“Sự gắn bó an toàn”-nền tảng cảm xúc quan trọng nhất trong 3 năm đầu đời

1. Bí mật về “Sự gắn bó an toàn”

Có nhiều mẹ đã nhắn tin hỏi mình rằng chị ơi trong những tháng đầu đời thì điều gì là quan trọng nhất mà mẹ cần làm cho con hả chị? Những trải nghiệm khi nuôi dạy Bon đã cho mình có thể tự tin nói với các mẹ rằng, nuôi dưỡng cảm xúc, xây dựng “Sự gắn bó an toàn” với con chính là giá trị yêu thương quan trọng nhất con cần trong những tháng đầu đời, đặc biệt là giai đoạn 0 đến 6 tháng tuổi.

Aichaku keisei 愛着形成- “Sự gắn bó an toàn” (tiếng Anh là Attachment) là quá trình diễn ra trong khoảng 6 tháng đầu đời, ở trẻ sẽ hình thành một thứ tình cảm đặc biệt với người mình tin tưởng và yêu thương đặc biệt nào đó mà trẻ nhận thức được rằng đó là người mà mình luôn cảm thấy an toàn khi ở bên, người ấy sẽ thấu hiểu và làm thỏa mãn mọi nhu cầu về mặt tình cảm và sinh lí của mình.

Vâng và người ấy không ai khác đó chính là người mẹ, người cho trẻ bú khi đói, ôm ấp vỗ về khi trẻ khóc, mỉm cười và làm trò khiến trẻ cười, người làm thỏa mãn mọi nhu cầu của trẻ cũng chính là người đầu tiên mà trẻ xuất hiện thứ tình cảm này. Aichaku không chỉ đơn thuần là tình yêu thương, nó còn là mối dây tin tưởng mà bé dành cho mẹ. Đó là lí do đến tầm 6 tháng tuổi trẻ thường nhận biết ra người lạ người quen, thấy mẹ là theo, mẹ đi làm là khóc chính là vì vậy.

Vì sao sự gắn bó an toàn lại quan trọng đến vậy với trẻ sơ sinh? Vì theo các nhà khoa học, nó là thứ tình cảm cội nguồn để hình thành nên bản ngã của mỗi con người. Khi đứa trẻ sơ sinh ra đời hầu như trẻ chưa biết làm gì, mắt cũng chưa nhìn rõ và phải dựa dẫm hoàn toàn vào người mẹ, nên chính sự gắn bó an toàn này như một bản năng để giúp trẻ sinh tồn.

Nhu cầu đòi hỏi sự gắn bó an toàn này xuất hiện khi đứa trẻ cảm thấy bất an, và những hành vi đáp ứng của mẹ sẽ khiến trẻ giải tỏa được những bất an ấy. Bạn có thấy những em bé sơ sinh khi muốn được ba mẹ thỏa mãn nhu cầu của mình các bé sẽ làm gì không? Đó chính là ê a trò chuyện, là khóc, là cười, để kéo sự chú ý về phía mình. Bé sẽ luôn đưa mắt nhìn theo dáng mẹ, khi mẹ gọi sẽ quay mặt về phía ấy, có nghĩa là lúc nào bé cũng sẽ nhìn theo mẹ để an tầm rằng mẹ đang ở đâu. Rồi khi lớn lên một chút, trẻ sẽ bò về phía mẹ, sà vào lòng mẹ khi cảm thấy không an toàn. Tất cả những hành vi ấy của trẻ đều với mục đích tạo cảm giác an toàn cho bản thân. Còn người mẹ, điều quan trọng nhất mà mẹ cần làm chính là đáp ứng đầy đủ những nhu cầu ấy của con, để xây dựng mối quan hệ gắn bó giữa cha mẹ và con cái. Vì chỉ khi sợi dây tình cảm có khăng khít, mối quan hệ tin tưởng có bền chặt thì đứa trẻ mới lớn lên với một tâm hồn khỏe khoắn, và sự tự tin vào bản thân.

