Tuần trước Bon được đi chơi cùng với các bác người Nhật trong công ty của bố đi tham quan những địa danh nổi tiếng của Hà Nội. Đây là một trong những “hoạt động xã giao” để giúp con xây dựng kỹ năng giao tiếp xã hội mà mình chủ trương với ông xã mỗi khi có dịp. Trong cuốn sách “Mẹ bình thường dạy con ưu tú” mà mình đã từng review với mọi người có đề cập đến yếu tố cho trẻ được tham gia vào những hoạt động xã giao của bố mẹ sẽ nuôi dưỡng cho trẻ kỹ năng giao tiếp, để trẻ quen với việc tiếp xúc với nhiều tầng lớp và lứa tuổi khác nhau. Quả thực thông qua trải nghiệm này mình đã học thêm được rất nhiều với Bon trong hành trình làm mẹ.

1.Con chỉ được lựa chọn những gì thuộc về con thôi

Lúc đầu đi từ nhà thì Bon được đi xe Camry cùng bác lái xe mà cậu yêu thích. Đến địa điểm hẹn gặp thăm lăng Bác Hồ thì không thể vào thăm ngay được vì phải xếp hàng chờ quá lâu nên mọi người di chuyển sang địa điểm khác trước. Chiếc xe Camry được nhường cho bác giám đốc và vợ chồng chủ tịch đã về hưu dịp này sang Việt Nam chơi những người còn lại lên xe Innova đi tiếp (vợ chồng bác chủ tịch cũng gần 80 tuổi nên leo lên xe Innova chắc là khá vất vả).

Bon thấy mình không được lên xe Camry yêu thích thì hỏi mẹ vì sao mình không ngồi xe kia, con thích ngồi xe bác L cơ, con không ngồi xe này đâu… Mình có giải thích là xe kia dành cho bác giám đốc nhưng mà bạn biết đấy trẻ con thì làm sao chúng hiểu là xe đấy dành cho sếp, cho cấp trên, vì với trẻ con thì ai chẳng như nhau. Bon bắt đầu khóc lóc khi lên xe Innova, liên tục gào lên “Con muốn đi xe Camry”.

Mình bắt đầu cảm thấy cu cậu gây phiền phức cho những người khác trong xe (3 người Nhật). Mình hỏi Bon “Mẹ biết con thích xe Camry. Vậy con nói cho mẹ 3 lí do vì sao con lại muốn đi xe Camry”. Con mếu máo trả lời “Vì xe đấy đẹp hơn. Vì con thích…xe này xấu mù”. Bác lái xe bên cạnh phì cười vì câu nói của trẻ con. Sau khi đã ngọt nhạt giải thích “Mẹ biết là con thích. Nhưng con chê xe này xấu bác T lái xe bác ấy buồn đấy”.

Sau 5 phút cu cậu vẫn khóc mình bắt đầu nghiêm giọng “Bon này, mẹ bảo nhé. Xe này và xe Camry có phải của con không? Con chỉ được quyền lựa chọn với những gì thuộc quyền sở hữu của con thôi”. Nghe mẹ nói xong câu này cu cậu nín khóc liền vì biết đây không phải là đồ của mình.

“Hôm nay mẹ con mình đi cùng với công ty của bố. Xe cũng là của công ty bố. Mình đi cùng trong tập thể với mọi người thì phải tuân theo sự sắp xếp của công ty. Con khóc to như vậy là làm phiền mọi người đấy. Con cần biết cách chấp nhận là có những thứ dù con muốn nhưng sẽ không thể theo ý mình”. Cu cậu đã hiểu mình làm sai điều gì nên không khóc nữa, nhưng vẫn ngầm tức tối và phản khác bằng cách nắm ghì chặt tay mẹ.

Mình biết là nếu bác giám đốc biết việc Bon thích xe Camry thì có thể bác cũng sẽ chiều theo vì bác rất quý trẻ con. Nhưng với vợ chồng mình điều này là tuyệt nhiên không được phép. Dù là trẻ con đi nữa thì chúng lại càng không nên được nuông chiều theo ý thích của mình, mà nên dạy chúng học cách chấp nhận, chấp nhận việc không theo ý mình. Vì sao có rất nhiều đứa trẻ không được dạy cách chấp nhận, bởi vì xung quanh ông bà và bố mẹ luôn chiều theo mọi đòi hỏi vô lí của trẻ. Hễ chỉ cần trẻ khóc vòi cái nọ cái kia là người lớn đáp ứng hết. Vì thế khi đi học chúng không biết cách chấp nhận chia sẻ đồ chơi cùng bạn ở lớp, chúng gào lên con muốn cái này, con muốn cái kia với cô giáo, và sẵn sàng nhảy vào cáo cấu bạn để giành lấy đồ chơi mình yêu thích. Khi chơi cùng anh chị trong nhà chúng gào khóc ăn vạ ông bà đòi ông bà lấy đồ chơi từ anh chị cho mình. Và rất nhiều ông bà đã bắt anh chị phải nhường em một cách vô lí như thế.

