LÀM SAO ĐỂ TRẺ YÊU ĐỌC SÁCH VÀ ĐỌC SÁCH VĂN CHƯƠNG

Bon đang đọc cuốn Billy của tủ sách Kẹp Hạt Dẻ

Dịp nọ mình đã đi tham dự buổi toạ đàm “Đọc văn chương để làm gì?” do công ty sách Phương Nam tổ chức. Là một người cũng thích đọc văn chương, và có một cậu con trai 8 tuổi cũng chỉ mê đọc sách văn học nên mình cũng muốn đi  nghe chia sẻ của các dịch giả nổi tiếng.

Các diễn giả hôm đó là bác Trịnh Lữ, anh Lê Quang, chị Nguyễn Quyên đã cho mình có thêm rất nhiều góc nhìn thú vị khác về việc đọc sách, đặc biệt là sách văn học, và việc chọn sách để đọc cho độ tuổi học sinh. Câu hỏi đầu tiên:

1.  Ý nghĩa của đọc sách văn chương là gì?

Đọc văn chương để làm gì nhỉ, một câu hỏi mà những người ít đọc sách văn chương sẽ thường hỏi những người đọc sách văn chương?

Có lẽ là chẳng để làm gì cả. Bởi vì người ta vẫn sống tốt mà chẳng cần đọc văn chương, hay thậm chí là đọc sách. Đầy người vẫn sống vui vẻ, hạnh phúc, thành công mà không phải là người mê đọc sách văn học.

Anh Lê Quang chia sẻ “Đọc sách văn chương chính là để thoả mãn cái tôi trong chính con người mình. Nó là một sở thích cá nhân”, thế rồi khi trưởng thành chúng ta bắt đầu có những ràng buộc trong cuộc sống, và văn chương giú đã giúp ta biết cách chấp nhận những ràng buộc.

Bác Trịnh Lữ thì chia sẻ “Đọc sách văn chương là quá trình khai phá chính mình, những trải nghiệm trong văn chương giúp mình chiêm nghiệm với đời sống thực, và giúp ta không bất ngờ trước những tai ương trong đời. Đọc văn chương giúp chúng ta chữa lành chính con người mình”.

Chị Quyên trích dẫn một nghiên cứu chỉ ra với những học sinh lớp 8 khi đọc sách văn chương các em có được những niềm vui

    • Niềm vui trí tuệ: Khi đọc sách các em sẽ liên tục lật sang những trang kế tiếp để thoả mãn sự tò mò
    • Niềm vui xã hội: Các em hiểu được bản ngã của mình và từ đó kết nối với xã hội
    • Niềm vui lao động: Khi đọc chúng ta tham gia vào quá trình tương tác với văn bản, phải bỏ công sức ra để đọc nên chúng ta hiểu giá trị của lao động là muốn làm gì nhất định phải bỏ công sức, đọc xong ta sẽ có ứng dụng gì vào cuộc sống
    • Niềm vui chơi: Đọc để chơi, đơn giản đó là một niềm vui như rất nhiều niềm vui khác

Đối với mình đọc sách văn chương đúng là đúng như những ý nghĩa trên. Mình thấy rằng khi đọc văn chương mình được trốn vào thế giới riêng của mình, cô độc mà không hề cô đơn. Hồi học phổ thông mình chủ yếu chỉ đọc tác phẩm văn học, tiểu thuyết và mình nghĩ rằng đọc văn chương tuy chẳng giúp ích gì cho mình ở thời điểm đó, nhưng nó như những giọt nước thấm qua mạch đá vào lòng đất tạo nên mạch nước ngầm, giúp đời sống tâm hồn mình phong phú hơn.

2. Có nên giới hạn độ tuổi khi chọn sách

    • Có nên giới hạn độ tuổi?

Hôm đó mình có một câu hỏi là “ Đa số bố mẹ có con độ tuổi cấp 2 thường băn khoăn trong việc không biết nên lựa chọn sách gì cho con. Vậy với độ tuổi từ cấp hai trở lên thì các dịch giả có gợi ý gì về việc chọn sách đọc không?”.

