục mầm non nên hơn bao giờ hết mình rất hiểu thực trạng của giáo dục mầm non cũng như tâm lí của bố mẹ.
Khi ở giai đoạn mầm non bố mẹ kỹ tính bao nhiêu, đòi hỏi con được các cô chăm chút, dạy cho tự lập, kỹ năng mềm bao nhiêu thì khi vào tiểu học dường như mọi sự chăm chút về tâm hồn, về cảm xúc ba mẹ bỏ qua hết, chỉ còn lại là thành tích và kiến thức mà thôi.
Không thể phủ nhận rằng bước vào tiểu học trở đi chính là bước vào giai đoạn trẻ bắt đầu học về kiến thức. Nhưng ở lứa tuổi tiểu học, trẻ rất cần được chú trọng cả về kỹ năng mềm: học cách làm quen với trường mới, bạn mới, cô mới, học cách tự mình quản lí đồ đạc, học cách làm việc nhóm cùng các bạn, học cách tự vệ trước nguy hiểm, học về trách nhiệm với trường với lớp, học về nhân sinh quan, về vẻ đẹp của thế giới bên ngoài kiến thức toán, văn, anh…
Các chị bạn của mình đều chia sẻ rằng khi em cho con vào tiểu học chắc chắn em sẽ shock, bởi vì ở mầm non em chú trọng rèn kỹ năng mềm cho con bao nhiêu, thì lên tiểu học bố mẹ và cả nhà trường dường như quên hết, mọi người chỉ chăm chăm đến việc con mình học được bao nhiêu kiến thức, điểm số được bao nhiêu mà thôi.
Mầm non dạy ăn bằng đũa nhưng lên tiểu học thì lại ăn bằng thìa hết thôi em.
Mầm non dạy tự chuẩn bị bữa ăn thì lên tiểu học có phục vụ từ A đến Z
Để thấy giáo dục thụt lùi thế nào.
Có một chiều mình ghé qua một trường tiểu học, đúng giờ các bạn nhỏ đang trực nhật lớp. Mình thấy có mỗi một bạn đang lúi húi quét lớp trong khi tất cả các bạn khác ra ngoài sân chơi hết, hoặc đã đi về. Cô giáo ngồi trên bàn giáo viên lướt điện thoại, thi thoảng ngoái ra của sổ nhìn. Cuối buổi mình thắc mắc sao lại để mỗi một bạn trực nhật thế, thì được biết là 2 bạn trực nhật nhưng vì cứ cãi nhau nên cô phải phân ra bạn này làm việc A, bạn kia làm việc B cho đỡ cãi nhau.
Đứa trẻ chẳng biết vì sao mình phải trực nhật, cũng chẳng được dạy cách để phối hợp cùng với nhau trong công việc hàng tuần đó là vệ sinh lớp.
Chỉ một chi tiết rất nhỏ thôi nhưng nó nói lên rất nhiều giá trị về tư tưởng giáo dục trong đó. Người ta chỉ quan tâm đến việc cho đứa trẻ trực nhật lớp (cho có phong trào để trẻ làm việc) mà quên đi việc dạy trẻ vì sao chúng mình cần làm như thế, và chúng mình nên làm như nào để có thể khiến công việc diễn ra vui vẻ và hiệu quả nhất. Và bao nhiêu phụ huynh để ý đến điều này của con ở lớp.
2. Tiểu học bên Nhật chú trọng dạy trẻ những gì ngoài kiến thức
Ở tiểu học của Nhật, tất cả học sinh đều trực nhật cùng nhau vào buổi trưa sau giờ ăn trưa. Trẻ có 15-20 phút để dọn dẹp, lau lớp học, dọn nhà vệ sinh, lau hành lang (vì ở Nhật khi bước chân đến hành lang vào trường là phải cởi giày cất vào tủ để đi giày riêng trong hành lang và lớp học). Học sinh được học cách phân công công việc và phối hợp cùng nhau, nhưng làm việc trong yên lặng để tập trung hết tinh thần và tâm trí cho công việc của mình.
Tiết học đạo đức sẽ có phần học về ý nghĩa của lao động và mỗi ngành nghề trong xã hội đều có vai trò và giá trị như nhau, vì thế bản thân mỗi người đều có một lòng tự tôn với nghề nghiệp của mình, phấn đấu hết mình cho công việc ấy chứ không phân biệt nghề sang nghề hèn.
Trong chương trình học của tiểu học còn có một môn là môn “Sinh hoạt thường nhật”, mà thông qua đó trẻ được học về cách gấp quần áo, nấu nướng và chế biến, sử dụng dụng cụ gia đình, phân loại và sắp xếp đồ đạc…nghĩa là học mọi thứ cần thiết cho cuộc sống hàng ngày của chính các em, cho bây giờ và cả sau này.
