1. Câu chuyện số 1: Con không tập trung và kiên trì làm gì đến cùng
Rất nhiều mẹ thắc mắc với mình là con không tập trung kiên nhẫn để chơi trò gì đó đến cùng. Ví dụ bé 3 tuổi nhưng chỉ chơi một xíu là bỏ đấy rồi chạy lăng quăng chơi cái khác. Mẹ thì rất muốn con phải tập trung để ghép đến cùng một trò nào đó.
Mình trả lời rằng đầu tiên là số phút mà bé có thể tập trung ở giai đoạn dưới 5 tuổi chỉ là bằng số tuổi cộng thêm 1, bé 3 tuổi thì chỉ tập trung được 4 phút mà thôi. Ngoài ra giai đoạn này có thể do con chưa đủ kỹ năng để có thể ghép hình đến cùng nên con chỉ ghép được một chút rồi con bỏ.
Việc mẹ kì vọng con phải tập trung miệt mài hay làm đến cùng không bỏ cuộc là điều không thể. Sự kì vọng quá lớn với con sẽ khiến bố mẹ nôn nóng và sinh ra tâm lý bất an, tâm trí không còn chỗ để dành cho quá trình lặng ngắm và quan sát những hành vi của con nữa. Đó là điều rất đáng buồn khi nuôi dạy con.
Mình nhớ khi Bon 3 tuổi rưỡi mình cũng mua lego về cho con ghép. Ban đầu mình để con tự đọc hướng dẫn và ghép nhưng vì nó vượt quá độ tuổi và con chưa quen nên chỉ một lát con bỏ cuộc và bảo mẹ ơi ghép cho con. Mình cũng hơi bực mình bảo sao con không chịu ngồi ghép đến cùng đi.
Nhưng sau đó mình phải cân bằng lại cảm xúc. Con nhờ nên mình ngồi xuống ghép cùng con, rồi sau đó qua được đoạn khó thì mình để con ghép tiếp những khâu dễ. Qua 1-2 lần chơi các trò như vậy con cũng tự tin hơn nhưng chưa thích lego và cũng chưa ghép được. Bẵng đi hơn 1 năm sau con đến nhà bạn chơi và thấy lego, con cũng thích rồi được mua tặng, thế là con lại tự mình ngồi để lắp ghép nó.
Mình hiểu rằng đó là thời gian con sẵn sàng học hỏi kỹ năng để chơi bộ môn này. Có thể có nhiều bé biết ghép sớm hơn Bon nhiều, nhưng điều quan trọng không phải là biết sớm hay muộn, biết nhiều hay ít, mà là tự chính bản thân đứa trẻ sẵn sàng để tiếp nhận nó.
2. Câu chuyện số 2: Tập kể chuyện theo tranh
Khi Bon được 6 tuổi, đang nghỉ dịch Covid-19 ở nhà cùng mẹ nên không đi học vì thế mẹ nghĩ là tranh thủ dạy con ôn lại bảng chữ cái và tập đánh vần. Mục đích không phải là để con sẽ biết đọc sớm mà đơn giản là giúp con tập làm quen với việc học. Mỗi ngày khi đọc ehon mình tranh thủ dạy con tập đánh vần.
Nhưng một hôm khi rủ con nghe mẹ đọc cuốn “Ngôi nhà cũ của bác Peter” và “Peter ở xứ sở việt quất” (hay tên khác là “Giỏ việt quất tặng mẹ”)thì con bảo con không thích đánh vần đâu, con có thể đọc truyện (tập kể) theo suy nghĩ của con được không mẹ? Mình rất ngạc nhiên vì từ trước đến giờ chẳng bao giờ con chịu kể lại truyện theo tranh, hay đọc cuốn ehon nào xong con sẽ kể lại nội dung cho mẹ nghe cả.
Mặc dù lần cuối cùng mình đọc cho Bon nghe những cuốn ehon này cũng đã hơn nửa năm trước. Nhưng mình rất ngạc nhiên là con mở ra nhìn tranh rồi kể lại theo ngôn ngữ của mình với nội dung và các chi tiết nhỏ rất chính xác với cuốn truyện.
Quá trình 6 năm đồng hành đọc ehon cho Bon hầu như chưa bao giờ mình đặt câu hỏi khi đọc xong hay muốn ép con sẽ phải kể lại nội dung câu chuyện. Lúc Bon tầm 4-5 tuổi mình cũng muốn rèn luyện cho con khả năng kể chuyện nên dụ Bon tập kể lại câu chuyện sau khi đọc ehon xong nhưng không bao giờ con hợp tác, trong khi rất nhiều bạn khác có thể kể lại vanh vách nội dung câu chuyện. Vậy là phải đợi đến 6 tuổi khi có hứng thú thì con mới kể lại. Điều đó mình rất bất ngờ.
3. Câu chuyện số 3: Ghép hình Tangram
Mình mua bộ ghép hình Tangram cho Bon từ hồi 4 tuổi để rủ con ghép cùng nhưng con không hào hứng chút nào, có khi cứ kệ để mẹ tự ngồi xếp, còn mình thì ngồi chơi ô tô.
Thế nhưng thời gian gần đây khi đã 6 tuổi con rất mê trò này và thường xuyên chủ động rủ mẹ ra xếp cùng con hoặc tự ngồi xếp một mình.
4. Mọi hành vi của con đều có ý nghĩa
Tất cả những câu chuyện ấy muốn khẳng định rằng mỗi đứa trẻ có sở thích và mốc phát triển khác nhau. Con mình chưa làm được như con nhà hàng xóm, không phải là con không làm được, đơn giản là chưa đến thời điểm để con thể hiện ra mà thôi. Chỉ cần bố mẹ không so sánh, không áp lực và không nôn nóng, cứ kiên nhẫn và quan sát những sở thích hay hành động của con, đến một thời điểm nào đó mà mình hay gọi là vào “một ngày đẹp trời” con sẽ tự mình làm được mà thôi.
Mọi hành động của trẻ đều có ý nghĩa chứ không phải vô nghĩa. Ngay cả việc trẻ lăng xăng chơi trò này một xíu, trò kia một xíu mà không chịu ngồi ghép hết 1 trò đơn giản là trẻ đang trong quá trình tìm hiểu về cách chơi hay cấu tạo của trò đó mà thôi.
Khi đứa trẻ ngồi yên lặng rất lâu không làm gì, đơn giản là bên trong bộ não bé xíu kia đang suy nghĩ những điều rất chi là “vĩ đại”. Trẻ con luôn cần các khoảng lặng để sáng tạo tốt hơn.
5. Kiên nhẫn và quan sát
Trong hành trình làm mẹ bài học quan trọng nhất mình rút ra được cho đến giờ chính là kỹ năng quan sát con, tâm thái an nhiên, bao dung không nóng vội, không đưa ra những kì vọng quá mức để rồi những kì vọng ấy trở thành áp lực vô hình khiến bản thân chúng ta nôn nóng, mệt mỏi, mất tự tin. Và những năng lượng xấu đó sẽ vô hình tác động lên tâm lý của con khiến con cũng không tự tin để thể hiện bản thân mình nữa.
Đứa trẻ sẽ tự mình thể hiện được cá tính và khả năng riêng của mình nếu chúng được ở bên một người mẹ kiên nhẫn, bao dung, và biết quan sát con. Cứ nuôi con chậm rãi thôi, bạn sẽ thấy nuôi con thật nhàn và con sẽ rất “ngoan”.
