1. Thấy việc thì chủ động làm
Tối hôm ấy Bon ăn cơm xong muộn nhất nhà và mẹ đang rửa bát, nên theo thói quen Bon sẽ bê bát đũa của mình ra bồn cho mẹ rửa. Bố thu quần áo từ ngoài ban công vào thấy trên bàn ăn vẫn còn khăn trải bàn chưa được dọn, bàn chưa được lau mà Bon thì ngồi chơi. Bố nhắc Bon là dọn khăn trải bàn và lau bàn ăn đi. Bon hỏi lại bố mẹ “Con phải lau bàn ạ?”. (Bởi vì bình thường có lúc bố lau giúp Bon, có lúc Bon sẽ lau nên con nghĩ rằng mình làm cũng được, mà không làm cũng được, nên khi bị nhắc làm việc là con ngạc nhiên và không muốn làm).
Bố hỏi: Tại sao con lại ngạc nhiên về việc bố nhắc. Mỗi người một chân một tay, mẹ đang rửa bát, bố thu quần áo, thì con phải nhìn xem còn việc gì chưa làm thì mình chủ động làm chứ. Lẽ ra, khi nhìn thấy là con phải làm ngay không cần bố mẹ phải nhắc rồi.
Mẹ: Bố nói rất đúng Bon ạ. Trong gia đình thì phải biết nhìn nhau để làm việc. Dù bố có không đang thu quần áo, nhưng con thấy trên bàn ăn mình là người ăn cuối cùng thì không chỉ bê mỗi bát của con, con nên bê hết bát đĩa còn trên bàn, và lau dọn bàn ăn. Giờ mình lớn rồi, mình cần học cách chủ động thấy việc gì nên làm, việc gì là việc tốt thì làm ngay, đừng đợi bố mẹ thúc giục nhắc nhở.
2. “Biết nhìn việc mà làm”, điều cần thiết phải dạy từ tiểu học
Rất nhiều bố mẹ chia sẻ với mình rằng phân công việc nào con chỉ làm việc đó, còn không có sự chủ động để làm những việc khác cho gia đình. Mình cũng chia sẻ rằng việc phân công nhiệm vụ rõ ràng cho trẻ trong nhà là điều rất cần thiết để trẻ biết mình cần làm gì. Tuy nhiên theo thời gian, khi trẻ bước vào tầm 7-8 tuổi trở lên, bố mẹ cần dạy cho trẻ một đức tính nữa đó là chủ động thấy việc tốt thì làm, cần biết để ý xung quanh xem mọi người đang làm gì mà hành động. Bởi vì không phải lúc nào cũng cần phải phân công thì mới làm.
Tình huống mình kể ở trên với chuyện của Bon có lẽ là một tình huống sư phạm điển hình mà bất cứ bố mẹ nào có con độ tuổi cấp 1,2 sẽ gặp phải. Nếu cha mẹ không để ý kịp thời để nhắc nhở con, thì con sẽ cứ lớn lên trong sự “vô tư, vô cảm”, coi những việc trong gia đình không phải của mình, chuyện đó là chuyện của tập thể chứ không liên quan gì đến mình.
Thế nên, nhiều bố mẹ có con tuổi teen vẫn phải ngày ngày nhắc từng chút việc dù là những điều cơ bản nhất như ăn xong không dọn bàn, dùng xong không cất đồ, thấy bố mẹ xách đồ nặng không xách giúp, không biết so đũa chia bát trên bàn ăn…mà lẽ ra nếu rèn từ độ tuổi tiểu học thì đã hạn chế được rất nhiều.
3. Kỹ năng quan trọng để hoà nhập trong xã hội
Làm người là sống hoà hợp với mọi người xung quanh trong một gia đình và cộng đồng, vì thế phẩm chất quan trọng nhất với con người chính là kỹ năng biết nhìn việc xung quanh mà hành động, thấy việc tốt chủ động mà làm.
Mình cảm nhận và quan sát thấy rằng trẻ em ngày nay lớn lên mà thiếu sự giáo dưỡng và uốn nắn từ cha mẹ về những điều này.
Thế nên rất nhiều người trẻ lơ ngơ, lóng ngóng trong tập thể vì không biết phán đoán xem mình nên làm gì để hỗ trợ mọi người, chỉ đâu thì đánh đấy, thậm chí chỉ rồi cũng không biết phải làm như thế nào chỉ vì thiếu trải nghiệm làm việc thực tế.
Trong cuốn sách “Kỹ năng tự học cho trẻ tiểu học” mình đã có bài viết “Giai đoạn lớp 3 trở lên cần dạy trẻ kỹ năng là thấy việc tốt thì phải biết chủ động làm” với rất nhiều tình huống thực tế, và câu chuyện mình kể hôm nay là một ví dụ trực quan để bố mẹ bổ sung thêm. Gia đình là trường học đầu tiên, bố mẹ là những người thấy đầu tiên và quan trọng nhất để dạy con cách học làm người. Làm việc nhà, chủ động quán xuyến mọi việc trong nhà thay bố mẹ chính là bước đệm đầu tiên và quan trọng để trau dồi vốn sống.
Ai trong chúng ta cũng đều biết rằng khi bước chân ra khỏi trường học để vào trường đời, mới thấm thía những bài học kiến thức chưa chắc đã quan trọng bằng những bài học đạo đức, bài học ứng xử và kỹ năng mềm trong cuộc sống.
Điều mình trăn trở với giáo dục hiện đại đó là cha mẹ và nhà trường vẫn chỉ chú trọng đến bồi đắp kiến thức cho con, nhiều cha mẹ giao phó mọi việc dạy dỗ cho nhà trường, mà quên đi mất cần dành thời gian để uốn nắn và dạy dỗ con những bài học về đạo đức và lối ứng xử trong cuộc sống. Những điều quan trọng thì kết quả thường không thấy được ngay bằng mắt thường, không đo lường được bằng điểm số. Nên nuôi dạy con là hành trình cần rất nhiều sự kiên nhẫn, kiên trì và đòi hỏi kiên định nữa.
Những bài học nho nhỏ qua mỗi câu chuyện nhỏ, là những giọt nước tích qua từng ngày. Hành trình làm mẹ của mình chính là tích từng giọt nước để trở thành đại dương. Mình rất thích 1 câu nói “Nhờ có con cái cha mẹ mới có cơ hội để học cách yêu thương”, và nhờ nuôi dạy con cha mẹ học cách hoàn thiện mình.
Chúc bố mẹ luôn tìm thấy sự đồng cảm và yêu những điều giản dị trong mỗi chia sẻ của mình, mỗi cuốn sách mình viết.
