Khi đứa trẻ được 6-7 tuổi, giai đoạn chuẩn bị bước vào tiểu học, đại đa số đều hình thành một tính cách riêng, một hay vài kiểu thông minh nổi trội. Nếu bố mẹ là người hiểu rõ được tính cách và điểm mạnh, điểm yếu của con (trí thông minh nổi trội và kém trội hơn) thì mình tin rằng nó sẽ giúp ích rất nhiều trong việc tìm ra phương pháp học và môi trường giáo dục phù hợp với con.
Bài viết này mình chia sẻ một chút về cách mình tìm hiểu về trí thông minh nổi trội của con, cũng như phương pháp học tập phù hợp với con.
1. Nguồn thông tin để đánh giá về trí thông minh của con
Khi đọc cuốn sách “Trí thông minh đa dạng của trẻ”, mình có một nguồn thông tin hữu ích trong việc đánh giá điểm mạnh và điểm chưa mạnh của con. Bố mẹ có thêm xem thêm nội dung ở ảnh mình post về những liệt kê đánh giá để đọc thêm nhé.
Ngoài ra, mình còn một nguồn để giúp mình tham khảo thêm trong việc đánh giá về trí thông minh nổi trội của con đó là kết quả bản sinh trắc vân tay mình làm cho Bon. Và thật bất ngờ vì những đánh giá trong đó cũng tương đồng tới 90% với kết quả mà mình tiếp cận từ thuyết trí thông minh đa dạng.
Có thể có nhiều ý kiến trái chiều về việc sinh trắc vân tay, nhưng mình là người coi trọng việc phân tích dữ liệu nên mình luôn coi kết quả sinh trắc là một nguồn thông tin để mình tham khảo, chứ không phải là dạng mê tín, bói toán về tương lai của con.
2. Cái gì sẽ quyết định đến từng loại hình thông minh của con?
Vâng đó chính là não bộ của chúng ta. Trong kết quả sinh trắc vân tay có một phần đó là kết quả về phân bố số lượng nơ ron thần kinh trên não bộ, và chính điều đó sẽ quyết định đến trí thông minh nổi trội hay kém nổi trội hơn. Và điều này rất đúng với thực tế mỗi trẻ có một điểm mạnh và yếu khác nhau.
Trên vùng vỏ não của con người chia ra 5 khu vực:
2.1 Thuỳ trước trán: Chức năng về nhận thức (tương ứng với trí thông minh nội tâm, tương tác giao tiếp): Giữ vai trò kiếm soát cảm xúc, thấu hiểu, tự giác về giá trị của bản thân và cuộc sống, khả năng dự đoán tình huống xã hội, lập kế hoạch, quản trị, lãnh đạo và kiến tạo. (Đây cũng là chỉ số cao nhất của Bon).
2.2 Thuỳ trán: Chức năng về suy nghĩ (tương ứng với trí thông minh logic toán học, ngôn ngữ, không gian): khả năng suy luận, tính toán và đánh giá logic, sáng tạo, tưởng tượng và liên kết không gian, năng lực xử lí con số, ngôn ngữ và biểu tượng.
2.3 Thuỳ đỉnh: Chức năng về vận động (tương ứng với trí thông minh vận động) kiểm soát chức năng vận động toàn thân, sự linh hoạt của khớp cơ ngón tay và cổ tay, khả năng giữ thăng bằng, cảm nhận và nhận dạng các loại dạng hình vận động.
2.4 Thuỳ thái dương: Chức năng về thính giác (tương ứng với trí thông minh âm nhạc, ngôn ngữ) khả năng thu nhận và sử dụng ngôn ngữ nói, học tập thông qua cách lắng nghe, khả năng tiếp thu, độ nhạy bén và dễ xúc cảm với âm nhạc, âm thanh, ngữ điệu giao tiếp.
2.5 Thùy chẩm: Chức năng về thị giác (tương ứng với trí thông minh hội hoạ, thiên nhiên, không gian) khả năng nắm bắt về thông tin thị giác, ước lượng khoảng cách, tỉ lệ và kích thước, cảm nhận đường nét, biểu tượng, màu sắc, bố cục, ănng khiếu thẩm mỹ trong nghệ thuật hình hoạ.
3. Mình đã hiểu về trí thông minh nổi trội của con như thế nào?
Khi so sánh kết quả phân tích của phương pháp sinh trắc vân tay và thuyết trí thông minh đa dạng, cũng như từ thực tế quan sát con và trao đổi với cô giáo trên lớp về những câu chuyện của Bon thì mình nhận thấy con có 3 điểm nổi trội nhất:
Trí thông minh tương tác giao tiếp, trí thông minh nội tâm, thông minh vận động.
Và khả năng tiếp nhận thông tin thông qua thính giác và vận động.
