1. Tính độc bản bị mất dần
Trong thế giới ngày nay, mọi thành công đều có công thức mà hầu như ai cũng có thể bắt chước. Những lò luyện thi để đào tạo các nhân tài cho các trường chuyên, lò luyện để làm hồ sơ du học vào những trường đại học top đầu của Anh, Mỹ…đã vô tình biến rất nhiều đứa trẻ thành những bản sao giống nhau, và những lò luyện hoa hậu đã biến những cô gái nhìn giống hệt nhau ở các cuộc thi sắc đẹp.
Tính độc bản đang bị mất dần.
“Chúng ta sinh ra là một độc bản, nhưng lại muốn sống cuộc đời là bản sao của ai đó”, hình như ai đó từng nói câu này. Thế giới đang rất cần những cá nhân có cá tính độc đáo. Bản thân rất nhiều bố mẹ cũng muốn con có cá tính riêng, nhưng thực tế chúng ta lại không đủ dũng cảm để đi những con đường riêng. Cảm giác bất an, lo sợ khi mình bị khác biệt, bị thua kém, bị tẩy chay có lẽ đã khiến chúng ta sợ hãi.
Một xã hội công nghiệp là xã hội tạo ra bản sao nhiều nhất.
2. Quá trình hình thành cá tính riêng rất cần sự đồng hành của bố mẹ
Trong các cuốn sách của mình, nhà giáo dục nổi tiếng Sir. Ken Robinson đã phân tích rằng các mô hình trường học ngày nay giết chết tính sáng tạo và cá tính riêng của mỗi đứa trẻ. Cá nhân mình nghĩ rằng chúng ta không thể thay đổi được mô hình trường học hiện tại. Ở Việt Nam thì sẽ càng khó khăn hơn, nhất là với hệ thống trường công. Thế nhưng chẳng lẽ cha mẹ lại bỏ cuộc?
Đa phần cha mẹ ngại đồng hành để nuôi dưỡng cá tính và sở thích riêng của con vì không có thời gian, vì ngại đi ngược lại đám đông, và vì không đủ dũng khí.
Dù là người đang chia sẻ với các bố mẹ về chủ đề này nhưng mình cũng không dám chắc những điều mình làm đã là thực sự tốt nhất để nuôi dưỡng cá tính riêng cho con đâu bố mẹ ạ. Mình vẫn là trên con đường dò dẫm thôi. Mình chỉ dám chia sẻ với bố mẹ một vài quan điểm như này để nuôi dưỡng cá tính riêng cho con:
2.1 Con được yêu thương vô điều kiện bằng sự tôn trọng chính kiến và lắng nghe
Xuyên suốt bộ sách “Kỷ luật mềm” của mình, giá trị lớn nhất mình chia sẻ tới các bố mẹ trong quá trình nuôi dạy con đó là hãy cho con tình yêu thương vô điều kiện, sự thừa nhận những nhu cầu cảm xúc của con, và lắng nghe chính kiến của con. Bởi vì đây là nền tảng quan trọng nhất để đứa trẻ tự tin vào bản thân, và từ đó tự tin với con người riêng của mình. Bon bảo rằng con yêu mẹ và ở bên mẹ con được tự tin nhất, có lẽ chính vì vậy con thể hiện toàn bộ con người của con một cách không che đậy. Và mình khích lệ con hãy thể hiện con người mình, suy nghĩ của mình, cảm xúc của mình, bởi phải như vậy con mới có dũng khí để sống với cá tính riêng của mình. Tất nhiên không tránh khỏi những lúc mình quát mắng con khi con bướng bỉnh đâu bố mẹ ạ.
2.2 Duy trì đam mê và tôn trọng sở thích riêng của con
Bon có 3 niềm đam mê lớn đó là ghép lego, chơi ô tô và đọc sách. Đam mê ô tô từ hồi 1 tuổi, lego từ 4 tuổi và đọc sách từ 0 tuổi. Mình chỉ cố gắng duy trì cá tính riêng của con, thông qua việc tôn trọng sở thích riêng, tạo điều kiện để con được theo đuổi những trò chơi mình thích (đương nhiên là những hoạt động lành mạnh). Tính ương bướng và có chính kiến riêng, hay cãi bố mẹ cũng là nét tính cách riêng của con không lẫn với ai.
Sẽ có bố mẹ bảo chẳng thấy con mình có đam mê hay sở thích gì. Thực ra có thể ngay từ khi con còn nhỏ thì bố mẹ chưa quan sát kỹ lắm, cũng không thể hiện sự quan tâm, nên lớn lên con không thể hiện được sở thích ấy một cách rõ ràng. Hoặc đó có thể là những sở thích không quá đặc biệt hoặc sở thích không liên quan đến việc học kiến thức nên bố mẹ không ủng hộ con, có khi con chơi lại cấm đoán con. Nếu vậy chẳng bao giờ bố mẹ thấy được sở thích hay đam mê của con cả.