Đó là lí do khi sang Nhật mình đã rất ngạc nhiên về độ tỉ mỉ, kỹ lưỡng của người Nhật. Họ phân chia khăn này dùng để lau bát, khăn kia lau nồi, khăn nọ lau tay. Thớt này thái rau, thái thịt, thớt kia thái hoa quả. Rổ này rửa rau rổ kia vo gạo, Dao này gọt hoa quả, dao kia thái thịt…chứ không phải dùng chung như thói quen của đa số người Việt Nam. Nền tảng về nhân cách, về kỹ năng mềm mà đứa trẻ được nuôi dưỡng trong 5 năm ở trường mẫu giáo, cộng với 6 năm ở bậc tiểu học đã trở thành nền móng vô cùng kiên cố, vững chắc giúp cho thế hệ người Nhật lớn lên dù bị những yếu tố xã hội tác động họ vẫn giữ được nền tảng cơ bản của mình, tạo thành một xã hội Nhật đáng học hỏi như vậy.
Có nhiều người sẽ thắc mắc, ôi thế sao người Nhật lại tự tử nhiều thế. Vâng, khi xã hội Việt Nam đạt được trình độ xã hội công nghiệp như họ thì mình tin tỉ lệ tự tử vì áp lực công việc chắc sẽ không thua kém đâu. Câu chuyện về tự tử của người lớn còn có rất nhiều những nguyên nhân khác về văn hóa, xã hội nữa mình không tiện bàn ở trong bài viết này vì đi lạc chủ đề.
3. Giá trị lớn nhất của giáo dục là để mỗi cá nhân tự tin tìm ra sứ mệnh của riêng mình trên đường đời
Điều mình ấn tượng hơn cả chính là trong cuốn sách đạo đức của Nhật dành cho học sinh luôn có một phần rất quan trọng đó là dạy học sinh về giá trị quan của bản thân “Tôi là ai”.
Mỗi sinh mệnh đều vô cùng đáng quý. Không chỉ bản thân con người chúng ta đáng quý mà cả cỏ cây hoa lá, và động vật muôn loài. Cuộc sống này rất tươi đẹp, có rất nhiều điều đáng để chúng ta khám phá và tận hưởng. Mỗi người sinh ra đều có một sứ mệnh riêng, một con đường riêng để đi, và trong hành trình của cuộc đời trong rất nhiều nhân duyên ta gặp, nhất định ta sẽ tìm ra “đích đến đích thực” của đời mình.
Điểm số ở trường học hay tấm bằngg đại học không phải là tấm vé duy nhất của chuyến tàu đưa ta đến thành công. Thành công chính là khi ta làm chủ cuộc đời, biết được “Ta là ai, ta làm gì để thấy bản thân có ý nghĩa và giá trị”.
4. Tình yêu có điều kiện của cha mẹ-tảng đá vô hình đè lên tâm hồn con trẻ
Giá trị của bản thân phải là thứ đứa trẻ tự mình định đoạt chứ không phải dựa trên “tình yêu có điều kiện của cha mẹ”. Con luôn cố gắng để làm ba mẹ vui lòng, khi con thất bại con rất buồn vì đã không đáp ứng lại được sự kỳ vọng của ba mẹ. Nghĩa là nếu con ngoan ba mẹ sẽ yêu, con không ngoan thì ba mẹ không yêu con nữa. Nhưng trên đời này có ba mẹ nào nghĩ như vậy phải không?
Thế nhưng vì sao đứa trẻ lại nghĩ như thế? Là bởi vì từ chính những kỳ vọng của ba mẹ đã vô tình tạo thành áp lực cho con, và đứa trẻ nào cũng yêu ba mẹ chúng cả, vì thế chúng đã nghĩ rằng khi mình không làm được như ba mẹ kỳ vọng ba mẹ sẽ buồn và mình thật “bất hiếu”.
Với tâm lí non nớt của trẻ, đứa nào chưa thể gánh được sức nặng của sự kỳ vọng ấy chúng sẽ bế tắc, hoảng loạn và tìm đến con đường kết thúc cuộc đời phía trước. Đứa chai lì hơn thì chọn lối sống bất cần, dễ sa ngã vào những tệ nạn để tìm cách giải stress quên đi cảm giác thất vọng và chán nản với bản thân. Lâu dần tất cả chúng đều lớn lên mà không biết mình là ai, thiếu tự tin để hiểu rằng mình là chủ nhân của cuộc đời mình.
Mỗi đứa trẻ đều xứng đáng được coi trọng, xứng đáng sống cuộc đời của riêng chúng mọi người nhỉ.
