Nhân dịp tròn 11 năm đặt chân đến nước Nhật, hôm nay mình không viết chuyện nuôi dạy con nữa, mình viết vài dòng chia sẻ những giá trị mà mình học được từ người Nhật.
1. Sự cố gắng quan trọng hơn tài năng của bạn
Mình chỉ thực sự nhận ra người Nhật coi trọng sự cố gắng là khi mình bước vào năm 4, bắt đầu làm đề tài nghiên cứu tốt nghiệp, và sau này là lên thạc sĩ, tiến sĩ. Mình nhận thấy hễ khi nào giáo sư tỏ ra hài lòng với học sinh thì câu đầu tiên bao giờ cũng là “Rất cố gắng”. Các giáo sư sẽ đánh giá cao sự nỗ lực của bạn mỗi ngày, sự tiến bộ qua cả 1 quá trình phấn đấu chứ không bao giờ nhìn vào tài năng hay xuất phát điểm mà bạn có. Vì thế nếu tinh ý bạn sẽ nhận ra câu đầu tiên người Nhật khen bạn là “Bạn cố gắng lắm”, câu đầu tiên họ khích lệ bạn là “Cố lên nhé”.
Và hôm vừa rồi khi nghe hai chị bạn mình đang làm cho công ty Nhật kể chuyện rằng, qua một thời gian dài làm việc cho sếp Nhật, họ nhận ra rằng người Nhật rất coi trọng sự cố gắng của bạn, vì thế muốn PR bản thân cho sếp biết, bạn phải show sự cố gắng của bản thân, cho họ thấy được thành quả mà bạn đạt được là một quá trình mà bạn đã phấn đấu, nỗ lực để có được. Ngày hôm nay tốt hơn ngày hôm qua, dù chỉ 1 chút xíu thôi cũng được. Nhưng từng chút xíu đó sẽ đưa bạn đến nấc thang cao vợi mà bạn mong ước.
Còn ở môi trường nghiên cứu, mình nhận thấy kết quả bạn đạt được ở luận văn không được các giáo sư đánh giá cao bằng việc bạn nỗ lực để giải quyết vấn đề trong luận văn đó như nào, và làm nó chỉn chu như thế nào. Hãy cố gắng làm đến cùng từng việc nhỏ, còn hơn là làm việc lớn mà dở dang. Nó chính là bằng chứng của sự nỗ lực.
2. Sự thành thật
Có bạn ở Việt Nam hỏi mình là học sinh Nhật có quay cóp không. Bằng trải nghiệm thực tế mình có thể trả lời là 95-99% học sinh Nhật không quay cóp bài, mình chỉ thấy vài anh Trung Quốc với Việt Nam quay bài hay nhòm bài của bạn thôi. Mình thực sự bất ngờ về độ trung thực của học sinh Nhật khi bắt đầu vào đại học. Những bài kiểm tra, dù không làm được họ sẽ để giấy trắng, việc cho bạn nhìn bài hay nhìn bài bạn cũng là hành vi quay cóp và các bạn sinh viên Nhật hầu như không làm thế bao giờ.
Trong cuộc sống, chính vì họ coi trong sự thành thực nên bạn nói gì họ cũng tin. Chính vì thế mới có những cửa hàng bán rau củ không có người bán, chỉ cần bạn bỏ đủ số tiền vào giỏ khi mua là được. Nhưng một khi bạn bị họ phát hiện nói dối thì còn lâu mới lấy lại được niềm tin nơi họ. Sự thành thực theo mình chính là nấc thang cao nhất để đánh giá phẩm giá của con người.
3. Mọi công việc đều có giá trị tốt đẹp như nhau
Nghèo nhưng không hèn. Mỗi người sinh ra đều có một sứ mệnh, đều bình đẳng như nhau. Mọi công việc đều có tầm quan trọng như nhau. Chính vì người Nhật được dạy như thế nên ở Nhật không có kiểu miệt thị, kè bỉu những người lao động chân tay như dọn dẹp nhà vệ sinh, lau dọn, bốc vác. Mình chứng kiến nhiều lần, rất nhiều các giáo sư trường mình khi đi ở hành lang gặp những bác lao công đang lau sàn hay lau nhà vệ sinh đều cúi đầu chào.
4. Quần áo không làm nên nhân cách
Hồi năm 4 đại học mình theo đoàn nghiên cứu sang Việt Nam công tác. Buổi tối trọ ở khu quận 1 của Tp. Hồ Chí Minh, mấy bác mặc quần sọc lửng, áo phông, đi giày dạo phố. Thấy khu đường Đồng Khởi có quán cà phê rất sang ở khách sạn sang bậc nhất HCM, các bác định ghé vào uống thử, lập tức bị mấy anh canh cửa không cho vào vì ăn mặc như dân bụi ấy, chả biết túi có tiền hay không.
Họ bảo, nếu ở Nhật thì chẳng bao giờ có chuyện đó đâu. Quả thật, bình thường người Nhật không đánh giá con người, đánh giá túi tiền qua trang phục bạn mặc, nên chuyện ăn mặc ở Nhật rất thoải mái. Bạn mặc rách rưới mà bước vô nhà hàng sang trọng thi tất cả nhân viên vẫn cứ cúi rạp xuống chào đón bạn. Vì tất cả mọi khách hàng đều là thượng đế, và tất cả đều được phục vụ như nhau. 6 năm làm thêm ở quán nhậu của Nhật đủ để mình trải nghiệm rõ nhất điều này. Dù khác hàng có là những anh chàng mình xăm trổ, ăn mặc khá bặm trợn đi vào quán đi nữa nhưng chủ quán đều tiếp đãi không khác gì những vị khách khác mặc vec sang trọng.
Giá trị của bản thân không phải thông qua tấm áo bạn khoác trên người, nên không việc gì phải tự ti nếu như bạn không có những bộ quần áo đẹp, xe xịn, hay bạn sinh ra trong gia đình nghèo khó. Giá trị thực sự nằm ở nhân cách, ở những gì tốt đẹp mà bạn có thể làm cho đời.
5. Mỗi con người sinh ra đều có một sứ mệnh riêng
Vì thế không cần thiết phải so sánh bản thân mình với những người khác. Chỉ cần chúng ta tự tìm ra được sứ mệnh cuộc đời của chính mình, theo đuổi nó đến cùng với tất cả đam mê và sự kiên trì, thế là đủ. Thực ra đây là giá trị lớn nhất mình học được sau 11 năm ở Nhật, bên cạnh coi trọng sự cố gắng mỗi ngày.
Những năm tháng học ở Đông Du mình luôn mặc cảm tự ti học dốt hơn so với các bạn học sinh trường chuyên khác học rất giỏi. Mình thi đỗ vào đại học bình thường của Nhật trong khi các bạn khác đều đỗ tới vài trường, mà lại là trường nổi tiếng. Nhưng rồi khi bước chân vào đại học, mình nhận ra được bài học lớn nhất chính là mỗi người đều có một khả năng khác nhau, chỉ cần biết bản thân đam mê với cái gì và có quyết tâm theo đuổi nó đến cùng chứ không cần phải so sánh với người khác. Mỗi chúng ta sinh ra đều có một sứ mệnh, cuộc sống này chính là hành trình khám phá ra sứ mệnh đó của bản thân, tự học hỏi và hoàn thiện bản thân mình sau những vấp ngã, những thất bại.