Mọi người đều trả lời rằng không nên có bất cứ giới hạn nào về việc đọc sách cho trẻ. Hãy cứ để trẻ đọc bất cứ thể loại nào mà trẻ thích. Tất nhiên vẫn nên có sự kiểm duyệt nội dung trước khi cho trẻ đọc.

Bác Trịnh Lữ chia sẻ quan điểm rằng bác không có khái niệm về sách văn học thiếu nhi, và cũng không có trải nghiệm đọc sách thiếu nhi là bởi vì từ khi bắt đầu đọc bác đã làm quen với những tác phẩm như “Những người khốn khổ” rồi. Việc giới hạn và phân chia sách theo độ tuổi chẳng khác nào như người ta cho đứa trẻ bú mớm, đưa từng ít một cho nó chứ nó không được tự lựa chọn. Những truyện cho thiếu nhi đôi khi được viết để thoả mãn chính người viết chứ không phải cho trẻ nhỏ. (về điều này mình nghĩ chắc do bác chưa tìm hiểu sâu về picture book cho độ tuổi 0-7 tuổi nên mới đánh giá như vậy).

    • Đừng nên cấm đoán

Khi mình gặp riêng anh Lên Quang sau buổi toạ đàm để xin chữ kí anh có nói với mình rằng đừng nên giới hạn hay cấm đoán bất cứ thể loại nào nếu trẻ muốn đọc. Vì cái gì càng cấm thì càng gây tò mò. Người ta chỉ đọc khi người ta có nhu cầu. Trẻ khát khao đọc đơn giản vì trẻ có nhu cầu đọc về thể loại đó. Hồi anh đi học có những tác phẩm mang tính “tình dục” bị cấm đoán nhưng vẫn có hàng ngàn bản chép tay truyền nhau đọc. Đừng sợ những tác phẩm trần trụi hay sợ nó gây độc hại. Con người ta cần phải trải nghiệm qua nhiều thể loại trong quá trình trưởng thành.

Thực ra thì có một vấn đề mà nhiều cha mẹ hiện nay đang đối diện đó là trẻ cấp 2 trở lên chỉ thích đọc truyện anime hoặc truyện ngôn tình, light novel. Nhiều cha mẹ cho rằng truyện ngôn tình, light novel là xấu nên cấm đoán con. Tuy nhiên mình cũng có quan điểm là đừng nên cấm trẻ đọc. Thay vào đó cha mẹ hãy đồng cảm và thấu hiểu nhu cầu của trẻ. Tuổi mới lớn rất tò mò về những cảm xúc rung động đầu đời, việc đọc ngôn tình là thoả mãn sự tò mò này. Nên nếu càng cấm trẻ càng nghiện. Điều chúng ta cần làm là đừng để trẻ nghiện mỗi thể loại truyện ngôn tình đó, mà nên đọc đa dạng và thử thách ở những tác phẩm văn học có chiều sâu và văn học kinh điển.

Ngôn tình đa phần nội dung dễ đọc, cấu trúc đơn giản, cùng một môtip, nên trẻ đọc nhiều sẽ dễ dẫn đến có nhìn bị lệch lạc so với thực tế cuộc sống. Mọi thứ bên ngoài cuộc sống không màu hồng như trong ngôn tình. Về điểm này bố mẹ hãy khuyến khích con đọc thêm những tác phẩm văn học đương đại, hoặc kinh điển, bất cứ cuốn nào mà bố mẹ đã từng đọc. Có thể cùng con đi ra hiệu sách tìm đọc một cuốn bất kì. Dần dần giúp con mở rộng thể loại sách, từ đơn giản sang phức tạp, đòi hỏi chiều sâu hơn.

3. Làm sao để giúp trẻ yêu thích sách văn chương trong thế giới hiện đại

Đây không có trong phần chia sẻ của các diễn giả, mình tự đúc kết nên trong quá trình trải nghiệm của bản thân về đọc sách, nuôi dạy cậu con trai thích đọc sách, và quan sát xung quanh mình.

