“Con mình không chủ động, việc gì cũng phải giục mới làm, mà chẳng hứng thú để làm việc gì cả. Không biết làm sao để giúp con thay đổi”. Trẻ con thường chỉ thích làm khi có hứng thú. Nhưng làm thế nào để tạo hứng thú cho con?
Thời gian qua mình ít phải giục Bon việc học, và con cũng tự mình chủ động mọi việc hơn hẳn. Và mình rút ra được mấy bí kíp như này:
1. Cho con trải nghiệm làm được rồi thật nhiều (không nhất thiết của phải việc học)
Bon mất gần 3 tuần để lắp ghép bộ lego dành cho độ tuổi 18
Gần đây nhất là câu chuyện Bon mất gần 3 tuần để lắp ghép bộ lego dành cho độ tuổi 18+. Ban đầu khó nên con nói con không ghép được, nhưng rồi mình khích lệ và động viên nên con cũng đã hoàn thành nó. Con cảm thấy mình đã vượt qua được một bức tường rất cao nên con cảm thấy rất vui và tin tưởng ở bản thân. Mình nói với “Đấy con thấy không, chỉ cần con cố gắng là con cũng đã làm được rồi đấy”. Những trải nghiệm như này có rất nhiều trong quá trình Bon trưởng thành cho đến giờ.
Không nhất thiết phải là giải được một bài toán, viết được một bài văn, học tốt môn tiếng Anh, nó chỉ cần là những việc con thích và tự mình làm được thôi thì con sẽ có hứng thú.
Với những bạn nhỏ không giỏi trong chuyện học hành, nếu như bố mẹ luôn tạo cho con tâm lý “Nếu mình bị điểm kém thì sẽ bị bố mẹ mắng” thì sẽ càng khiến trẻ mất đi mong muốn được học tập một cách tự chủ.
Mình hiểu Bon nhà mình chưa phải là cậu bé quá ham mê chuyện học hành, vì thế mình không tạo áp lực gì với thành tích của con. Nhưng chính vì ở những việc khác con tự tin, con làm được nên dần dần con cũng bắt đầu có hứng thú với việc học.
Những năm cấp 1, đứa trẻ chưa yêu thích việc học ở trên trường ngay, chưa có thành tích nổi bật, chưa có điểm số tốt không phải là điều gì quá nặng nề, quan trọng nhất là cho con sự hứng thú với việc học thông qua những trải nghiệm khác mà con thích trước đã.
Bên cạnh việc chơi lego, chơi thể thao, chơi xe ô tô Bon cũng rất mê đọc sách, và mỗi lần đọc xong 1 cuốn sách dầy mình cũng rất tự hào như việc con được huy chương vậy. Và từ việc đọc hết cuốn này, con lại có thêm hứng thú và tự tin để chuyển sang đọc cuốn khác. Cứ như vậy mình đã giúp con tạo ra sự tự tin, kết nối với việc tạo hứng thú đến từ bên trong con.
2. Cho con được quyền lựa chọn
Xuyên suốt bộ sách Kỉ luật mềm mình đã chia sẻ rất nhiều về những câu chuyện bố mẹ hãy tôn trọng và cho trẻ được quyền lựa chọn rồi, mọi người có thể tìm đọc thêm nhé.
Hiện tại mình để con được quyền lựa chọn to do list, học cái mình thích bởi vì chỉ khi ấy con mới có hứng thú.
Nhưng bố mẹ bảo nếu vậy con chỉ chọn những cái không tốt như xem tivi, chơi game thì sao? Thực ra cần có một quá trình bố mẹ vừa mềm vừa rắn để hướng con đến những việc tích cực thông qua việc nên có những quy định và giới hạn cụ thể.
3. Nhờ vả, khen ngợi, khích lệ…
Trong quá trình giúp con tạo ra hứng thú cần rất nhiều những cách làm khác nhau và trải nghiệm khác nhau. Có thể ban đầu con chưa hề thích việc đó, nhưng vì được bố mẹ hay thầy cô nhờ làm mà con lại trở nên thích. Ví dụ như mình chia sẻ với Bon là mẹ hay giới thiệu truyện dựa theo danh sách đọc của Bon, cuốn nào con hứng thú và thấy hay thì mẹ giới thiệu nên Bon đọc xong cho mẹ biết cảm nhận cuốn nào hay nhé.
Mình nhớ có lần bác Hiên kể rằng bác đã nhờ Bon giúp đỡ một bạn ở lớp là vì con có khả năng đặt câu hỏi mà bạn ấy còn hơi ngại, chưa giỏi đặt câu hỏi nên có khi chưa hiểu bài bạn ấy cũng không dám giơ tay. Nên con giúp bạn nhé. Thế là buổi học đó Bon rất tập trung là thường xuyên đặt câu hỏi với thầy giáo, vì phải tập trung thì mới biết đặt câu hỏi với thầy chứ.
Thực ra đó là một mẹo để giúp một đứa trẻ không tập trung nhưng sẽ tập trung vào bài giảng. Thay vì nhắc nhở trẻ là con phải tập trung vào nhé, thì nhờ con một trách nhiệm cao cả hơn là giúp đỡ bạn khác, con sẽ thấy mình thật có ích, và từ đó cũng hào hứng với việc học hơn vì thấy rằng mình có thể làm được”.
Để giúp Bon thay đổi theo chiều hướng tốt hơn mình rút ra bài học là chỉ có khen ngợi và ghi nhận mới làm được điều đó tốt nhất, còn nhắc nhở, phê bình lỗi sai chỉ khiến con càng ngày càng bướng bỉnh hơn. Cũng nhờ việc mẹ khen ngợi và ghi nhận mà Bon tự giác và hứng thú làm những thử thách mà trước đó con rất lười như là tập đàn hay đọc sách tiếng Anh, học Toán.
4. Cho trẻ học cái mình thích
Một trong những may mắn của mình đó là từ nhỏ đến giờ mình được quyền quyết định mọi thứ liên quan đến việc học. Cấp 3 đi học thêm môn gì mình tự quyết định. Đại học học ngành gì cũng tự tìm hiểu và tự quyết. Ra trường làm nghề gì cũng vậy. Chính vì thế mình luôn có hứng thú để làm mọi việc mình đã chọn. Con người chỉ có thể vui vẻ và tò mò khi học và làm cái mà mình thực sự thích, nó cũng là suối nguồn quan trọng để hình thành nên động cơ học tập từ bên trong (sự hứng thú). Thế nên nếu bố mẹ muốn con có hứng thú từ bên trong một cách bền vững thì nên để con được tự do lựa chọn và học cái mình thích.
