Những kỉ niệm hồi Bon 2 tuổi trong thời kì muốn cái gì cũng thích được tự làm

ちゃんと責任をとらないとだめ、自分で責任を取ってね (Tạm dịch: Con phải tự mình chịu trách nhiệm nhé. Không chịu trách nhiệm là không được đâu.)

Câu nói mình dạy Bon mấy tháng trước, thế mà dạo gần đây cu cậu đã thuộc lòng để trêu lại bố mẹ rồi đấy. Khi Bon bắt đầu lên 2, một nửa những cơn phản kháng, các vụ ì xèo của hai mẹ con là liên quan đến vấn đề Bon “thích chứng tỏ bản thân, thích tự mình làm, thích được làm theo trật tự của riêng mình”. Từ khi tin vào con và trao cho con quyền tự quyết mình không còn bị stress quá nhiều với những đòi hỏi của Bon nữa. Vì suy cho cùng chính con mới là người phải chịu trách nhiệm về cuộc đời mình chứ không phải là ba mẹ. Muốn thế thì năng lực tự phán đoán và quyết định cũng vô cùng quan trọng, tự bản thân nó sẽ giúp con biết tự chịu trách nhiệm với cuộc đời mình sau này.

1. Mẹ tin rằng con sẽ giữ lời hứa (giống kiểu đánh cá cược ý )

Từ khi 1 tuổi rưỡi Bon luôn được dạy phải chờ theo thứ tự, thế nên khi lên 2 tuổi cu cậu áp dụng rất nhanh để đưa ra thứ tự, quy tắc (rule) của riêng mình. Bố mẹ bảo Bon sao không ăn cơm mà chỉ ăn cà rốt thế kia. Thế là, Bon giơ tay ra nói với bố mẹ “phải theo thứ tự”, là thứ tự ăn cà rốt, uống canh này rồi mới tới cơm. Và có vẻ cu cậu tuân thủ khá đúng mọi quy tắc mình nói với bố mẹ. Nhưng nhiều khi cái trò cứ “theo thứ tự” này cũng khiến bố mẹ điên đầu vì ăn uống chểnh mảng, hay đòi ăn cái này cái kia. Tùy từng trường hợp mình sẽ cho phép và không cho phép.

Chuyện hôm ấy, mẹ làm món mỳ Ý cho Bon, đang ăn nhưng Bon thấy có đĩa dưa hấu mẹ gọt sẵn để trên bàn. Bon nói con muốn ăn dưa hấu. Mình biết là với thái độ này nếu mẹ bảo không được ăn thì kiểu gì cũng lại khóc và ăn vạ. Lần này mình sai lầm vì đã chưng đĩa dưa hấu ra trong bữa ăn rồi.

Thế là mình để mấy miếng nhỏ vào đĩa riêng cho Bon, nhưng trước khi để mình nhìn Bon rất nghiêm túc. “Con thích ăn dưa hấu, con có thể ăn, nhưng mình vẫn phải ăn mỳ nữa nhé. Con có giữ lời hứa không? Phải có trách nhiệm với lời hứa nhé. Ăn dưa xong sẽ ăn mỳ tiếp”. Thế là Bon gật đầu hứa. Ăn hết vài miếng dưa đó con lại tiếp tục ăn mỳ và luôn miệng nói “theo thứ tự dưa hấu rồi đến mỳ”.

Mình nghĩ trao cho trẻ niềm tin cũng là một việc làm vô cùng quan trọng bên cạnh việc xây cho trẻ tinh thần chịu trách nhiệm với hành động của bản thân. Mình tin Bon sẽ giữ lời hứa, tin vào điều con nói. Niềm tin ấy cũng đã trải qua vài thử thách trước đó, là những lần con giữ lời hứa thì mẹ cũng giữ lời hứa với con, con phá lời hứa thì mẹ cũng không đáp ứng điều con mong muốn. Muốn con tin tưởng trước hết ba mẹ phải xây dựng được niềm tin với con, tin vào con trước đã, chính là điều mình học hỏi được ở câu chuyện này với Bon.

Chính vì tin Bon nên mình cảm nhận được niềm vui con tự đẩy xe ở siêu thị rồi tự biết cất xe vào đúng chỗ mà không cần mẹ nhắc sau vài ngày chiều ý con cho con tự đẩy xe và nghịch xe cũng tốn cả 1 tiếng cho buổi đi chợ. Nếu không tin con có thể làm được, không chịu khó tốn thời gian, không chịu bỏ ngoài tai lời nói chiều con quá, mà cứ tự mình làm thay con hoặc không cho con làm chắc mình sẽ không cảm nhận được sự trưởng thành của con, cho dù là rất nhỏ.

2. Dạy con quy tắc để con phán đoán và tự do hành động

Hơn 1 tháng nay khi đi học về Bon đều tự mình muốn đi bộ trên đường chứ không thích ngồi lên xe đạp nữa. Trước khi cho Bon tự đi mình dặn Bon chỉ được đi vào mép đường bên nào, ra ngoài đường cái có ô tô chỉ được đi vào trong vạch xanh cho người đi bộ…Và trong quá trình đi mình luôn nhắc Bon phải đi như nào, chú ý xe ô tô, khi đèn xanh mới được sang đường, đèn đỏ thì dừng lại. Và con đã hiểu và làm theo rất tốt với điều mẹ nói.

