1. Khi nào nên nổi giận, khi nào nên im lặng?
1.1 Câu chuyện Bon thất hứa
Chiều tối hôm qua mình đã có một trận nổi giận với Bon, không phải là mình không kiểm soát được cảm xúc mà mình chủ đích nổi giận để cho Bon hiểu hậu quả của việc con làm rất nghiêm trọng, và bố mẹ thực sự không mong muốn điều đó.
Với mục tiêu học tiếng Anh tốt hơn, Bon đang luyện tập thói quen đọc trên Razkid hàng ngày. Thay vì đọc buổi tối trước khi đi ngủ (dùng thiết bị điện tử trước khi đi ngủ sẽ không tốt cho giấc ngủ) thì mình đã đề nghị con chuyển thành buổi chiều sau khi con đi học về.
Con có 40 phút sửa dụng thiết bị điện tử trong ngày. Trong đó 25 phút đọc và 15 phút được giải trí theo ý mình thích. Đọc tiếng Anh thì khó hơn đọc tiếng Việt nên cũng có đôi lúc Bon không thích đọc, còn lúc nào chủ động thì rất hào hứng.
Mọi việc con vẫn giữ lời hứa đúng.
Cho đến chiều qua, khi nhắc đọc tiếng Anh thì con hậm hực. Mình bảo con có thể lựa chọn giải trí trước rồi đọc cũng được.
Con vui vẻ giải trí xong, nhưng sau đó hết 15 phút con tắt đi, chạy vào phòng lấy sách truyện ra đọc mà không thực hiện theo lời hứa.Mình có hỏi con đã thực hiện lời hứa chưa thì con còn dùng dằng không muốn đọc. Mình biết trẻ con tuổi này chỉ thích làm những điều dễ dãi, làm những điều mình thích. Nếu việc nào khó khăn một chút, hoặc bản thân ngại một chút là sẽ không muốn làm.
Thế nên,
Mình quát cho một trận:
– Con đã thực hiện đúng lời hứa mình cam kết chưa? Con hứa đọc truyện sau khi giải trí, nhưng con lại chọn đọc truyện là việc con dễ dàng làm được thay vì giữ lời hứa.
– Mẹ không muốn con trở thành đứa trẻ không biết giữ lời hứa. Mình còn nói hơi nặng nề (Mẹ không muốn đứa con mẹ nuôi dạy trở thành đứa trẻ thất hứa như vậy).
– Mẹ không đồng ý với thái độ dễ dãi với những mục tiêu và thực hiện mục tiêu của con như vậy. Nếu việc gì dễ mới làm, việc nào khó mình bỏ thì không bao giờ mình tiến bộ được.
– Mẹ cần nghiêm khắc với con từ việc nhỏ: mục tiêu đã đề ra và việc thực thi nó đều phải nghiêm túc.
Bon thấy mẹ ít khi quát và mắng như vậy nên sợ, biết mình làm lỗi rất to, thế nên xin lỗi mẹ và hứa sẽ giữ lời hứa.
1.2 Khi nào sẽ nổi giận, khi nào sẽ im lặng- bình tĩnh?
Trong công việc làm mẹ hàng ngày, chúng ta cũng không bao giờ tránh khỏi những tình huống mà mình sẽ không biết nên ứng xử như thế nào là đúng.
Bản thân mình cũng vậy. Nên mình sẽ nghe theo tiếng trái tim mách bảo. Và mình dựa vào những nguyên tắc, là giá trị cốt lõi mình coi trọng để ứng xử.
Với con cái, để nuôi dạy con luôn cần kết hợp cả cương và nhu. Tuỳ theo tính cách của trẻ để bố mẹ sẽ thể hiện sự cương nhu đó như thế nào. Nó không có công thức chung cho tất cả mọi người. Như câu chuyện trên chỉ là một ví dụ mình muốn chia sẻ tới các bố mẹ.
Với mình, Bon là một cậu con trai cá tính mạnh và mình hiểu tính cách của con nên tuỳ từng tình huống, có những lúc mình phải “nổi giận” để con hiểu con đang đi quá giới hạn với những việc liên quan đến thói quen, kỹ năng, sự rèn luyện. Cũng có lúc mình giận bằng cách “im lặng” để khiến con phải suy nghĩ thật sâu sắc cho sự việc đó, với việc liên quan đến cảm xúc, ứng xử với người khác, đạo đức hay nhân cách…, chứ không hẳn lúc nào cũng nổi giận nói to được sẽ phản tác dụng.
Đây chính là sự khác biệt trong cách nuôi dạy con của mỗi cha mẹ.
2. Những nguyên tắc nới lỏng và nghiêm khắc
Lâu rồi mình đọc được một bài báo chia sẻ về những nguyên tắc nới lòng và nghiêm khắc rất thú vị. Mình thấy rằng mình cũng đang áp dụng theo những điều đó trong việc xây dựng những giá trị cốt lõi khi nuôi dạy con.
Việc đưa ra các giới hạn và những chuẩn mực trong cách ứng xử của cha mẹ với con là điều rất quan trọng. Mình thấy rằng chính nhờ điều đó đã giúp mình nhất quán, kiên định-kiên trì-kiên nhẫn trong việc đồng hành cùng con.
