Em bé ngủ trên cây nấm
1. Công việc quan trọng nhất của cha mẹ trong 6 năm đầu đời chính là chăm sóc cho trái tim và cảm xúc của trẻ.
Bởi vì những cảm xúc đầu đời là nền tảng cơ bản để giúp trẻ hiểu được bản thân mình là ai, giúp trẻ phát triển được những kỹ năng xã hội cũng như khả năng học tập sau này. Để nuôi dưỡng cho trẻ cảm xúc phong phú cũng như sự tự tin vào bản thân, trẻ cần phải cảm nhận được tình yêu thương vô điều kiện, sự chấp nhận và đồng cảm của cha mẹ với cảm xúc của mình, đồng thời trẻ cần được học cách đối diện với rất nhiều cung bậc cảm xúc khác nhau, đó là hỉ nộ ái lạc của cuộc đời.
Giống như cái cây muốn lớn lên khoẻ mạnh chúng đều cần phải chịu đựng qua sương gió, an nhiên hứng chịu cái nắng chói chang của mặt trời, lạnh buốt của mùa đông, những trận cuồng phong của mưa bão, chứ không phải là sự “an toàn” trong lồng kính.
Trước mỗi cung bậc cảm xúc của con, dù là tiêu cực hay tích cực đều là những bài học vô cùng giá trị để bố mẹ có thể dạy con về cách đối diện và vượt qua.
Khi bố mẹ cùng con học cách đối diện với những cảm xúc tiêu cực ấy, nó mới là hành trình trưởng thành đích thực từ công việc làm cha mẹ.
2. Khi con mè nheo và bám mẹ nghĩa là con chưa được làm thoả mãn cảm xúc chấp nhận và yêu thương từ cha mẹ
Một trong những câu hỏi tôi nhận được nhiều nhất của các bố mẹ chính là con hay mè nheo và bám mẹ, dù con chỉ 1-2 tuổi hay đã 4-5 tuổi.
Trong con mắt các bố mẹ thì những hành vi này của trẻ là cái gì đó không được tích cực cho lắm. Cha mẹ thường hay ngộ nhận là con lớn rồi thì phải tự lập, không còn mè nheo và bám chặt lấy bố mẹ nữa. Đó thực sự là một hiểu lầm đáng tiếc.
Khi một đứa trẻ mè nheo, bám mẹ chỉ đơn giản là con đang muốn được bố mẹ ôm ấp và thoả mãn nhu cầu cảm xúc của con khi ấy. Trong cuốn “Kỉ luật mềm của trái tim” tôi đã chia sẻ với bố mẹ về câu chuyện bé 4-5 tuổi càng muốn được bố mẹ ôm nhiều hơn, bởi vì con đang muốn trở về cảm giác được làm em bé. Nên khi con cần bố mẹ hãy chấp nhận và tiếp nhận mọi nhu cầu cảm xúc của con, để con thấy mình được yêu thương đầy đủ, được thừa nhận con người một cách trọn vẹn. Khi thoả mãn nhu cầu cảm xúc rồi chắc chắn trẻ sẽ vui vẻ để rời khỏi vòng tay cha mẹ.
Nhưng nếu như bố mẹ đã thừa nhận mọi cảm xúc của con, đã ôm ấp con rất nhiều rồi mà con vẫn mè nheo, vẫn cứ đòi hỏi mẹ phải ôm, phải bên cạnh, phải quan tâm đến mình thì có thể là:
– Cha mẹ chưa thừa nhận con một cách chân thành và như nhiên nhất
– Hoặc cha mẹ chưa có cách trò chuyện đúng đắn để khích lệ con
Với ý đầu tiên, có thể khi con mè nheo, đòi hỏi bố mẹ phải quan tâm mà lúc đó bố mẹ đang bận làm việc gì đó mình không dành trọn ánh mắt và sự chú tâm của mình để hồi đáp nhu cầu cảm xúc của con.
Hoặc thấy con mè nheo nhiều quá nên cha mẹ đáp ứng trong tâm trạng khó chịu, cau có với con, nói với con những lời tiêu cực “Lớn rồi mà suốt ngày mè nheo”. Tất cả những điều đó sẽ khiến trẻ cảm thấy chưa thoả mãn được nhu cầu cảm xúc.
Con chưa được bố mẹ tiếp nhận và thừa nhận một cách hoàn toàn nên thực sự bên trong nội tâm của con vẫn còn rất nhút nhát, chưa tự tin vào mình. Vì thế con tiếp tục mè nheo để thu hút sự chú ý của bố mẹ hơn nữa.