    • Phải bỏ bớt cám dỗ, và phải để trẻ bị thiếu thốn

Đọc sách là quá trình lao động gian khổ, trí óc bị hoạt động liên tục, nhất là khi đọc những tác phẩm khó. Vì thế nó giống như quá trình tu luyện, muốn tu thì cần môi trường “khắc khổ” một chút, thiếu thốn một chút. Nếu bên cạnh trẻ lúc nào cũng có đầy đủ những thứ giải trí nhẹ nhàng như tivi, game, điện thoại, thậm chí là truyện tranh…thì chẳng bao giờ trẻ có nhu cầu muốn cầm cuốn sách nhiều chữ để đọc. Vì thế điều mình làm là hạn chế bớt đồ chơi cám dỗ, hạn chế cả việc xem tivi những ngày trong tuần. Để con thiếu thốn phương tiện giải trí, con sẽ cần đến sách.

Ngày xưa nhiều học giả đọc được những tác phẩm kinh điển khó nhằn từ nhỏ, cũng là bởi vì thời ấy chưa có những phương tiện giải trí thu hút như bây giờ, nên việc thích đọc sách sẽ dễ dàng hơn.

    • Phải cho trẻ có thời gian nhàm chán

Mình đã từng hỏi Bon như này “Vì sao con lại thích đọc sách?”, Bon bảo rằng “Vì con nhàm chán. Có nhiều lúc con chơi lego chán rồi, chẳng có gì giải trí thì con lại vào phòng tìm cuốn sách nào đó đọc. Đọc nhiều con lại thấy thích, không còn thấy chán nữa”. Khi nhàm chán trẻ sẽ có nhu cầu tò mò, tìm cách để vượt qua sự buồn chán, nên có lúc Bon sẽ tự ngồi nói chuyện và tưởng tượng câu chuyện, có lúc lấy sách đọc để đỡ chán.

Mình chỉ bấm bụng cười vì cái chiêu cất điều khiển tivi đi để Bon đi học về không có điều khiển phát huy tác dụng rất tốt. Mình cười bảo “Con thấy không, buồn chán cũng có tác dụng tuyệt vời, trí tuệ được hình thành trong sự cô đơn và buồn chán đấy con”.

    • Phải cho trẻ có thời gian tự do

Trẻ em ngày nay còn rất ít thời gian để chơi tự do, để tâm trí được thảnh thơi, đầu óc bớt bận rộn căng thẳng. Vì học quá nhiều, có quá nhiều thứ để giải trí hấp dẫn hơn đọc sách. Vì thế, mỗi ngày mình đều cố gắng dành ra ít nhất 1 tiếng khi Bon đi học về và 30p trước giờ đi ngủ để con có thời gian thành thơi, con sẽ chơi tự do hoặc đọc sách, không có bất cứ thiết bị điện tử nào làm phiền. Thời gian để tâm trí được thảnh thơi là vô cùng cần thiết cho hoạt động đọc sách.

    • Phải có môi trường và sự làm gương từ cha mẹ

Như bác Trịnh Lữ hay chị Quyên, anh Quang đều lớn lên trong môi trường gia đình có rất nhiều sách vở, xung quanh mình toàn là sách thế nên đọc sách trở thành một phần không thể thiếu trong cuộc sống.

Đối với Bon mình cũng đã tạo ra môi trường là một phòng học với thư viện gia đình có rất nhiều sách, đan xen cả sách của con và sách của mẹ để con có thể với tay lấy bất cứ cuốn nào mà con thích đọc. Bố mẹ cũng làm gương từ việc đọc sách hàng ngày để từ đó con nhìn theo. Mình có một cái ghế đọc rất thành thơi để con cầm sách và ngồi lên ghế, vừa đọc vừa thư giãn. Khi có đầy đủ 2 yếu tố quan trọng này thì việc đọc nảy nở rất tự nhiên.