2. Các giai đoạn của gắn bó an toàn

2.1 Giai đoạn 3 tháng đầu đời: Ở giai đoạn sơ sinh trẻ sẽ phản ứng với mọi thứ kích thích xung quanh bằng thứ phản xạ nguyên thủy, như bản năng khi sinh ra. Trẻ sẽ nắm chặt lấy khi có cái gì đó cho vào lòng bàn tay, thấy ti mẹ đưa đến miệng là mở ra ngậm, hay rất hay mỉm cười dù không có kích thích gì xung quanh. Tất cả những phản xạ nguyên thủy trên đều với mục đích thu hút sự chú ý và quan tâm từ những người sẽ chăm sóc cho mình.

2.2 Giai đoạn từ 3 đến 6 tháng tuổi: Ở giai đoạn này phản xạ nguyên thủy sẽ dần biến mất mà thay vào đó là trẻ sẽ chỉ thể hiện sự chú ý, quan tâm đến với người nào đặc biệt gắn bó với mình như bố mẹ, ông bà. Đó là lí do khi trẻ khóc nhưng chỉ cần nghe tiếng mẹ gọi là trẻ sẽ nín khóc, với người không quen thì có thể sẽ khóc.

2.3 Giai đoạn từ 6 tháng đến 2,3 tuổi: Sau 6 tháng hành vi gắn bó an toàn được thể hiện rõ nét nhất, đó là thời điểm trẻ sẽ phân biệt người lạ người quen, sẽ phản ứng một cách mạnh mẽ hơn với người lạ. Nếu bố không phải là người gần gũi ôm ấp thì trẻ cũng sẽ lạ cả với bố. Từ giai đoạn này trẻ sẽ thể hiện nhiều hơn các hành động để thu hút sự chú ý của mẹ như bò về phía mẹ, kéo chân, đòi bế cho đến khi mình cảm thấy an toàn. Ở giai đoạn này đôi khi khóc còn là hành vi muốn mẹ chú ý tới mình. Suốt giai đoạn này nếu như sự gắn bó an toàn được hình thành một cách chắc chắn rồi, thì trẻ bắt đầu học cách tự lập từ mẹ để làm quen với những người xung quanh một cách tích cực.

2.4 Giai đoạn sau 3 tuổi: Nếu như trẻ không có vấn đề gì về sự gắn bó an toàn( không bị ngược đãi, không bị bỏ rơi) thì sau 3 tuổi trẻ bắt đầu biết thấu hiểu và đọc được cảm xúc của ba mẹ. Dù mẹ có tạm thời rời đi trẻ cũng có thể chờ đợi cho đến khi mẹ quay lại. Có nghĩa là trẻ có thể cảm nhận được trong lòng mình rằng dù mẹ không có ở cạnh nhưng mẹ sẽ vẫn yêu mình nhất, mình vẫn có vị trí rất quan trọng đối với mẹ.

Với những trẻ có vấn đề trong quá trình hình thành sự gắn bó an toàn thì qua giai đoạn 3 tuổi trẻ sẽ có những phản ứng gay gắt như nhạy cảm với môi trường, giai đoạn phản kháng sẽ có những hành vi phản ứng quá khích hơn, và gặp khó khăn để giao tiếp với mọi người xung quanh.

3. Mình đã làm gì với con trong những tháng đầu đời:

Chính vì thấu hiểu nguyên lí ấy nên trong suốt 6 tháng đầu đời điều mình thường xuyên làm cùng con nhất chính là:

3.1 Trò chuyện với con mọi lúc mọi nơi

Ngay từ khi mang thai mình đã luôn xoa bụng và trò chuyện với Bon, vì khi thai nhi được khoảng 7 tháng là thính giác đã rất phát triển rồi. Ngay từ khi mới đón con từ tay của bác sĩ, mình đã thường xuyên thủ thỉ và trò chuyện cùng con. Hàng ngày mỗi sáng khi con thức dậy mình đều trò chuyện khoảng 30 phút với con trong môi trường yên tĩnh không có tiếng ồn, vì khi ấy trẻ sơ sinh chưa có khả năng lọc âm thanh nên muốn trẻ nghe rõ những lời mẹ nói thì rất cần không gian yên tĩnh. Mình trò chuyện rất chậm rãi với con, hát hay đọc thơ, và thói quen ấy đã duy trì suốt năm đầu tiên khi Bon chào đời.