Khi Bon tầm 1 tuổi 8 tháng, lúc đứng trên sân ga chờ tàu điện bố Bon luôn chỉ vào vạch vàng và dạy Bon không được đi ra khỏi vạch vàng sẽ rất nguy hiểm. Nếu con giữ lời hứa con sẽ được đứng xuống để ngó tàu điện tới. Và giờ con là người nhắc cả nhà không được đứng ra ngoài vạch vàng.

Thực ra với con trẻ, trẻ rất cần được người lớn cho chúng một mốc rõ ràng, một hình ảnh trực quan dễ hiểu để trẻ hiểu đâu là phạm vi được phép và không đươc phép, từ đó trẻ sẽ có sự phán đoán và hành động trong phạm vi ấy. Khi cho Bon tập đi bộ mà không cần dắt tay mẹ, mình cũng đã rất mạo hiểm nhưng vì đường phố Nhật an toàn nên mình mới có cơ sở để dạy Bon làm điều đó chứ với đường phố VN thì chắc phải vài tuổi nữa. Bố Bon hay mắng là mẹ chiều con, nhưng mình nghĩ nuôi con cũng là một “thử thách tinh thần” của người mẹ, đó là có dám để con rời xa vòng tay mẹ và tự lập hay không.

3. Tinh thần trách nhiệm

Nói về tinh thần trách nhiệm có lẽ vẫn còn hơi sớm với độ tuổi của Bon thì phải. Nhưng không có nghĩa là không có. Bon thích ô tô lắm, nên đi chơi đâu cũng phải kè kè cầm cái ô tô đi theo, kể cả đi du lịch xa. Thế mà cu cậu chưa để rơi bao giờ. Mỗi khi Bon thích cầm một món đồ gì đi mình luôn nói với con rằng con phải tự mình chịu trách nhiệm với đồ đó nhé, nếu làm rơi hay mất thì mẹ không mua lại cái khác cho đâu. Ngay cả đồ balo nếu con muốn mang đi mà không tự đeo thì vứt đó chứ ba mẹ không mang giùm đâu nha. Bon hiểu rằng sự tôn trọng của ba mẹ luôn có cái giá của nó, đó là con sẽ được làm theo điều con muốn, nhưng hãy tự chịu trách nhiệm với việc mình làm.

4. Mình có mắng con không ?

Có chứ. Nhưng mình mắng, hay quát với con chỉ trong những trường hợp liên quan đến nguy hiểm tính mạng hay gây hậu quả rất xấu đến người khác. Ví dụ như với việc Bon lần mò đòi nghịch ổ điện, hay bước ra khỏi lằn ranh an toàn trên sân ga chờ tàu, hay chạy ra đường mà không nhìn xe cộ, hay đi ra khỏi vạch dành cho người đi bộ trên đường.

Mỗi lần ấy mình đều nhìn Bon với ánh mắt giận dữ và nghiêm túc, mắng rồi nói rõ không được làm những điều ấy. Vì thế Bon hiểu rất rõ là khi nào mẹ có thái độ quát cu cậu như vậy nghĩa là cu cậu vừa làm một việc không được phép rồi. Thói quen này mình duy trì từ khi Bon được khoảng 1 tuổi rưỡi đến giờ. Nên chỉ cần mẹ cấm không làm gì là Bon hiểu rất nhanh và không bao giờ lặp lại.

Nếu như ba mẹ muốn cảnh cáo con mà cứ đứng từ xa quát vọng vào, hay liên tục nói không được không được, sẽ chỉ khiến trẻ “nhờn” mà không hiểu được vì sao mình không được làm như thế.

Mục tiêu đường dài của mình với Bon là làm sao để con làm sao để con được ba mẹ tôn trọng và thừa nhận suy nghĩ của mình, có thể hiểu và tự chịu trách nhiệm về cuộc đời mình khi lớn lên. Đây chỉ là những câu chuyện nho nhỏ hàng ngày mà chắc ai làm mẹ cũng đều đối mặt với nó. Với mình, mình thấy những câu chuyện vụn vặt này giống như từng viên gạch, viên gạch của sự tôn trọng và tinh thần trách nhiệm với cuộc đời mà mình tích góp được hàng ngày, để sau này Bon có thể xây cho riêng mình một ngôi nhà theo ý con thích.

Chính Bon là người đã dạy cho mình cách áp dụng những điều đọc được từ sách ứng dụng như thế nào trong thực tế. Mỗi đứa trẻ là một thế giới riêng của ba mẹ. Những điều mình viết ở trên chỉ đúng với Bon nhà mình mà chưa chắc đã đúng với các bé khác. Nhưng hi vọng nó có thể là một ví dụ để cha mẹ nào chưa đủ dũng khí trao cho con quyền tự quyết, thì hãy thử một lần xem sao.