VỀ TÁC GIẢ AKI NGUYỄN

Aki Nguyễn tên thật là Nguyễn Thị Thu (sinh năm 1986). Tốt nghiệp tiến sĩ khoa Môi trường, tại đại học Tsukuba, Nhật Bản.

bài viết dành cho bạn

CẢM NHẬN TỪ ĐỘC GIẢ

Maiphuong Tran
Maiphuong Tran
Read More
Follow đọc bài của chị mấy năm rồi thấy có những điều giản dị mà thấm vô cùng. Hành trình đồng hành cùng con của cha mẹ luôn là hành trình không có điểm kết, thời gian bên con có thể không nhiều trong ngày nhưng nhất định phải chất lượng từng phút, đó có thể là cùng con dọn dẹp, gấp đồ, cùng đọc sách, nói về một ngày ở trường của con...Em cảm ơn những câu chuyện thường nhật của chị và Bon đã là ví dụ thực tế cho những chia sẻ của chị.
Trịnh Minh Tuấn
Trịnh Minh Tuấn
Read More
Mình nhận được sách tặng của tác giả từ buổi chiều, tối hôm đó đọc hết 1/2 và nghĩ bụng không thể không review tựa sách này. Tối hôm sau dự định đọc hết để viết giới thiệu thì thấy vợ đang say sưa đọc bên bàn học cùng con gái. Sang hôm sau, thấy phòng ngủ, phòng khách và phòng bếp... thay đổi. Như một phép màu.
Ngô Hương Thảo
Ngô Hương Thảo
Read More
Đã có lúc mình nghĩ rằng, thôi, giới thiệu sách nuôi dạy con như thế là nhiều rồi, thêm nữa có khi các bố mẹ bị rối loạn, tẩu hỏa nhập ma, rồi chẳng biết đường nào mà dạy con. Nhưng sau những vụ ồn ào xảy ra xung quanh con trẻ, mình mới thấy, việc nuôi dạy con của đa số các phụ huynh bây giờ, trong đó có cả mình, còn nhiều vấn đề quá. Và việc đọc sách nuôi dạy con là việc nên làm, nên duy trì thường xuyên, cho đến khi con cái trưởng thành.
Nha Sach Vuong Gia
Nha Sach Vuong Gia
Read More
Buông tay con quả thực rất khó khăn, nhưng là cách tốt nhất để trẻ tìm thấy con đường riêng cho bản thân, và cha mẹ có thể sống cuộc đời mình. Như cá rô phi ngậm con trong miệng để bảo bọc rồi nhả con ra ngay khi con đủ sức sinh tồn, những người làm cha mẹ cần học cách buông tay con để con tự do khám phá và không lớn. Hãy tin rằng con cái mạnh mẽ hơn chúng ta tưởng tượng rất nhiều, như chú linh dương non trong câu chuyện. Mỗi lần trẻ vấp ngã và tự đứng dậy, chính là một lần trẻ học cách thích nghi với cuộc đời."" trích KỶ LUẬT MỀM CỦA TRÁI TIM
Đào Yến
Đào Yến
Read More
Điều đầu tiên mà em tâm đắc trong "Kỹ năng tự học cho trẻ tiểu học" là việc chị Thu đã chuẩn bị tinh thần cho phụ huynh trước khi hướng đến các con bằng việc khuyên bố mẹ hãy "Bình tĩnh, bình tâm, bình an". Điều thứ hai khiến em rất hào hứng khi đọc sách, đó là chị Thu luôn lồng ghép các quy tắc ứng xử, quy tắc học tập một cách ngắn gọn vào các bảng biểu xinh xắn để người đọc có thể biến chúng thành "slogan chỉ đường" cho bản thân và con cái.
Phương
Phương
Read More
Em yêu lối viết dung dị, gần gũi, không diệu vợi khó hiểu của chị. Thấm vào tư tưởng rất tự nhiên luôn chị ạ, em tin mong muốn của chị rằng mỗi gia đình trên tủ sách có từng cuốn chị đã viết ra, ắt sẽ tìm được cách hóa giải khó khăn trên hành trình đồng hành cùng con.