Mỗi khi làm việc gì đó như thay bỉm, mặc quần áo, bú mẹ hay gấp quần áo, nấu cơm, dọn nhà mình đều nói cho con nghe mình đang làm gì để con chú ý đến. Khi con cười mình cũng cười theo để hồi đáp. Khi con ê a muốn trò chuyện mình sẽ trả lời lại câu chuyện của con.Những lúc nấu cơm, mình thường đặt Bon ở gần đấy, rồi hai mẹ con vừa làm vừa trò chuyện, để con được nghe những âm thanh lách cách của dao thớt, bát đĩa.

Mình có đọc được trong những cuốn sách của tác giả Shichida cũng như một vài cuốn sách nuôi dạy con dạy về cách giúp trẻ biết kiềm chế, các nhà giáo dục đều có khuyên rằng ngay từ khi trẻ sơ sinh ba mẹ nên dạy trẻ cách kiên nhẫn chờ đợi. Vì thế khi con khóc mình sẽ đến bên hỏi han “Mẹ đây, con có chuyện gì thế”, nhưng mình không bế con lên ngay mà sẽ xem xét xem con có phải tè hay ị không, có bị mồ hôi hay vấn đề gì không rồi mới bế và vỗ về.

Mình không đeo bao tay, bao chân cho con: Mỗi khi trò chuyện với con mình đều đưa ngón tay vào lòng bàn tay để con nắm chặt lấy. Việc không đẹo bao tay, bao chân còn là để con được tiếp xúc da chạm da với mẹ, giúp con phát triển 5 giác quan trong những tháng đầu đời. Vì đây là thời kỳ mà sự phản ứng của con với môi trường vô cùng mẫn cảm.

3.2 Quan sát ánh mắt trẻ đang hướng đi đâu để hồi đáp

Những em bé sẽ luôn cảm thấy bất an nếu như không nhìn thấy bóng dáng mẹ đâu. Đó là lí do mà hầu hết trẻ sẽ khóc khi không thấy mẹ. Vì thế để con cảm thấy an toàn mình sẽ luôn nói cho con biết “Mẹ đang ở đây con nhé” mỗi khi phải đi lam việc gì. Đến giai đoạn con được 7-8 tháng mình thường xuyên chơi trò ú òa thoắt biến mất, thoắt hiện ra để con tập làm quen với sự vắng mặt tạm thời của mẹ. Ở giai đoạn 1 tuổi đến 1 tuổi rưỡi mỗi khi phải đi đổ rác hay làm gì đó mình đều nói với con “Bon ơi, mẹ đi đổ rác rồi mẹ về nhé. Con ngồi đây rồi mẹ về nhé”. Ban đầu không thấy mẹ con khóc rất to vì sợ, nhưng dần dần con sẽ quen và khi con được tầm 2 tuổi thì mẹ có đi một lúc lâu con cũng không bao giờ khóc, vì con biết mẹ đi rồi mẹ sẽ về.

Rất nhiều trẻ bám mẹ và không chịu cho mẹ rời đi khi ở tầm hơn 1 tuổi chính là vì trẻ đã không được rèn luyện về sự vắng mặt tạm thời của mẹ, vì cảm giác bất an khi không có mẹ.

Ngoài ra khi con hướng ánh mắt đến đồ vật gì mình sẽ nói cho con biết đó là cái gì “À, đó là em gà, đó là cuốn sách”, cũng là một cách giúp con phát triển về ngôn ngữ.

3.3 Không thể thiếu skinship

Những hành vi skinship như ôm thật chặt khi trẻ muốn được ba mẹ ôm sẽ giúp trẻ giải tỏa được những bất an, lo lắng trong lòng. Mình sẽ viết cụ thể hơn về việc ôm ấp và skinship ở những mục tiếp theo.