Đó là lí do vì sao khi học trong lớp con quay ngang quay dọc và không chịu ngồi một chỗ lâu, nhưng vì học bằng tai nên cô hỏi gì là con trả lời được. Và con học với một nhóm sẽ luôn hiệu quả hơn là học một mình. Nếu không hiểu được điều này, mình sẽ suốt ngày mắng con là hư và vô tình tạo áp lực lên con bắt con phải ngoan rồi.
Nhưng may mắn thay vì mình hiểu nên mình đã nói chuyện với con, vì con có khả năng tự nhận thức rất tốt nên chỉ cần mẹ trao đổi về hậu quả của những việc con làm sẽ khiến các bạn và cô bị phiền hà như nào thì con đã dần dần biết kiềm chế và kiểm soát tốt hơn.
Kỹ năng giao tiếp tốt nên con rất chủ động chào hỏi mọi người, kết nối với bạn, quan tâm đến bạn và bạn nào bị bắt nạt con sẽ có xu hướng bảo vệ, kết bạn khá nhanh.
Vì trí thông minh nội tâm nên con có thể tự lên kế hoạch, tự nhận thức về bản thân tốt, nắm bắt cảm xúc người khác tốt. Bố mẹ sẽ chỉ cần quan sát chứ không cần là người chỉ việc cho con.
4. Xây dựng môi trường học tập phù hợp với con như thế nào?
Thực ra mình chưa đủ tự tin để chia sẻ về vấn đề này sâu với các bố mẹ, nhất là những bố mẹ có con lớn hơn tuổi của Bon. Một vài điều mình làm với con đó là:
Vì con thích tương tác giao tiếp, lại thích âm nhạc nên thay vì cho con học piano (mà thực tế là con tự tuyệt việc học piano) nên mình để con học hợp xướng. Con đã rất hạnh phúc và vui vẻ vì được học ở lớp cùng các anh chị lớn tuổi hơn và được vận động qua trò chơi trong giờ học hát đó.
Vì tự nhận thức về bản thân tốt nên con khá tự tin, và chỉ cần bố mẹ đưa cho con những mục tiêu hay tầm nhìn lớn dần dần thì con sẽ tự tin vào bản thân. Còn ngay lập tức nếu quanh con toàn các bạn giỏi và phải học nhiều chưa chắc có ích cho việc này.
Điều này thì mình cũng lấy trải nghiệm từ chính bản thân bố mẹ ra, vì hai bố mẹ đều thuộc top trí thông minh nội tâm, khả năng tự nhận thức và tự giác tốt, và đều đi lên từ trường làng mà ra nên sự tự tin được nuôi dưỡng dần dần.
Chính vì thế ở tiểu học mình sẽ lựa chọn môi trường ở gần nhà, học vừa sức, không học quá nhiều, chưa cần trường chuyên chọn. Cũng là muốn con có thêm nhiều thời gian để bổ sung và hoàn thiện thêm những trí thông minh khác cho con. Ví dụ con có thời gian để học bóng đá, bóng rổ hay là học hát, học vẽ, học cùng nhóm bạn gần nhà, tự lên kế hoạch và quản lí thời gian của bản thân.
5. Cải thiện những mặt bị hạn chế như thế nào
Trong kết quả phân tích thì Bon bị kém về mặt thị giác và không gian, tức là con sẽ không học qua hình ảnh tốt, không giỏi việc sử dụng sơ đồ tư duy. Nhưng mình cần phải khắc phục điều này cho con thay vì bỏ mặc. Mình cho con đi học vẽ, nhưng mình thấy nếu để con học ở những lớp vẽ thông thường thì con cực kì ghét, nên mình phải tìm lớp vẽ mà ở đó con được tự do sáng tạo, được tự mình làm từ đầu đến cuối, kết hợp sử dụng hình khối, nguyên vật liệu khác nhau để làm.
Vì con cũng không thích vẽ và tô màu nên mình cũng hay tạo việc làm đồ chơi tái chế ở nhà để con làm cùng mẹ, chịu khó cắt dán, rồi gợi ý con vẽ ô tô (vì con cực thích ô tô), sau dó mình sẽ tô màu bức tranh của con. Qua thời gian con cũng dần dần hứng thú hơn một chút. Có lẽ khi vào lớp 1 hai mẹ con sẽ có thêm nhiều hoạt động khác nữa cần phải học hỏi.
Trên đây là mình chia sẻ về câu chuyện của Bon, dưới góc nhìn cá nhân, như một ví dụ để các bố mẹ tham khảo. Mỗi đứa trẻ sẽ có nhiều trí thông minh vượt trội chứ không chỉ là một đâu. Nếu bố mẹ nắm rõ về điểm mạnh, điểm yếu của con thì sẽ rất tự tin trong việc xây dựng lộ trình học tập cho con, môi trường học phù hợp với con, mà không cần phải bị cuốn theo trào lưu của bất cứ ai, hội nhóm nào.