Phương Anh
Phương Anh
Read More
Mỗi cuốn sách của chị Thu lại có sự chiêm nghiệm những bài học của chính chị, đi gần hơn đến nhu cầu sâu bên trong trẻ, kết nối với trẻ hơn, nên càng đọc những cuốn của chị, mình càng thấy “ngòi bút” của chị không chỉ gần gũi mà “sắc hơn”. ...
Hiển Trần
Hiển Trần
Read More
May mắn là 1 trong số 100 độc giả đầu tiên cầm trên tay quyển cẩm nang KỸ NĂNG TỰ HỌC CHO TRẺ TIỂU HỌC của tác giả Aki Nguyễn. Cuốn sách này vô cùng cuốn hút, ý nghĩa. Ba mẹ thực sự nên có 1 cuốn trên tủ sách gối đầu giường nhà mình. Hành trình nuôi dạy con không có chỗ cho sự nhàn hạ. Những gì cha mẹ nỗ lực trong việc nuôi dạy con hôm nay, chính là những dấu chân in lại trên con đường bùn. Nỗ lực càng nhiều, thành quả ta nhận lại càng lớn.
Hoàng Hạnh
Hoàng Hạnh
Read More
Một cuốn sách không chỉ hướng dẫn kỹ năng tự học cho trẻ tiểu học mà còn hướng dẫn cách ứng xử của ba mẹ khi con bắt đầu vào giai đoạn tiểu học. Cuốn sách này khá hay, mình theo dõi tác giả chia sẻ từ lúc viết bài cho đến đợi cô ấy xuất bản, mình đặt mua liền để có được chữ ký của tác giả, khi cầm được nó đọc nội dung đúng cuốn mình cần.
Dương Phương Anh
Dương Phương Anh
Read More
Khép lại cuốn sách hay luôn làm mình tiếc nuối như tạm chia tay một người bạn! Kỉ luật mềm trong gia đình của chị Nguyen Thi Thu với những quy tắc, cách ứng xử trong từng tình huống cụ thể rất gần gũi với mình. Mình như thấy bản thân trong từng tình huống ấy. Có rất nhiều điều mình tâm đắc nhưng có lẽ những câu “Hãy yêu thương con vô điều kiện và sống thật tốt cuộc đời của chính mình “ và câu “Tài năng là thứ đem đến cho con thành công, nhưng đạo đức mới là thứ đem đến cho con hạnh phúc, khiến mình ấn tượng nhất.
Độc giả
Độc giả
Read More
Nhắc đến Nguyễn Thị Thu là nhắc đến những kỷ luật, những quy tắc cụ thể cho từng hoàn cảnh, từng tình huống rõ ràng và xuyên suốt. Một điều mình yêu thích các tác phẩm của chị nữa là ngoài cung cấp kiến thức, chị lồng ghép những ví dụ rất cụ thể mà cậu bé Bon_con trai của chị đã trải qua và cách xử lý từng tình huống của chị, từ đó mình hiểu sâu hơn về kiến thức mà chị đã đưa ra. Điển hình là cách chị làm gương cho con, cách chị nói chuyện và tôn trọng con từ đó cu cậu ứng xử rất tốt với Ba, Mẹ và bạn bè.
Độc giả
Độc giả
Read More
Cảm nhận của em về cuốn "Kỷ luật mềm trong gia đình" là nó như 1 cuốn cẩm nang chứa tất tần tật những điều cần lưu ý trong quá trình nuôi dạy con khi con còn nhỏ. Những điều chị chia sẻ xuyên suốt cuốn sách và đặc biệt là phần đầu như đang hướng dẫn các bố mẹ thực hành chánh niệm, thiền trong tỉnh thức vậy. Việc chú tâm vào các hoạt động cùng con, việc hướng dẫn bố mẹ lấy lại được bình an, nhắc nhở bố mẹ sống thật tốt cuộc đời của mình. Đây chính là để tạo dựng khởi đầu an lạc, hạnh phúc cho cuộc đời con. Cảm giác thật yên bình khi đọc lướt qua những trang sách. Từng đoạn bố trí mạch lạc, khoa học khiến em cứ đọc hết trang này rồi qua trang khác như trong 1 nhịp thở vậy á chị (kiểu k muốn ngừng)
