Hiện nay trên mạng xã hội những quảng cáo rất hấp dẫn nào là giúp trẻ phát triển trí thông minh ở giai đoạn vàng, nào là kích thích não bộ, nào là phương pháp giáo dục sớm, khiến ba mẹ lạc vào ma trận của những đồ chơi.
Nói không ngoa thì những ba mẹ có con đầu lòng ở độ tuổi 0-3 tuổi chính là những phụ huynh chịu chi nhất cho con. Vì sinh con đầu lòng còn chưa có kinh nghiệm nhiều, thấy cái gì tốt đều sẵn dàng đầu tư. Thế nên mình gặp không ít ba mẹ mua cho con cả 1 phòng đồ chơi.
Nhưng với những nghiên cứu mình đã đọc và trải nghiệm của bản thân nuôi con ở độ tuổi 0- 3 tuổi thì mình có quan điểm rằng:
1. Trẻ con không cần quá nhiều đồ chơi
Bởi vì điều trẻ con cần là được chơi cùng và tương tác cùng với người lớn càng nhiều càng tốt.
Đồ chơi được sáng tạo ra một phần là vì để thay thế ba mẹ trở thành “người trông giữ trẻ”, cho trẻ ngồi yên và giúp trẻ học những điều cần thiết trong cuộc sống.
Những đất nước phát triển, đồ chơi được sáng tạo rất nhiều cho trẻ, nhưng cùng với nó là trẻ bị tước đoạt đi cơ hội và thời gian tương tác trực tiếp với người lớn.
Mà với trẻ 0-3 tuổi thì giáo dục sớm tốt nhất chính là được trò chuyện, chơi cùng người lớn, chứ không hẳn là đồ chơi và ngồi chơi 1 mình.
2. Trẻ cần nhất là được bố mẹ chơi cùng, trải nghiệm cùng
Mình biết nhiều ba mẹ 9X tự hào là con còn bé có thể ngồi chơi 1 mình, nhưng hậu quả đằng sau nó là trẻ thiếu đi chất xúc tác để hình thành năng lực tương tác giao tiếp với mọi người.
Hình ảnh tiêu biểu cho giai đoạn 0-3 tuổi chính là hình ảnh đứa trẻ quấn quít bám chân mẹ không rời.
Vì trẻ cần được song hành cùng bố mẹ trong mọi hoạt động, bố mẹ sẽ dạy trẻ mọi điều trong cuộc sống, trong sinh hoạt hàng ngày.
Chính trong những trải nghiệm cùng bố mẹ đó, bố mẹ sẽ hướng dẫn cho trẻ cách làm, trẻ quan sát và bắt chước để làm theo. Từ đó trẻ hình thành được năng lực tư duy, năng lực giải quyết vấn đề, năng lực quan sát và bắt chước, sự tò mò. Nó chính là nền tảng xây dựng nên năng lực học tập sau này.
Thật đáng tiếc biết bao nếu như ta tách trẻ ra khỏi những hoạt động của cuộc sống, thiếu cơ hội được làm cùng bố mẹ, chơi cùng bố mẹ.
3. Những trò chơi để kích thích vận động tinh của ngón tay, những trò chơi kích thích 5 giác quan để phát triển trí não
Và những trò chơi từ đồ linh tinh giúp kích thích sự sáng tạo.
Là những hoạt động rất cần thiết cho trẻ ở giai đoạn 0-3 tuổi để phát triển não bộ và hệ thần kinh vận động. Mình sẽ không chia sẻ sâu về các hoạt động đó ở bài này. Muốn biết con cần chơi gì thì bố mẹ đọc thêm 2 bài sau nhé.
4. Đồ chơi handmade, đồ thật vật thật là những trải nghiệm tốt nhất
Mình nhớ giai đoạn 0-3 tuổi nuôi con bên Nhật, vì bố đi làm toàn đi sớm về khuya nên hầu như chỉ có 2 mẹ con, nên mình luôn tạo ra không gian và cơ hội để Bon được cùng mẹ làm mọi thứ, chơi mọi thứ.
Ví dụ như mẹ đi chợ siêu thị con được đi cùng chọn đồ thực phẩm, con giúp mẹ lấy đồ ăn bỏ vào tủ lạnh, con được cùng mẹ rửa rau, thái rau củ, nghịch nước…Đi tắm thì con được tự lấy sữa tắm xoa lên đầu (vì trẻ con cái gì cũng muốn thử nên nếu ở phạm vi không nguy hiểm đến tính mạng thì mình sẽ luôn hướng dẫn để con được tự làm”.
Mình thường bày những trò như 1 chậu nước để con múc nước đổ vào chai, con nhặt sỏi bỏ vào chai, con tập vắt khăn, tập bóc dán sticker, cầm dao, cầm kéo, cầm bút, cầm cọ, rửa rau….Khi đi tắm bố hay bày trò nghịch trong bồn nước với con nên con rất thích tắm cùng bố vào cuối tuần.
Mình không mua nhiều đồ chơi cho Bon, ngoài ô tô là con mê tít thì có mua một chút và con chỉ tập trung chơi món đồ yêu thích đó. Những đồ chơi hanmade mình làm hoặc là đồ thật vật thật thì con chơi rất lâu.
Con hay bắt chước theo cuốn ehon đã đọc (như hình minh hoạ).
Mình dựa vào những kiến thức và mốc phát triển từng độ tuổi để nghĩ ra những trò chơi phù hợp với điều kiện gia đình: Nhặt sỏi, chơi đất nặn, xé giấy, cắt ống hút và luồn dây qua, kẹp quần áo, thả vật vào hộp qua khe hẹp, bóc dán sticker….
5. Chơi cùng con như thế nào? Nếu con chưa tập trung hay thích đồ chơi đó thì sao?
– Bố mẹ đừng áp lực cho mình là con sẽ ngồi tập trung chơi đồ chơi đó, hoặc yêu thích ngay món đồ mình mua về. Vì mỗi trẻ thể hiện sự hứng thú khác nhau, và thời điểm cũng khác nhau. CÓ thể bây giờ chưa thích nhưng 1 năm sau mới thích. Trẻ -3 tuổi thường chỉ tập trung được dưới 5 phút thôi.
– Không nên bỏ ra nhiều đồ chơi 1 lúc. Chỉ nên để ra 1-2 đồ chơi để trẻ chơi, sẽ giúp trẻ học được cách chơi tốt hơn
– Bố mẹ là người hướng dẫn trẻ cách chơi, để trẻ trải nghiệm mình chơi được đồ chơi đó từ đầu đến cuối là như thế nào. Còn muốn biết hướng dẫn trẻ ra sao thì cần phải sâu hơn nhé.
6. Hãy coi trọng thời gian ở bên con trong 3 năm đầu đời
Mình nghĩ rằng giáo dục sớm tuyệt vời nhất cho con chính là bố mẹ bày ra đồ chơi để con chơi, mà không cần quá nhiều đồ chơi mua sẵn.
Nếu mình hiểu con cần gì, cách làm ra sao thì mình sẽ là ông bố bà mẹ thông thái cũng như có tâm thế bình an khi nuôi dạy con.
Nếu bố mẹ muốn có kiến thức và tâm lý vững vàng để đồng hành cùng con ở độ tuổi 0-3 tuổi thì hãy tham khảo khoá học của mình “Kỉ luật mềm của trái tim”.
