“Nhưng để cái giỏ trống không như này thì thật tội nghiệp cho người đến sau”. Mỗi nhân vật trong câu chuyện đều suy nghĩ cho người khác như thế và đã để lại một phần của mình cho người đến sau, tạo nên một câu chuyện nhẹ nhàng nhưng sâu sắc để dạy trẻ thơ về “lòng tốt”.
Sự tử tế, lòng tốt, biết quan tâm đến người khác- những triết lí đạo đức ấy bất kỳ quốc gia nào, xã hội nào cũng cần. Nhưng làm thế nào để dạy cho mọi người suy nghĩ và hành xử “tử tế”, đặc biệt là với trẻ thơ lại là một điều không đơn giản. Vì với trẻ thơ những bài học đạo đức về lòng tốt, về tấm lòng biết suy nghĩ cho người khác không thể là những giáo điều nói suông đưa ra bắt trẻ làm theo, mà nó cần được lồng ghép một cách tinh tế và trong trẻo đúng như tâm hồn con trẻ thì trẻ mới tiếp nhận nó một cách tự nhiên.
Nét đặc sắc trong ehon Nhật Bản là những câu chuyện dạy trẻ bài học về đạo đức hay tình cảm gia đình, tình bạn, tính nhân văn luôn được các tác giả lồng ghép rất tinh tế và tự nhiên thông qua cách xây dựng nội dung câu chuyên và lời thoại. Bạn sẽ không bao giờ tìm được ở trong câu chuyện hay cuối mỗi trang sách dành cho trẻ lời khuyên như “Bài học rút ra ở đây là ABC…”, hay “Chúng ta không nên XYZ…” giống như những cuốn truyện tranh của Việt Nam dành cho trẻ nhỏ. Tác giả luôn để trẻ tự mình suy nghĩ, tranh luận và đưa ra ý kiến cũng như quan điểm của mình. Vì có như thế mới giúp trẻ biết tự mình tư duy, giúp trẻ cảm nhận bài học đạo đức một cách sâu sắc hơn. Còn những suy nghĩ áp đặt của người lớn viết sẵn ra ở cuối mỗi câu chuyện như rất nhiều cuốn truyện tranh của Việt Nam sẽ khó có thể dạy trẻ cảm nhận bài học đó một cách sâu đậm và tự nhiên.
Cuốn ehon “Chiếc ghế tốt bụng” (tên gốc là どうぞのいす-tác giả 香山美子-Kouyama Yoshiko) là một cuốn ehon nổi tiếng của Nhật dành cho thiếu nhi để dạy trẻ về trái tim biết chia sẻ. Câu chuyện đem đến cho trẻ thơ và cả người lớn cảm giác ấm áp và nhẹ nhàng thông qua các nhân vật là những con thú gần gũi với trẻ thơ: thỏ, lừa, gấu, cáo, sóc dưới nét vẽ rất đáng yêu cùng nội dung thú vị. Thỏ làm một chiếc ghế để dưới gốc cây cho mọi người dùng, trên đó cậu gắn thêm tấm biển “Xin cứ tự nhiên”.
Đầu tiên là Lừa đi tới, đang mệt mỏi vì địu giỏ đựng đầy hạt sồi trên vai, cậu để giỏ lên ghế rồi dựa vào gốc cây bên cạnh đấy thiu thiu ngủ. Tiếp đến, Gấu đi tới và thấy tấm biển “Xin cứ tự nhiên” nên chẳng ngại ngần Gấu chén sạch giỏ hạt sồi. Nhưng trước khi bỏ đi Gấu bần thần nghĩ“Nhưng để cái giỏ trống không như này thì thật tội nghiệp cho người đến sau”. Thế là cậu để lại vào giỏ 1 lọ mật ong của mình rồi bỏ đi.
Lần lượt cáo đến ăn hết lọ mật ong rồi để lại 1 ổ bánh mỳ của mình, 10 chú sóc cũng đến ăn hết bánh mỳ rồi để lại đầy hạt dẻ trong giỏ, bởi vì tất cả mọi người đều có suy nghĩ giống nhau là “Nếu để cái giỏ trống không như này thì thật tội nghiệp cho người đến sau”. Cuối cùng Lừa tỉnh giấc và giụi giụi mắt thốt lên ngạc nhiên khi thấy giỏ hạt sồi giờ thành giỏ hạt dẻ “Có lẽ nào hạt sồi là con của hạt dẻ không nhỉ”. Nhờ suy nghĩ biết sẻ chia nên tất cả mọi người đều được chia phần và tạo thành một vòng tròn ai cũng “cho đi và nhận lại”. Không có lời giáo huấn nào được đưa ra trong câu chuyện, nhưng trẻ sẽ học được bài học nếu như mình biết suy nghĩ cho người khác thì cho đi nghĩa là nhận lại. Câu chuyện tuy dành cho trẻ em, nhưng người lớn cũng học được rất nhiều từ nó.
Ngoài ra, “Suy nghĩ cho người đến sau mình” thực tế đó là một thói quen ứng xử trong cuộc sống hàng ngày của người Nhật “Hãy sử dụng sạch sẽ cho người dùng sau”, mà chúng ta có thể bắt gặp ở bất cứ nơi công cộng nào của Nhật. Sử dụng sạch sẽ ở công viên, nhà vệ sinh công cộng, trong công ty, trường học…Khi lòng tốt và hành vi ứng xử tử tế được nhân rộng và lan tỏa sẽ tạo nên một xã hội nhân văn, và tốt đẹp hơn. Câu chuyện “Chiếc ghế tốt bụng” có thể nói là ví dụ minh họa sinh động cho “Sự tử tế kiểu Nhật”.
Cuốn ehon “Chiếc ghế tốt bụng” do Thái Hà Books phát hành 16 tháng 3 tại trên toàn quốc. Cha mẹ và độc giả có thể liên hệ mua sách online hoặc mua sách trực tiếp tại các nhà sách ở Đinh Lễ (Hà Nội), hệ thống nhà sách Fahasa, Phương Nam, adayroi.