Độc giả
Độc giả
Read More
Tớ đọc rất nhiều sách nuôi dạy con của các tác giả đến từ nhiều nền văn hoá khác nhau trong 7 năm qua từ khi sinh bé thứ nhất. Sách của cậu viết bởi người Việt cho người Việt nên rất gần gũi, có sự hiểu biết sâu sắc về văn hoá xã hội VN để từ đó đưa ra các giải pháp gợi ý.
Độc giả
Độc giả
Read More
Là một trong những cuốn sách hay nhất về nuôi dạy con mà mình có, và cũng là cuốn mình đọc hết từ đầu đến cuối. Không lý thuyết, giáo điều hay chung chung như những cuốn sách khác ,"kỷ luật mềm trong gia đình" thật sự là một cuốn sách dạy thực hành, chính xác là cầm tay chỉ việc, làm như thế nào với hành động và cảm xúc của trẻ,làm thế nào rèn nề nếp cho trẻ, từng hoàn cảnh được tác giả miêu tả chi tiết, giải thích rất cụ thể và tỉ mỉ, nó rất chân thực và gần gũi,đến ngay cả con ăn vạ phải như nào, nói ra sao, đều được lưu tâm trong cuốn sách này.
Vũ Lâm
Vũ Lâm
Read More
7 điều tâm đắc từ “Kỉ luật mềm của trái tim”trái 1. Gia đình là nơi dạy trẻ về cảm xúc, còn trường học là nơi dạy trẻ kiến thức. 2. Cảm xúc đi trước, kiến thức theo sau nên gia đình luôn đóng vai trò quan trọng nhất đối với trẻ đặc biệt là những năm tháng đầu đời. 3. Thật khó để bố mẹ dạy con những phẩm chất mà bố mẹ không có, nếu không là gương cho thì con cái cũng sẽ không học theo được. Sẽ rất khó dạy con biết làm việc nhà hay tính ngăn nắp gọn gàng khi con không được chính mắt thấy bố mẹ cũng gọn gàng và ngôi nhà mình ở luôn ngăn nắp. ...
Độc giả
Read More
...Ngẫm nghĩ, và rồi mình từ bỏ ý định, quyết tâm tự thay đổi bản thân để học cách làm người Mẹ Hạnh Phúc (Người mẹ hạnh phúc chứ không phải là một người mẹ Hoàn Hảo). Hôm nay đọc tới những trang sách này, mình lại thấy lại những tư tưởng ấy. Mình mỉm cười, cảm thấy từng dòng chữ chạm vào trái tim mình. Từng dòng chữ, từng ý, từng tư tưởng, lạ mà thân quen...làm mình càng thêm tự tin, làm mình càng thêm cố gắng, tự nhắc nhở bản thân những điều nhiều khi quên mất chưa làm được: ...
Tran Thi Minh Trang
Tran Thi Minh Trang
Read More
“Chúng ta không bao giờ thay đổi được quá khứ, nhưng có thể thay đổi tương lai, bắt đầu từ hôm nay khi bạn đọc quyển sách cuốn sách này. Hãy mở ra đọc lại nó bất cứ khi nào bạn đang gặp khó khăn, bạn nhé”…. Những lời em viết trên từng trang sách, mình cảm nhận thật rõ từng gửi gắm, tâm huyết của một người Mẹ, một người làm giáo dục chân chính…để các con được lớn trọn vẹn và những người làm cha mẹ một cách bình tĩnh, bình tâm và bình an!
Previous
Next

SỰ KIỆN AKI NGUYỄN

NHỮNG ĐẦU SÁCH DÀNH CHO BẠN