VỀ TÁC GIẢ AKI NGUYỄN

Aki Nguyễn tên thật là Nguyễn Thị Thu (sinh năm 1986). Tốt nghiệp tiến sĩ khoa Môi trường, tại đại học Tsukuba, Nhật Bản.

bài viết dành cho bạn

CẢM NHẬN TỪ ĐỘC GIẢ

Maiphuong Tran
Maiphuong Tran
Read More
Follow đọc bài của chị mấy năm rồi thấy có những điều giản dị mà thấm vô cùng. Hành trình đồng hành cùng con của cha mẹ luôn là hành trình không có điểm kết, thời gian bên con có thể không nhiều trong ngày nhưng nhất định phải chất lượng từng phút, đó có thể là cùng con dọn dẹp, gấp đồ, cùng đọc sách, nói về một ngày ở trường của con...Em cảm ơn những câu chuyện thường nhật của chị và Bon đã là ví dụ thực tế cho những chia sẻ của chị.
Trịnh Minh Tuấn
Trịnh Minh Tuấn
Read More
Mình nhận được sách tặng của tác giả từ buổi chiều, tối hôm đó đọc hết 1/2 và nghĩ bụng không thể không review tựa sách này. Tối hôm sau dự định đọc hết để viết giới thiệu thì thấy vợ đang say sưa đọc bên bàn học cùng con gái. Sang hôm sau, thấy phòng ngủ, phòng khách và phòng bếp... thay đổi. Như một phép màu.
Ngô Hương Thảo
Ngô Hương Thảo
Read More
Đã có lúc mình nghĩ rằng, thôi, giới thiệu sách nuôi dạy con như thế là nhiều rồi, thêm nữa có khi các bố mẹ bị rối loạn, tẩu hỏa nhập ma, rồi chẳng biết đường nào mà dạy con. Nhưng sau những vụ ồn ào xảy ra xung quanh con trẻ, mình mới thấy, việc nuôi dạy con của đa số các phụ huynh bây giờ, trong đó có cả mình, còn nhiều vấn đề quá. Và việc đọc sách nuôi dạy con là việc nên làm, nên duy trì thường xuyên, cho đến khi con cái trưởng thành.
Nha Sach Vuong Gia
Nha Sach Vuong Gia
Read More
Buông tay con quả thực rất khó khăn, nhưng là cách tốt nhất để trẻ tìm thấy con đường riêng cho bản thân, và cha mẹ có thể sống cuộc đời mình. Như cá rô phi ngậm con trong miệng để bảo bọc rồi nhả con ra ngay khi con đủ sức sinh tồn, những người làm cha mẹ cần học cách buông tay con để con tự do khám phá và không lớn. Hãy tin rằng con cái mạnh mẽ hơn chúng ta tưởng tượng rất nhiều, như chú linh dương non trong câu chuyện. Mỗi lần trẻ vấp ngã và tự đứng dậy, chính là một lần trẻ học cách thích nghi với cuộc đời."" trích KỶ LUẬT MỀM CỦA TRÁI TIM
Đào Yến
Đào Yến
Read More
Điều đầu tiên mà em tâm đắc trong "Kỹ năng tự học cho trẻ tiểu học" là việc chị Thu đã chuẩn bị tinh thần cho phụ huynh trước khi hướng đến các con bằng việc khuyên bố mẹ hãy "Bình tĩnh, bình tâm, bình an". Điều thứ hai khiến em rất hào hứng khi đọc sách, đó là chị Thu luôn lồng ghép các quy tắc ứng xử, quy tắc học tập một cách ngắn gọn vào các bảng biểu xinh xắn để người đọc có thể biến chúng thành "slogan chỉ đường" cho bản thân và con cái.
Phương
Phương
Read More
Em yêu lối viết dung dị, gần gũi, không diệu vợi khó hiểu của chị. Thấm vào tư tưởng rất tự nhiên luôn chị ạ, em tin mong muốn của chị rằng mỗi gia đình trên tủ sách có từng cuốn chị đã viết ra, ắt sẽ tìm được cách hóa giải khó khăn trên hành trình đồng hành cùng con.