Với ý thứ hai, có thể khi đáp ứng nhu cầu cảm xúc bố mẹ giảng giải quá nhiều với con, yêu cầu con phải như này như kia. Hoặc nói với con chưa rõ ràng dứt khoát lí do cho con biết bố mẹ chưa đáp ứng được nhu cầu cảm xúc của con, cảm xúc của bố mẹ là gì.
3. Cách xử lí tình huống khi con mè nheo
Mỗi khi con mè nheo hay vòi vĩnh tôi luôn thực hiện theo cách: THỪA NHẬN VÀ ĐỒNG CẢM với nhu cầu đó của con bằng cách nhắc lại điều con đang muốn.
3.1 Mè nheo đòi hỏi vật chất:
Nếu con mè nheo để đòi hỏi về mặt vật chất mua cho con cái này cái kia tôi sẽ đồng cảm “Ồ đúng là cái đó đẹp ghê nhỉ”. Hoặc “Ừ chắc là ngon lắm”, “Ừ chương trình đó hay ghê”. Nhưng nếu không không đáp ứng được tôi sẽ ngồi xuống giải thích lí do để con hiểu, đi kèm việc trích dẫn các quy định về việc được làm cái đó như nào. Con có thể phản kháng, có thể ăn vạ nhưng chỉ 1-2 lần con thấy bố mẹ kiên quyết và nhất quán con sẽ không đòi hỏi nữa.
3.2 Mè nheo về mặt cảm xúc như con buồn con muốn mẹ ôm, mẹ bế thì bố mẹ nên đáp ứng nhu cầu cảm xúc đó của con, để con cảm thấy thoã mãn.
– Thừa nhận và đồng cảm với nhu cầu của con bằng cách nói ra điều con đang cảm thấy, đang nghĩ
– Ôm con 5s để thoả mãn nhu cầu
– Còn nếu khi ấy không đáp ứng được hoặc không thể dành thời gian lâu hơn vì bạn đang bận thì hãy ngồi xuống ngang tầm nhìn vào mắt con và nói “Bố mẹ biết con đang rất muốn được bố mẹ nói chuyện và chơi cùng con, quan tâm đến con. Hiện giờ bố mẹ rất bận nên bố mẹ mong con hãy tự chơi, 10 phút nữa bố mẹ sẽ ra chơi cùng con”. Và đúng thời gian đã hứa bạn hãy quay lại để ngồi xuống cạnh con.
– Khích lệ bằng cả trái tim chân thành: Bố mẹ cảm ơn con vì con đã chơi rất ngoan được một mình. Con đã làm được rồi đấy. Bố mẹ rất vui vì con đã hợp tác.
4. Căn bệnh của cha mẹ hiện đại chính là chúng ta suy nghĩ quá nhiều mà cảm nhận quá ít
Chúng ta lo lắng cho con quá nhiều mà quên mất cần phải tin tưởng vào năng lực của con.
Khi con thể hiện nhu cầu của mình, điều đầu tiên chúng ta mong muốn là phải làm sao giải quyết được cảm xúc ấy của con khi đó: chấm dứt con mè nheo, chấm dứt con ăn vạ, để gạt phăng đi mọi đòi hỏi của con bằng câu “Không được”… mà quên mất hãy dành ra 5s để cảm nhận xem con đang thực sự mong muốn gì.
Đôi khi con khóc sau lời bố mẹ nói, bố mẹ lại không nỡ nhìn con khóc, lại đến đáp ứng nhu cầu của con, nhưng trong lòng thì bực bội khó chịu, không an. Chính sự thiếu dứt khoát đó sẽ khiến đứa trẻ không có cơ hội để tin rằng mình sẽ vượt qua được, nên cứ mãi mè nheo.
Khi đã giải thích một cách chân thành với con rồi cha mẹ có thể để con ở đó một mình đối diện với cơn khóc, đối diện với cảm xúc tiêu cực khi ấy. Điều đó cũng rất cần thiết để giúp trẻ học được cách vượt qua giới hạn của chính mình.
Con hiểu mình đang cảm nhận gì, mình sẽ kiềm chế, sẽ vượt qua nó ra sao, để từ đó con tự tin vào bản thân hơn. Sự khích lệ của cha mẹ sau khi con đã vượt qua được cảm xúc tiêu cực khi ấy, sẽ giúp con biết cha mẹ đã ghi nhận và tin tưởng mình.
Đó chính là liều thuốc tuyệt vời để nuôi dưỡng sự tự tin từ bên trong cho con.
Hi vọng bài viết này sẽ giúp các bố mẹ xoa dịu nỗi bất an, lo lắng trong lòng để yêu con trọn vẹn nhất.