Dạy trẻ học cách chấp nhận cũng là rèn cho trẻ một năng lực nội tại vô cùng quan trọng để thích ứng với cuộc sống ngoài xã hội sau này. Mọi thứ có được quá dễ dàng sẽ không thể nuôi dưỡng cho trẻ tính kiên trì và biết quý trọng những thứ mình đang có.

2. Con cá mất là con cá to

Khi đi đến thăm quan nhà tù Hỏa Lò, Bon tò mò trước bao nhiêu thứ được nhìn thấy. Đến lúc mọi người ra xe để di chuyển đến địa điểm khác mà hai mẹ con mình vẫn còn đứng lại xem tài liệu phóng sự về máy bay. Bon nhất quyết đòi xem nốt mà không chịu đi. Mình hỏi Bon “Bây giờ con có hai lựa chọn là một là ở đây xem tiếp, và hai là đi cùng bố. Con chọn cái nào?” Con bảo ở đây xem tiếp. Mình chiều theo.

Chỉ vài phút sau video chiếu hết, cu cậu nhớ ra bảo mình đi với bố đi. Nhưng mình bảo bây giờ bố đi mất rồi, mình làm sao đuổi kịp được. Thế là cu cậu lại gào lên “Vì sao? Vì sao bố không đợi con”. “Thì lúc nãy mẹ hỏi con đi cùng bố hay xem tiếp con chọn ở đây xem tiếp mà. Bây giờ bố đi mất rồi mình không đuổi theo được”. Cu cậu khóc nức nở mình đành gọi điện cho bố để cu cậu nghe lời bố nói “Bố ơi con muốn đi với bố”. Ở đầu dây bên kia bố an ủi “Lúc nãy bố hỏi thì con bảo con ở lại xem nên bố đi rồi. Thôi hai mẹ con đi về nhà nhé”.

Mình biết vẫn có thể bắt taxi đuổi theo xe của bố nhưng mình không làm vậy. Con cá mất là con cá to. Mình muốn Bon trải qua cảm xúc hụt hẫng, tiếc nuối khi lỡ đánh mất đi thứ mình muốn. Giống như hình ảnh đứa trẻ lỡ làm vuột mất quả bóng bay, hãy cứ để trẻ tiếc nuối thay vì mua một quả bóng khác đặt vào tay trẻ.

Khi ngồi trên xe grab để đi về con vẫn khóc và hỏi “Sao mình không được đi cùng bố nữa”. Mình giải thích với con “Vì con đã lựa chọn nên con phải chấp nhận với lựa chọn của mình thôi. Lần sau con hãy suy nghĩ thật kỹ khi lựa chọn nhé”. 5 phút giải thích và an ủi con mới nín, rồi ngủ thiếp đi.

3.Để con biết cãi, biết lí do vì sao mình phải làm vậy

Anh tài xế nói với mình “Chị chiều con quá. Giải thích nhiều làm gì. Con nhà em là bố mẹ nói là phải một phép. Cấm cãi. Một là một, hai là hai, không nghe là chỉ có ăn đòn. Nên bố mẹ nói không được là không bao giờ dám khóc hay cãi. Nhiều lần bị ăn đòn rồi”.

Mình im lặng không nói gì chỉ đáp lại “Thế ạ”. Mỗi bố mẹ có cách dạy con riêng mà. Mình không muốn nuôi con thành đứa trẻ ngoan ngoãn nghe theo mọi lời bố mẹ. Mình muốn con phải biết tư duy phản biện, phải biết nói ra chính kiến của bản thân, phải biết cãi lại và cho đến giờ con nói lí lẽ rất tốt. Thay vì để con sợ bố mẹ, mình muốn con hiểu rằng con được bố mẹ tôn trọng, có như vậy con mới biết tôn trọng người khác. Vì thế trong mỗi lần con phản kháng mình đều thừa nhận cảm xúc khi ấy, và hỏi con lí do vì sao con muốn, để con học cách nói ra.

Diễn đạt được điều mình muốn, nó là quá trình đứa trẻ cần học cả đời, chỉ có thể được xây dựng trên sự lắng nghe và tôn trọng chứ không phải bằng thói quen áp đặt suy nghĩ của cha mẹ. Con cũng cần phải hiểu vì sao mình cần phải làm thế thay vì chỉ biết tuân theo mà không hiểu vì sao. Tuy mình phải mệt hơi giải thích cho con, nhưng bù lại con hiểu được bản chất của vấn đề là vì sao con cần phải làm như vậy, để khi gặp phải tình huống tương tự con sẽ rút ra kinh nghiệm cho chính mình.

Quá trình trưởng thành của một đứa trẻ chính là một tập hợp lặp đi lặp lại những trải nghiệm để rút ra kinh nghiệm mà thành. Đốt cháy giai đoạn để đạt được lợi ích của bản thân (mong đứa trẻ tuân phục) là con đường dễ dàng hơn cả, nhưng nó lại không phải là con đường bền vững nhất, vì ở đó ba mẹ đã tước đoạt của con những trải nghiệm để giúp con hình thành nên tư duy và thói quen phản biện sau này.