Phương Anh
Phương Anh
Read More
Mỗi cuốn sách của chị Thu lại có sự chiêm nghiệm những bài học của chính chị, đi gần hơn đến nhu cầu sâu bên trong trẻ, kết nối với trẻ hơn, nên càng đọc những cuốn của chị, mình càng thấy “ngòi bút” của chị không chỉ gần gũi mà “sắc hơn”. ...
Hiển Trần
Hiển Trần
Read More
May mắn là 1 trong số 100 độc giả đầu tiên cầm trên tay quyển cẩm nang KỸ NĂNG TỰ HỌC CHO TRẺ TIỂU HỌC của tác giả Aki Nguyễn. Cuốn sách này vô cùng cuốn hút, ý nghĩa. Ba mẹ thực sự nên có 1 cuốn trên tủ sách gối đầu giường nhà mình. Hành trình nuôi dạy con không có chỗ cho sự nhàn hạ. Những gì cha mẹ nỗ lực trong việc nuôi dạy con hôm nay, chính là những dấu chân in lại trên con đường bùn. Nỗ lực càng nhiều, thành quả ta nhận lại càng lớn.
Hoàng Hạnh
Hoàng Hạnh
Read More
Một cuốn sách không chỉ hướng dẫn kỹ năng tự học cho trẻ tiểu học mà còn hướng dẫn cách ứng xử của ba mẹ khi con bắt đầu vào giai đoạn tiểu học. Cuốn sách này khá hay, mình theo dõi tác giả chia sẻ từ lúc viết bài cho đến đợi cô ấy xuất bản, mình đặt mua liền để có được chữ ký của tác giả, khi cầm được nó đọc nội dung đúng cuốn mình cần.
Dương Phương Anh
Dương Phương Anh
Read More
Khép lại cuốn sách hay luôn làm mình tiếc nuối như tạm chia tay một người bạn! Kỉ luật mềm trong gia đình của chị Nguyen Thi Thu với những quy tắc, cách ứng xử trong từng tình huống cụ thể rất gần gũi với mình. Mình như thấy bản thân trong từng tình huống ấy. Có rất nhiều điều mình tâm đắc nhưng có lẽ những câu “Hãy yêu thương con vô điều kiện và sống thật tốt cuộc đời của chính mình “ và câu “Tài năng là thứ đem đến cho con thành công, nhưng đạo đức mới là thứ đem đến cho con hạnh phúc, khiến mình ấn tượng nhất.
Độc giả
Độc giả
Read More
Nhắc đến Nguyễn Thị Thu là nhắc đến những kỷ luật, những quy tắc cụ thể cho từng hoàn cảnh, từng tình huống rõ ràng và xuyên suốt. Một điều mình yêu thích các tác phẩm của chị nữa là ngoài cung cấp kiến thức, chị lồng ghép những ví dụ rất cụ thể mà cậu bé Bon_con trai của chị đã trải qua và cách xử lý từng tình huống của chị, từ đó mình hiểu sâu hơn về kiến thức mà chị đã đưa ra. Điển hình là cách chị làm gương cho con, cách chị nói chuyện và tôn trọng con từ đó cu cậu ứng xử rất tốt với Ba, Mẹ và bạn bè.
Độc giả
Độc giả
Read More
Cảm nhận của em về cuốn "Kỷ luật mềm trong gia đình" là nó như 1 cuốn cẩm nang chứa tất tần tật những điều cần lưu ý trong quá trình nuôi dạy con khi con còn nhỏ. Những điều chị chia sẻ xuyên suốt cuốn sách và đặc biệt là phần đầu như đang hướng dẫn các bố mẹ thực hành chánh niệm, thiền trong tỉnh thức vậy. Việc chú tâm vào các hoạt động cùng con, việc hướng dẫn bố mẹ lấy lại được bình an, nhắc nhở bố mẹ sống thật tốt cuộc đời của mình. Đây chính là để tạo dựng khởi đầu an lạc, hạnh phúc cho cuộc đời con. Cảm giác thật yên bình khi đọc lướt qua những trang sách. Từng đoạn bố trí mạch lạc, khoa học khiến em cứ đọc hết trang này rồi qua trang khác như trong 1 nhịp thở vậy á chị (kiểu k muốn ngừng)