2.3 Tận dụng sở trường của con
Tháng 12 Bon được nhận một món quà, đó là bộ lego ghép xe đua McLaren đời mới nhất. Ghép được đến 1/3 bộ thì gặp phải khúc khó nhất do động cơ hình dạng 3D mà bản hướng dẫn lại là 2D nên con chưa thể tưởng tượng ra. Vật vã mấy hôm con khóc lóc than thở “Sao ông W lại tặng con bộ Lego khó thế chứ?”. Mình cười bảo “Bởi vì ông nghĩ là con có thể làm được. Hơn nữa bộ này dành cho 18+ nghĩa là ông ấy muốn bảo là con không phải ghép nó trong 1-2 ngày là xong, mà có khi cần cả 1-2 tháng hoặc cả năm. Thế nên bây giờ mình chưa làm được thì mình dừng lại rồi mấy hôm sau làm tiếp cũng được”.
Bon có vẻ xuôi xuôi. 2 tuần sau Bon nhờ chú S sang giúp đỡ ở chỗ bị mắc đó. Và sau đó con đã mày mò để tự lắp ghép xong chiếc xe sau gần 3 tuần.
Thực sự mình cũng rất nể Bon ở khả năng tự suy nghĩ và làm việc độc lập bởi con không cần đến sự giúp đỡ nào của bố mẹ trong quá trình làm. Ghép lego cũng là một cách để con rèn luyện tính kiên trì. Thử thách ở mức độ khó hơn so với khả năng cũng là một cách giúp con gia tăng sự tự tin. Thay vì làm phiếu Toán mà con không thích thì việc ghép lego mà con yêu thích cũng là một cách riêng để con rèn luyện tính kiên trì và giữ được cá tính riêng của mình.
2.4 Dù không thể toả sáng ở nơi đông người thì hãy luôn làm tốt nhất có thể
Trong dịp nhà trường tổ chức văn nghệ Bon về kể với mẹ con cũng muốn được giao nhân vật chính của tiết mục. Mình cười bảo con có tinh thần cầu thị như thế là tốt. Nhưng mà dù là đảm nhận vai trò nào thì hãy luôn cố gắng hết sức mình con ạ.
Buổi chiều hôm biểu diễn mình đến sớm hỗ trợ lớp, con chạy ra ôm mẹ và nói “Con sẽ cố gắng biểu diễn thật tốt mẹ ạ”. Sau khi chương trình kết thúc mình ôm Bon và khen ngợi “Con đã làm rất tốt vai trò của mình đấy”. Khi đi về mình phân tích với con rằng “Con không cần phải là ngôi sao toả sáng trên sân khấu thì mới thấy tự hào, dù chỉ là vai nhỏ con mà làm tốt nhất ở phần mình biểu diễn là mình đã thực sự toả sáng với chính mình rồi. Mẹ thấy rất vui vì điều đó.
Mẹ cũng không cần con phải là người học giỏi nhất lớp, con chỉ cần biết mình thực sự thích gì và theo đuổi nó thôi. Con hãy cứ toả sáng trong cuộc đời của riêng mình, bởi con là nhân vật chính của cuộc đời mình.
Đôi khi chúng ta thường thích con mình phải là nhân vật chính trong một vở kịch, thể nhưng làm tốt một vai diễn quần chúng và tự hào về điều đó mới là điều dũng cảm hơn cả.
Cá tính riêng còn được thể hiện ở năng lực chấp nhận và tự hào về bản thân. Đối với mình điều này cực kì quan trọng. Bởi vì nó cho con sự tự tin vào chính con người mình, và dũng cảm dấn bước.
2.5 Không thể có cá tính riêng nếu không có lòng dũng cảm và sự kiên trì
Tất cả những điều mình chia sẻ ở trên sẽ không thể có được nếu thiếu đi lòng dũng cảm và chấp nhận bản thân. Mình tin rằng chỉ khi chúng ta là những người thực sự biết nhìn vào bên trong, chúng ta mới có được sức mạnh làm điều đó. Bố mẹ luôn sống với con người thật của mình, chấp nhận sự khác biệt ở con để không so sánh, hiểu được điểm mạnh và yếu của con….mới có thể giúp con giữ được cá tính riêng.
Và làm cha mẹ chúng ta cần rất nhiều đến lòng dũng cảm và sự kiên trì.
Hi vọng nhận được sự đồng cảm và chia sẻ của mọi người.