2.1 Những việc cần nới lỏng
– Nới lỏng trước thất bại của con:
Bởi vì thất bại là cơ hội để giúp trẻ học được những bài học quý giá nhất cho sự trưởng thành. Nếu quá khắt khe trước những thất bại của con, cha mẹ sẽ tước đoạt đi cơ hội để trẻ dũng cảm đối diện với khó khăn, không dám thử thách vì luôn sợ bị thất bại, trẻ sẽ không rút ra được bài học từ thất bại. Những người thành công nhất luôn là những người gặp nhiều thất bại nhất.
– Nới lỏng trong việc đánh giá con:
Trẻ con thường bị ảnh hưởng tâm lý bởi những lời đánh giá của người lớn. Vì thế mình luôn cố gắng để giúp con hiểu rằng người khác không có quyền đánh giá hay dán nhãn về con, chỉ có con mới là người quyết định giá trị của bản thân mình. Bố mẹ đừng nên nôn nóng đánh giá năng lực hay phẩm chất của con từ sớm, bởi chính điều này sẽ khiến chúng ta hạn chế khả năng phát triển của con. Luôn kiên trì, kiên nhẫn và tin tưởng vào con, không vội lo lắng khi con thua kém bạn bè, không áp lực khi thầy cô nhận xét thiếu tích cực về con mình, không buồn hay thất vọng khi con bị điểm kém…bố mẹ nhé.
– Nới lỏng trong việc trao quyền tự do của con:
Với mong muốn con tự tin-tự lập-tự chủ mình có những nguyên tắc rất rõ ràng trong việc cho con được tự do lựa chọn điều gì, còn điều gì bố mẹ sẽ can thiệp. Bố mẹ tìm mua cuốn “Kỷ luật mềm trong gia đình”, “Kỹ năng tự học cho trẻ tiểu học “ mình chia sẻ rất chi tiết về các giới hạn, cũng như những việc cần trao tự do để nuôi dưỡng tính tự chủ cho con. Bố mẹ cứ cấm đoán, kè kè bên con sẽ càng khiến con thụ động. Nhưng nếu dễ dãi với con quá sẽ khiến con trở nên nhu nhược.
2.2 Những việc cần nghiêm khắc
– Đặt mục tiêu rõ ràng:
Mục tiêu sẽ giống như kim chỉ nam giúp chúng ta biết được hướng mình cần đi. Cha mẹ rất cần tạo thói quen cho con biết lên mục tiêu cho chính mình, để con sống cuộc đời có ý nghĩa, và có động lực khát khao được học tập suốt đời. Nếu không có mục tiêu chúng ta chỉ đang sống tạm qua ngày, để cuộc đời mình phó mặc cho thời gian. Vì thế bản thân mình rất nghiêm khắc với những mục tiêu mình đề ra, còn thời gian để thực hiện được nó có thể lỡ hẹn vì những lí do khách quan, nhưng đích đến phải luôn đạt được.
– Thực hiện các mục tiêu:
Thực hiện được mục tiêu là công việc khó khăn nhất. Ngay cả người lớn cũng thường bị căn bệnh trì hoãn làm cho mình trở nên dễ dãi trong việc thực thi, thì với trẻ con điều đó là chuyện thường xuyên xảy ra.
Bản thân mình khi đồng hành cùng Bon thực hiện các mục tiêu cũng nhiều lần gặp tình trạng được một thời gian con bỏ bê, mẹ cũng quên nhắc nhở. Nhưng khi phát hiện ra thì cả gia đình lại cùng nhau lập lại thói quen. Và chính thái độ nghiêm khắc với việc thực hiện, làm cái gì nên kiên trì làm đến cùng của cha mẹ sẽ giúp con có được tâm thế vững vàng để thực hiện. Thất bại ở đâu thì lại đứng lên sửa lại và tiếp tục.
– Hành vi ứng xử, đạo đức và nhân cách:
Có lần mình hỏi Bon rằng con có biết tại sao mẹ lại rất nghiêm khắc với những việc con ứng xử thiếu tôn trọng người khác, hay hành vi không đúng đắn nơi công cộng, và luôn khuyến khích con cần trau dồi đạo đức, lòng biết ơn, sự trung thực, tình yêu thương không? Bởi vì con có tài giỏi đến đâu đi chăng nữa thì những phẩm chất đạo đức và nhân cách của con mới là thứ quyết định thành công cuộc đời con, quyết định con là người như thế nào, con sống cuộc đời ra sao. Đạo đức và nhân cách giống như kim chỉ nam dẫn lối cho tài năng của con. Tài năng chỉ giúp con bay nhanh, nhưng đạo đức và nhân cách mới là thứ giúp con bay cao và xa mãi.
Trong một xã hội cũng vậy, nếu chỉ coi trọng tiền bạc mà thiếu đi chuẩn mực đạo đức của xã hội thì xã hội đó sẽ không bao giờ phát triển bền vững được. Nhật Bản là một trong những đất nước rất coi trọng những chuẩn mực đạo đức xã hội nên đất nước họ phồn thịnh rất lâu dài.
Cảm ơn mọi người đã đọc bài. Hi vọng bài viết sẽ giúp các bố mẹ có thêm động lực trên hành trình nuôi dạy con.
Ba mẹ hãy mua các cuốn sách Kỷ luật mềm của mình để thực hành nhé.