Độc giả
Độc giả
Read More
Tớ đọc rất nhiều sách nuôi dạy con của các tác giả đến từ nhiều nền văn hoá khác nhau trong 7 năm qua từ khi sinh bé thứ nhất. Sách của cậu viết bởi người Việt cho người Việt nên rất gần gũi, có sự hiểu biết sâu sắc về văn hoá xã hội VN để từ đó đưa ra các giải pháp gợi ý.
Độc giả
Độc giả
Read More
Là một trong những cuốn sách hay nhất về nuôi dạy con mà mình có, và cũng là cuốn mình đọc hết từ đầu đến cuối. Không lý thuyết, giáo điều hay chung chung như những cuốn sách khác ,"kỷ luật mềm trong gia đình" thật sự là một cuốn sách dạy thực hành, chính xác là cầm tay chỉ việc, làm như thế nào với hành động và cảm xúc của trẻ,làm thế nào rèn nề nếp cho trẻ, từng hoàn cảnh được tác giả miêu tả chi tiết, giải thích rất cụ thể và tỉ mỉ, nó rất chân thực và gần gũi,đến ngay cả con ăn vạ phải như nào, nói ra sao, đều được lưu tâm trong cuốn sách này.
Vũ Lâm
Vũ Lâm
Read More
7 điều tâm đắc từ “Kỉ luật mềm của trái tim”trái 1. Gia đình là nơi dạy trẻ về cảm xúc, còn trường học là nơi dạy trẻ kiến thức. 2. Cảm xúc đi trước, kiến thức theo sau nên gia đình luôn đóng vai trò quan trọng nhất đối với trẻ đặc biệt là những năm tháng đầu đời. 3. Thật khó để bố mẹ dạy con những phẩm chất mà bố mẹ không có, nếu không là gương cho thì con cái cũng sẽ không học theo được. Sẽ rất khó dạy con biết làm việc nhà hay tính ngăn nắp gọn gàng khi con không được chính mắt thấy bố mẹ cũng gọn gàng và ngôi nhà mình ở luôn ngăn nắp. ...
Độc giả
Read More
...Ngẫm nghĩ, và rồi mình từ bỏ ý định, quyết tâm tự thay đổi bản thân để học cách làm người Mẹ Hạnh Phúc (Người mẹ hạnh phúc chứ không phải là một người mẹ Hoàn Hảo). Hôm nay đọc tới những trang sách này, mình lại thấy lại những tư tưởng ấy. Mình mỉm cười, cảm thấy từng dòng chữ chạm vào trái tim mình. Từng dòng chữ, từng ý, từng tư tưởng, lạ mà thân quen...làm mình càng thêm tự tin, làm mình càng thêm cố gắng, tự nhắc nhở bản thân những điều nhiều khi quên mất chưa làm được: ...
Tran Thi Minh Trang
Tran Thi Minh Trang
Read More
“Chúng ta không bao giờ thay đổi được quá khứ, nhưng có thể thay đổi tương lai, bắt đầu từ hôm nay khi bạn đọc quyển sách cuốn sách này. Hãy mở ra đọc lại nó bất cứ khi nào bạn đang gặp khó khăn, bạn nhé”…. Những lời em viết trên từng trang sách, mình cảm nhận thật rõ từng gửi gắm, tâm huyết của một người Mẹ, một người làm giáo dục chân chính…để các con được lớn trọn vẹn và những người làm cha mẹ một cách bình tĩnh, bình tâm và bình an!
Previous
Next

SỰ KIỆN AKI NGUYỄN

NHỮNG ĐẦU SÁCH DÀNH CHO BẠN